Türkiye’deki Bireylerin Konut Satın Alma Eğilimlerinin Bazı Sosyoekonomik Değişkenlere Göre İncelenmesi
DOI:
https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1593Anahtar Kelimeler:
Konut- konut sahipliği- konut satın alımı- konut satın alma eğilimi- sosyoekonomik durumÖzet
Bu araştırmada, Türkiye’deki bireylerin konut satın alma eğilimlerinin sosyoekonomik durumlarına göre incelenmesi amaçlanmıştır. Bu itibarla, anket formu Türkiye’nin farklı illerinde yaşayan ve amaçlı örnekleme yöntemi ile seçilen 757 katılımcıya çevrim içi uygulanmıştır. Araştırmada konut satın alma eğilimi ile sosyoekonomik değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesinde Pearson Ki-Kare uygulanmıştır. Beklenen hücre frekanslarının 5'in altına düştüğü tablolarda ise Fisher'in kesinlik testine başvurulmuştur. Ayrıca tüm hipotezler için Cramér's V etki büyüklüğü değerleri hesaplanmıştır. Çalışmaya katılanların %51,0’i erkek, %39,1’i 36-45 yaş aralığında, %73,8’i evli, %47,7’si lisans mezunu, %47,0’si kamu sektörü çalışanıdır. Katılımcıların %52,6’sı oturduğu konutun sahibi olup, kendisi veya eşi en az bir konut sahibi olan katılımcı oranı %68,6’dır. Konut satın almayı düşünenlerin oranı %39,4, düşünmeyenlerin oranı %31,2’dir. Konut satın almayı düşünenlerin %23,9’unun gerekçesi yatırım yapma isteğidir. Konut satın almayı düşünmeyenlerin %32,7’sinin gerekçesi ise ödemeleri yapacak ekonomik gücünün olmamasıdır. Katılımcıların eğitim düzeyi ve yaşanan ilin statüsü dağılımlarının daha dengeli olacak şekilde çeşitlendirilememesi, konut satın alma eğiliminin tek maddeli ölçülmüş olması araştırmanın sınırlılığını oluşturmaktadır. Bireylerin yaşları, eğitimleri, gelirleri ve çalışma durumlarının her biriyle konut satın alma eğilimleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Konut sahibi olmayanların barınma amacıyla edinecekleri konutlar için finansmana erişimlerinin kolaylaştırılması, Toplu Konut İdaresi ve Emlak Konutun özellikle dar ve orta gelir grubu ile konut sahibi olmayan aileler için konut üretimine ağırlık vermesi, konutların sağlık ve dayanıklılık standartlarının denetlenmesi, konut alım-satım sürecinin mali, hukuki ve teknik süreçlerine ilişkin olarak bireylere devlet tarafından destek olunması önerilmiştir.
Kaynaklar
Aaronson, D. (1999). A note on the benefits of homeownership. Journal of Urban Economics, Working paper series, Research Department WP 99-23, 1-24.
Akalın, M. (2016). Sosyal konutların Türkiye’nin konut politikaları içerisindeki yeri ve TOKİ’nin sosyal konut uygulamaları. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(1), 107-123.
Akdemir Ersoy, Z. (2002). Konut ve Ev Kavramlarının Karşılaştırmalı Analizi. (Doktora Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
Akkaya, Y., & Tepeli, H. (2018). Bağlı kredilerde konut finansmanı kuruluşunun sorumluluğu. Bankacılar Dergisi, 104, 55-67.
Alkan, L. (2013). Farklı Gelir Gruplarının Konut Sahibi Olabilme Olasılıklarının Ankara Örneği Kapsamında İncelenmesi, İdealkent, 9, 170-197.
Alkan, L., Uğurlar, A. (2015). Türkiye’de Konut Sorunu ve Konut Politikaları, Kent Araştırmaları Enstitüsü.
