Yıl: 2020  Cilt: 55  Sayı: 3  Sayfa: 2012-2029

doi: 10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.20.09.1419


TÜRKİYE’DEKİ VERGİ BİLİNCİNİN ÖLÇÜMÜNDE YENİ BİR YAKLAŞIM: VERGİ BİLİNCİ ENDEKSİ

SELÇUK BUYRUKOĞLU, S. ŞEHNAZ ALTUNAKAR MERCAN

Vergiyi doğuran olay ile ortaya çıkan vergilendirme süreci devletin vergiyi tahsil etmesi ile son bulmaktadır. Bu süreç neticesinde kamu gelirlerinde artış yaşanırken mükelleflerin gelirlerinde azalma yaşanmaktadır. Vergi bilincine sahip mükellefler gelirlerindeki bu azalmayı bir vatandaşlık görevi olarak görürken, vergi bilincine sahip olmayan mükellefler ödeyecekleri vergi miktarını azaltmanın yollarını aramaktadırlar. Vergi gelirleri açısından önemli bir etken olan vergi bilinci kavramı literatürde genellikle anket yöntemi ile ölçülmeye çalışılmıştır. Yapılan anketlerin belirli bir bölgeyi ya da kesimi kapsaması ise vergi bilincinin ölçülmesinde yeterli olmamaktadır. Bu çalışmada, 2006-2018 yılları arasında Türkiye genelindeki yıllık vergi bilincinin ölçülmesi amacıyla Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı tarafından hesaplanan “İnsani Gelişmişlik Endeksine” atıf yapılarak bir formül önerisi geliştirilmiştir. Elde edilen bulgular ise “Vergi Bilinci Endeksi (VBE)” olarak adlandırılmıştır. VBE, 0 ile 1 arasında bir değerden oluşmakta ve değerin 1’e yakın olması vergi bilincinin arttığını, 0’a yakın olması ise vergi bilincinin azaldığını ifade etmektedir. Sonuç olarak, belirtilen yıllardaki endeks değerleri incelendiğinde endeks değerinin en yüksek değerini 0,65 ile 2007 yılında aldığı, en düşük değerini ise 0,29 ile 2014 yılında aldığı görülmektedir. Endeks değerlerinin belirlenmesinde vergi afları, uzlaşma ve devletin vergi denetim yapısı gibi vergisel düzenlemelerin etkisinin yoğun olduğu düşünülmektedir. VBE değerinin belirlenmesinde kullanılan değişkenlerin düzenli veri seti ile geliştirilerek veya değiştirilerek yeniden belirlenmesinde ise bu çalışmanın yol gösterici olacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler (Keywords): Vergi Bilinci, Vergi Bilinci Endeksi, Türkiye, Vergi Afları, Uzlaşma, Vergi Denetim Kurulu.

A NEW APPROACH FOR MEASURING TAX CONSCIOUSNESS IN TURKEY: TAX CONSCIOUSNESS INDEX

The taxation process that occurs with the tax-generating event ends with the tax collected by the state. As a result of this process, while there is an increase in public revenues, the income of taxpayers decreases. While taxpayers with tax consciousness perceive this reduction in their income as a citizenship duty, taxpayers who are not tax consciousness are in pursuit of ways to reduce the amount of tax they would pay. The concept of tax consciousness, which is an important factor in terms of tax revenues, has been tried to be measured by the survey method in the literature. The conducted surveys covering a certain region or segment is not sufficient to measure tax consciousness. In this study, a formula proposal is developed to measure the annual tax awareness in Turkey over the years 2006-2018 as calculated by the United Nations Development Program in reference to the “Human Development Index”. The findings are referred to as the “Tax Consciousness Index (TCI)”. The TCI consists of a value between 0 and 1, and the value converging to 1 indicates that tax consciousness has increased, and the value converging to 0 means that tax consciousness has decreased. Consequently, upon examining the index values over the specified years, it is seen that the index value reached the highest value (0.65) in 2007, and the lowest value (0.29) in 2014. It is thought that the effects of tax regulations such as tax amnesties, conciliation, and the state’s tax control structure are intense in determining the index values. It is thought that this study would serve as guidance in determining the variables used in determining the TCI value by developing or changing the regular dataset.

Anahtar Kelimeler (Keywords): Tax Consciousness, Tax Consciousness Index, Turkey, Tax Amnesty, Conciliation, Tax Audit Board.

Tam Metin 90

TÜRKÇE    ENGLISH

MAKALE ARAMA
Arama Alanı:
Arama Terimi:

Copyright © MakaleSistemi.Com altyapısı kullanılmaktadır.