Sürdürülebilirlik ve Şok Direnci: ESG Şirketlerinin Dayanıklılığının TVP-VAR Analizi
DOI:
https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1636Anahtar Kelimeler:
Sürdürülebilirlek (ESG)- Jeopolitik Risk- Zamanla Değişen Parametreli VAR (TVP-VAR)- Bayesyen Yapısal Zaman Serisi (BSTS)- Oynaklık YayılımıÖzet
Bu çalışma, ülkeye özgü jeopolitik riskler ve küresel jeopolitik riskler ve bileşenlerinin Türkiye hisse senedi piyasası üzerindeki etkilerini ve bu etkiler karşısında çevresel, sosyal ve yönetişim (ESG) kriterlerine uyum sağlayan firmaların dayanıklılığını incelemektedir. Ocak 2015 – Haziran 2025 dönemine ait aylık veriler kullanılarak ESG ve ESG dışı firmalar karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca Türkiye’deki ESG kriterlerine uyum sağlayan firmalar ile diğer firmaların jeopolitik şoklara karşı dayanıklılıkları karşılaştırılmış ve Covid-19 ve Rus-Ukrayna savaşının etkileri de incelenmiştir. Çalışma amaçları doğrultusunda bağlantılılık ilişkisi ve oynaklık yayılımını belirlemek üzere zamanla değişen parametreli vektör otoregresyon (TVP-VAR) modeli, Bayesian yapısal zaman serisi (BSTS) analizi ve Quantile-on-Quantile (QQR) regresyon yöntemleri kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, ESG uygulamalarının firmaları jeopolitik şoklardan koruma etkisine dair anlamlı kanıtlar sağlamadığını göstermektedir. Özellikle uzun vadede, ESG firmalarının ESG dışı firmalara kıyasla daha fazla şok alıcısı konumda olduğu ve daha yüksek volatiliteye maruz kaldığı belirlenmiştir. Çalışmanın bir diğer çıktısı, dinamik bağlantılılık sonuçlarına göre jeopolitik risklerin hisse senedi piyasaları üzerindeki etkisi farklı frekanslarda farklılaşmaktadır. Belirsizlik endekslerinden sadece küresel jeopolitik risk endeksi oynaklık yayıcısı konumunda iken diğer jeopolitik risk endeksleri ve ESG ve ESG dışı borsa endeksleri oynaklık alıcı konumundadır. Çalışma, ESG yatırımlarının risk yönetimi boyutuna dair politika yapıcılara ve yatırımcılara önemli çıkarımlar sunmaktadır.
Kaynaklar
Alnafrah, I. (2024). ESG Practices Mitigating Geopolitical Risks: Implications for Sustainable Environmental Management, Journal of Environmental Management, 358, 120923. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2024.120923
Alqahtani, A., Hammoudeh, S., & Selmi, R. (2022). Relationship between Different Sources of Geopolitical Risks and Stock Markets in The GCC Region: A Dynamic Correlation Analysis, Review of Behavioral Finance, 14(2), 296-316. https://doi.org/10.1108/RBF-07-2019-0099
Altın, F. G., Gürsoy, S., Doğan, M., & Ergüney, E. B. (2023). The Analysis of the Relationship Among Climate Policy Uncertainty, Logistic Firm Stock Returns and ESG Scores: Evidence from the TVP-VAR Model, İstatistik Araştırma Dergisi, 13(2). 42-59. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jsstr
Antonakakis, N., & Gabauer, D. (2017). Refined Measures of Dynamic Connectedness Based on TVP-VAR. MRPA. Online at https://mpra.ub.uni-muenchen.de/78282/
Apergis, N., Poufinas, T., & Antonopoulos, A. (2022). ESG Scores and Cost of Debt, Energy Economics, 112, 106186. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2022.106186
Bouras, C., Christou, C., Gupta, R., & Suleman, T. (2019). Geopolitical Risks, Returns, and Volatility in Emerging Stock Markets: Evidence from A Panel GARCH Model, Emerging Markets Finance and Trade, 55(8), 1841-1856. DOI 10.1080/1540496X.2018.1507906
Brodersen, K. H., Gallusser, F., Koehler, J., Remy, N., & Scott, S. L. (2015). Inferring Causal Impact Using Bayesian Structural Time-Series Models, The Annals of Applied Statistics, 9(1), 247-274. DOI: 10.1214/14-AOAS788
Chaudhry, I. S., Faheem, M., Farooq, F., & Sajid, A. (2021). Financial Development and Natural Resources Dynamics in Saudi Arabia: Visiting ‘Resource Curse Hypothesis’ by NARDL and Wavelet-Based Quantile-on-Quantile Approach, Review of Economics and Development Studies, 7(1), 101.