Altun, D. (2017). Konut Satın Alma Kararını Belirleyen Faktörler; Karaman İline Yönelik Bir Araştırma. (Yüksek lisans tezi), Karamanoğlu Mehmet Bey Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Anbarcı, M., Giran, Ö., Türkan Y. S., Manisalı, E. (2011, Kasım). Ürün Olarak Konut Kavramı ve Türkiye’deki Konut Satışlarının Ürün Hayat Eğrisi Yaklaşımıyla Değerlendirilmesi. 6. İnşaat Yönetimi Kongresi, TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası, Bursa, 291-303.
Andersen, H. S. (2011). Motives for tenure choice during the life cycle: The importance of non‐economic factors and other housing preferences. Housing, Theory and Society, 28(2), 183-207.
Arpacı, F. (2011). Tüketicilerin Konut Kalitesine İlişkin Görüşlerinin İncelenmesi. e-Journal of New World Sciences Academy, 6 (3), 109-119.
Aydın, Ş. (2006). Housing Finance in Turkey: The Role of Housing Loans Extended by Commercial Banks. (Ms. Thesis, unpublished), Middle East Technical University.
Aydıner Boylu A. (2013). Yaşlılıkta Yaşam Kalitesi ve Konut İlişkisi. Toplum ve Sosyal Hizmet Dergisi, 24 (1), 145-156.
Barakova, I., Bostic, R. W., Calem, P. S., & Watcher S. M. (2003). Does credit quality matter for homeownership? Journal of Housing Economics, 12, 318-336.
Baran, H. (2007). Ailelerin Konut Satın Alma Tutum ve Davranışları Üzerinde Bir Araştırma. (Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ev Ekonomisi (Aile ve Tüketici Bilimleri) Anabilim Dalı.
Baş Aras, H. K., & Tantekin Çelik, G. (2021). Tüketicinin demografik özelliklerinin konut satın alma davranışı üzerindeki etkileri. Çukurova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 36(2), 557-569.
Baytan, N. (2019). Konut Satın Alma Kararını Etkileyen Faktörler: Çanakkale Örneği. (Yüksek Lisans Tezi). Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
Bilik, M., & Aydın, Ü. (2019). Konut sahibi olma kararlarını etkileyen faktörler: lojistik regresyon ve destek vektör makinelerinin karşılaştırılması. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 62, 184-199.
Blaauboer, M. (2010). Family Background, Individual Resources and The Homeownership of Couples and Singles. Housing Studies, 25 (4) 441-461.
Coşkun, Y. (2016). Türkiye konut piyasasında talep eğilimleri ve bilgi bakışımsızlığına yönelik politika önerileri. Bankacılar Dergisi, 27(96), 122-143.
Çoban, A. N. (2012). Cumhuriyetin ilanından günümüze konut politikası. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 67(3), 75-108.
Çolak, Ö. F., & Öztürkler, H. (2012). Tasarrufun belirleyicileri: Küresel tasarruf eğiliminde değişim ve Türkiye’de hanehalkı tasarruf eğiliminin analizi. Bankacılar Dergisi, 23(82), 3-44.
Demir, G. (2018). Tüketicilerin Konut Satın Alımını Etkileyen Faktörler Üzerine Bir Araştırma. (Yüksek Lisans Tezi). Toros Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Dietz, R. D., Haurin, D. R. (2003). The Social and Private Micro-Level Consequences of Homeownership. Journal of Urban Economics, 57, 401-450.
Eken, H. (2025). Konut tercihinde sosyoekonomik ve kültürel değişkenlerin rolü. Kent Akademisi Dergisi, 18(2), 1176-1194.
Elsinga, M., Hoekstra, J. (2005). Homeownership and housing satisfaction. Journal of Housing and the Built Environment, 20, 401-424
Erdem, E. (2008). Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Kuramına Göre Konutların Swot Analizi ile Değerlendirilmesi. (Yüksek Lisans Tezi), Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ev Ekonomisi (Aile ve Tüketici Bilimleri) Anabilim Dalı.
Ergöz Karahan, E. (2009). Konut Talebinin Modellenmesi ve Konut Kariyeri Kavramı. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 8 (15), 79-105.Ertem C., & Yılmaz M. L. (2014). Türkiye konut sektörü gelişmeler-beklentiler. Stratejik Düşünce Enstitüsü.