Çetenak, E. H., Aytaç, A., ve Yağlı, İ. (2023). Çevresel, Sosyal ve Kurumsal Yönetişim (ESG) Değerlerinin Banka Performansı Üzerine Etkisi: ABD Bankaları Örneği, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 32(2), 424-434. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1136191
Das, D., Kannadhasan, M., & Bhattacharyya, M. (2019). Do the Emerging Stock Markets React To International Economic Policy Uncertainty, Geopolitical Risk And Financial Stress A like?, The North American Journal of Economics and Finance, 48, 1-19. https://doi.org/10.1016/j.najef.2019.01.008
Diebold, F. X. & Yılmaz, K. (2014). On the Network Topology of Variance Decompositions: Measuring the Connectedness of Financial Firms, Journal of Econometrics, 182(1), 119–134. https://doi.org/10.1016/j.jeconom.2014.04.012
Doğan, M., Kevser, M., ve Altınay, A. T. (2022). ESG Skorları ile Firma Performansı Arasındaki İlişki: BRICS Ülkelerinden Kanıtlar, Finans Sempozyumu Bildiri Kitabı, 396-408.
Erben Yavuz, A. (2023) ESG Skorlarının Firma Karlılığı Üzerindeki Etkisi: Borsa İstanbul Örneği, Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 58(3), 2686-2701. https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.23.09.2253
Fiorillo, P., Meles, A., Pellegrino, L. R., & Verdoliva, V. (2024). Geopolitical Risk and Stock Price Crash Risk: The Mitigating Role of ESG Performance, International Review of Financial Analysis, 91, 102958. https://doi.org/10.1016/j.irfa.2023.102958
Gao, M., & Geng, X. (2024). The Role of ESG Performance During Times of COVID-19 Pandemic, Scientific Reports, 14(1), 2553. https://doi.org/10.1038/s41598-024-52245-7
Genç, M. (2025). Sürdürülebilirlik Performansının Finansal Tablolara Etkisi. Işık, Y. ve Kurt, G. (Ed.), Sürdürülebilir İşletmeler İçin Muhasebe Yaklaşımları. Gazi Kitabevi, Ankara.
Iannone, B., Duttilo, P., & Gattone, S. A. (2025). Evaluating the Resilience of ESG Investments in European Markets During Turmoil Periods, Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 32(4). 5006-5020. https://doi.org/10.1002/csr.3225
Karyağdı, N. G., ve Şit, A. (2023). İşletmelerin ESG Performanslarının Sermaye Maliyeti ve Finansal Performansına Etkisi: BİST Sürdürebilirlik-25 Endeksi Üzerine Bir Uygulama, Bucak İşletme Fakültesi Dergisi, 6(2), 277-292. https://doi.org/10.38057/bifd.1362050
Katsampoxakis, I., Xanthopoulos, S., Basdekis, C., & Christopoulos, A. G. (2024). Can ESG Stocks be A Safe Haven During Global Crises? Evidence from the COVID-19 Pandemic and The Russia-Ukraine War with Time-Frequency Wavelet Analysis, Economies, 12(4), 89. https://doi.org/10.3390/economies12040089
Koop, G., & Korobilis, D. (2010). Bayesian Multivariate Time Series Methods for Empirical Macroeconomics. Boston, Foundations and Trends® in Econometrics
Koop, G., Pesaran, M. H., & Potter, S. M. (1996). Impulse Response Analysis in Nonlinear Multivariate Models, Journal of Econometrics, 74(1), 119–147. https://doi.org/10.1016/0304-4076(95)01753-4
Krüger, P. (2015). Corporate Goodness and Shareholder Wealth, Journal of Financial Economics, 115(2), 304–329. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2014.09.008
Li, H., Zhang, X., & Zhao, Y. (2022). ESG and Firm's Default Risk, Finance Research Letters, 47, 102713. https://doi.org/10.1016/j.frl.2022.102713