Fennell, L. A. (2008). Homeownership 2.0. Northwestern University Law Review, 102(3), 1047-1118.
Gül, S. (2015). Tüketicilerin Kentsel Dönüşüm Hakkındaki Bilgileri ve Konut Tercihleri. (Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Güzel, C., & Şengün, H. I. (2022). Konut pazarlaması ve Diyarbakır halkının konut tercihinde etkili olan unsurlar. PressAcademia Procedia, 15(1), 21-25.
Gyourko, J., & Linneman, P. (1997). The chancing influences of education, income, family structure, and race on homeownership by age over time. Journal of Housing Research, 8(1), 1-25.
Hosseinpour, L., Dayı, F. (2024). A theoretical analysis on the factors affecting housing demand. Quantrade Journal of Complex Systems in Social Sciences, 6(1), 121-129.
Housing Europe. (2023). The state of housing in Europe. Erişim: https://www.stateofhousing.eu/#p=1
Kalender, A. (2015). 6502 sayılı TKHK hükümlerine göre konut finansmanı sözleşmelerinin karşılaştırılması. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 23(2), 203-239.
Kalkınma Bakanlığı. (2018). Konut politikaları özel ihtisas komisyonu raporu (Yayın No: KB: 3016 – ÖİK: 797). Ankara. Erişim: https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2020/04/KonutPolitikalariOzelIhtisasKomisyonuRaporu.pdf
Karataş, H. M., Topşir, A., & Yolcu, U. (2026). Türkiye’de ev sahibi olma ve mutluluk. Ekonomi-tek, 15(1), 98-133.
Kent, R. J. (1984). Housing tenure choice: Evidence from time series. Journal of Urban Economics, 15(2), 195-209.
Kızıltepe, M. (2011). Türkiye’de Konut Politikalarının Belirlenmesinde Kredilerin Etkisi ve Değişen Rolü. (Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
Kim, J. (2020). What are the real determinants of housing tenure decisions? The empirical evidence on five hypotheses. Journal of Real Estate Literature, 28(2), 161–189.
Koca, V. C. (2016). Konut sektöründe kurumsal sosyal sorumluluğun tüketici temelli marka algısına etkisi. (Yüksek lisans tezi), Hasan Kalyoncu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
KPMG. (2020). İnşaat sektörel bakış. Erişim: https://assets.kpmg/content/dam/kpmg/tr/pdf/2020/01/sektorel-bakis-2020-insaat.pdf
Kumbasar, M. (2016). Ev sahibi olmak ve Eminevim örneği. Kafkas Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 5, 155-166.
Kutsal, S., & Polatoğlu, Ç. (2023). Türkiye’de artan konut ihtiyacı ve konut sorununun dinamikleri. Topkapı Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), 133-158.
Lebe, F., & Akbaş, Y. E. (2014). Türkiye’nin konut talebinin analizi: 1970-2011. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 28(1), 57-83.
Marshall, G. (1999). Sosyoloji sözlüğü. Bilim ve Sanat.
McKee, K. (2012). Young People, Homeownership and Future Welfare. Housing Studies, 27 (6), 853-862.
Meral, Ö. O. (2019). Finansal kiralama yoluyla yapılan konut finansmanı sözleşmelerinde tüketicinin temerrüdüne bağlanan sonuçlar. (Yüksek lisans tezi), Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Moral, S. (2018). Konut Satın Alımlarında Tüketici Davranışı ve Marka Algısı ile Bilinirliğinin Satın Alıma Etkisi. (Yüksek Lisans Tezi). Maltepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Mulder, C. H., Wagner M. (1998). First-Time Home-Ownership in The Family Life Course: A West German-Dutch Comparison. Urban Studies, 35 (4), 687-713.
Özlük, S. (2014). Türkiye’de Konut Sektöründe Talep ve Arzı Belirleyen Faktörler. (Doktora tezi). Maltepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Saunders, M., Lewis, P., Thornhill, A. (2009). Research Methods for Business Students. Pearson Education Limited.
Smits, A., Mulder, C. H. (2008), Family Dynamics and First-Time Homeownership. Housing Studies, 23 (6), 917-933.
Şekeroğlu, M. B. (2016). Ailelerin konut ve çevresel kalite memnuniyetine etki eden faktörlerin incelenmesi. (Yüksek lisans tezi), Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aile ve Tüketici Bilimleri Anabilim Dalı.
Şen, M. S., & Şen, M. K. (2019). 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’da faiz hükümleri ve sınırları, tüketici işlemlerinde faiz. TAAD, 1(38), 201-237.
Tatlı, H. (2013). Konut Sahipliğinin Belirleyicileri: Hanehalkı Reisleri Üzerine Bir Uygulama. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 4 (2), 40-63.
Tekeli, İ. (1991). Kent Planlaması Konuşmaları. Ankara: TMMOB Mimarlar Odası Yayınları.
Ticaret Bakanlığı (2020). Tüketici Profili ve Bilinç Düzeyi Araştırma Raporu. Ankara.
Ticaret Bakanlığı (2024). Türkiye Tüketici Profili ve Bilinç Düzeyi Araştırma Raporu. Ankara.
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM). (2020, 6 Şubat) Dilekçe Komisyonu, Ön Ödemeli Gayrimenkul Satışlarında Yaşanan Sorunların Araştırılması ve Alınabilecek Önlemlerin Belirlenmesi Alt Komisyonu tutanakları. Erişim: https://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/komisyon_tutanaklari.goruntule?pTutanakId=2501.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB). (2024). 2024-3-29 Günü Belirlenen Merkez Bankası Döviz Kurları ve Altın Fiyatları. Erişim: https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/tr/tcmb+tr/main+menu/istatistikler/doviz+kurlari/saat+basi+belirlenen+doviz+kurlari+ve+altin+fiyatlari
Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (SBB). (2024). Tablo: V.25-Aylık Ortalama Döviz Kurları. Erişim: https://www.sbb.gov.tr/temel-ekonomik-gostergeler/
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2024a). Ücretli çalışan istatistikleri, Aralık 2023. Yayım tarihi: 15 Şubat 2024 Erişim: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Ucretli-Calisan-Istatistikleri-Aralik-2023-49368
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2024b). Konut satış istatistikleri, Ocak 2024. Yayım tarihi: 16 Şubat 2024 Erişim: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Konut-Satis-Istatistikleri-Ocak-2024-53766
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2024c). Ücretli çalışan istatistikleri, Ocak 2024. Yayım tarihi: 15 Mart 2024 Erişim: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Ucretli-Calisan-Istatistikleri-Ocak-2024-53576&dil=1
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2025). Yoksulluk ve yaşam koşulları istatistikleri, 2025. Yayım tarihi: 30 Aralık 2025 Erişim: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Yoksulluk-ve-Yasam-Kosullari-Istatistikleri-2023-53713
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2026). Konut ve işyeri satış istatistikleri, Mart 2026. Yayım tarihi: 17 Nisan 2026 Erişim: https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/press/58342
Uğur, L. O. & Balcı, B. (2014). 2002-2012 yılları arasında T.C. hükümetlerinin konut edindirme politikalarının irdelenmesi. Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, (2), 333-351.
Wan, J. (2011). Bubbly saving. Fukuoka University, Center For Advanced Economic Study Fukuoka University (CAES) Working Paper Series, WP-2011-010.
Wu, W., Stephens, M, Du, M. & Wang, B. (2019). Homeownership, family composition and subjective wellbeing. Cities, 84, 46-55.
Yalçın, A. (2023). Genel konut özelliklerinin ve fiyat duyarlılığının konut satın alma davranışına etkisi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(2), 525-550.
Yalçın, E., & Aslan, S. (2017). Konut hakkı ve konut sektörüne 2013-2016 dönemi Konya özelinde bakış. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (38), 95-111.
Yılmaz, A. (2019). 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uyarınca ön ödemeli konut satış sözleşmelerinde dönme hakkı ve sonuçları. (Yüksek lisans tezi), Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Yiğit, A. (2000). Ailelerin Ev Satın Almaya İlişkin Tutum ve Davranışları. (Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