Lins, K. V., Servaes, H., & Tamayo, A. (2017). Social Capital, Trust, and Firm Performance: The Value of Corporate Social Responsibility During the Financial Crisis, Journal of Finance, 72(4), 1785–1824. https://doi.org/10.1111/jofi.12505
Naffa, H., & Dudás, F. (2024). Does ESG Improve Crisis Resilience? Empirical Evidence of Global Emerging Equity Markets During the Covid-19 Crisis, Periodica Polytechnica Social and Management Sciences, 32(1), 17-27. https://doi.org/10.3311/PPso.19147
Nofsinger, J., & Varma, A. (2014). Socially Responsible Funds and Market Crises, Journal of Banking & Finance, 48, 180-193. https://doi.org/10.1016/j.jbankfin.2013.12.016
Pastor, Ľ., Stambaugh, R. F., & Taylor, L. A. (2021). Sustainable Investing in Equilibrium, Journal of Financial Economics, 142(2), 550–571. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2020.12.011
Pesaran, H. H., & Shin, Y. (1998). Generalized Impulse Response Analysis in Linear Multivariate Models, Economics Letters, 58(1), 17-29. https://doi.org/10.1016/S0165-1765(97)00214-0
Primiceri, G. E. (2005). Time Varying Structural Vector Autoregressions and Monetary Policy, The Review of Economic Studies, 72(3), 821–852. https://doi.org/10.1111/j.1467-937X.2005.00353.x
Reyad, H. M., Ayesha, M., Iqbal, M. M., & Zariyawati, M. A. (2024). The Role of ESG in Enhancing Firm Resilience to Geopolitical Risks: An Eastern European Perspective, Business Strategy & Development, 7(4), e70027. https://doi.org/10.1002/bsd2.70027
Ricci, O., Santilli, G., Scardozzi, G., & Lopes, F. S. S. (2024). ESG Resilience in Conflictual Times. Research in International Business and Finance, 71, 102411. https://doi.org/10.1016/j.ribaf.2024.102411
Saini, M., Yadav, M., Agoba, A. M., Danso, A., & Adu‐Ameyaw, E. (2025). Geopolitical Risk, Market Indices, and ESG Performance During Crises, Business Strategy and the Environment, 34(6). https://doi.org/10.1002/bse.70080
Sim, N., & Zhou, H. (2015). Oil prices, US Stock Return, and the Dependence Between Their Quantiles, Journal of Banking & Finance, 55, 1-8. https://doi.org/10.1016/j.jbankfin.2015.01.013
Sinha, A., Ghosh, V., Hussain, N., Nguyen, D. K., & Das, N. (2023). Green Financing of Renewable Energy Generation: Capturing the Role of Exogenous Moderation for ensuring Sustainable Development, Energy Economics, 126, 107021. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2023.107021
Şahin, E., Irmak F., ve Konak F. (2023). Kurumsal Sosyal Sorumluluk Skorları ile Özkaynak ve Borç Maliyetleri Arasındaki İlişki. Polat, M., Öztaş, S. ve Özdemir, A. (Ed.) Toplum ve Ekonomi. Eğitim Yayınevi, Konya.
Şeker, Y., ve Şengür, E. D. (2022). Çevresel, Sosyal ve Kurumsal Yönetim (ESG) Performansı: Uluslararası Bir Araştırma, Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi. 15(2), 349-387. https://doi.org/10.29067/muvu.1066216
Şişman, M. E., ve Çankaya, S. (2021). Çevresel, Sosyal ve Kurumsal Yönetişim (ESG) Verilerinin Firmaların Finansal Performansına Etkisi: Hava Yolu Sektörü Üzerine Bir Çalışma, Çukurova Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(1), 73-91. https://doi.org/10.51945/cuiibfd.880468
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
