Teknoloji Kabul Modeli ve Öğretmenlerin Eğitim Bilişim Ağı (EBA) Kullanımı: Yapısal Eşitlik Modellemesi ile Bir Analiz
DOI:
https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1644Anahtar Kelimeler:
Yapısal Eşitlik Modeli- Eğitim Bilişim Ağı- EBA- Teknoloji Kabul ModeliÖzet
Bu çalışma, öğretmenlerin Eğitim Bilişim Ağı (EBA) kullanımına yönelik davranışlarını Teknoloji Kabul Modeli (TKM) çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Veri toplama sürecinde Türkiye'nin Bilecik ilinde görev yapan toplam 326 ortaokul öğretmeni çevrimiçi bir ankete katılmıştır. Yapısal eşitlik modellemesi analizi sonucunda elde edilen bulgular, mevcut literatür ile yüksek düzeyde tutarlılık göstermekte olup, aynı zamanda on yıl önce aynı ölçek kullanılarak ilkokul öğretmenleri üzerinde gerçekleştirilen araştırmanın bulgularıyla da örtüşmektedir. Bulgular, öğretmenlerin EBA'yı kolay kullanımlı bir platform olarak algılamalarının, platformun faydalılığına yönelik değerlendirmelerini olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. Öğretmenlerin EBA'ya yönelik tutumları, büyük ölçüde platformun faydası ve kullanım kolaylığı algıları tarafından şekillenmekte ve bu algılar da öğretmenlerin platformu kullanma niyetlerini doğrudan etkilemektedir. Dikkat çekici bir şekilde, gerçek kullanım davranışı bu niyetlerden doğrudan etkilenmektedir. Sonuç olarak, öğretmenlerin dijital platformlarla etkileşimini teşvik etmek amacıyla, kullanılabilirliği önceliklendiren tasarım ve eğitim stratejilerinin geliştirilmesi tavsiye edilmektedir.
Kaynaklar
Ajzen, I., & Fishbein, M. (1980). Understanding attitudes and predicting social behavior. In Englewood cliffs. Prentice-Hall.
Allen, I. E., & Seaman, J. (2017). Digital Compass Learning: Distance Education Enrollment Report 2017. In Babson survey research group. ERIC.
Avcı, İ., & Yıldız, E. (2021). Investigation of Satisfaction and Behaviors of Students Using Distance Education in the Covid-19 Pandemic Process within the Framework of Technology Acceptance Model. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(3), 814–830.
Baraz, A. B., Atik, E., & Atik, E. (2021). Examination of the Use of Learning Management System within the Scope of Technology Acceptance Model: The Case of Anadolu University. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 13(24), 503–522.
Bekar, F., & Çam, H. (2021). An Analysis of Academics’ User Perceptions of Emergency Distance Education Systems within COVID-19 based on the Theory of Planned Behavior Using Technology Acceptance Model. Sosyal Araştırmalar ve Davranış Bilimleri Dergisi, 7(14), 115–136. https://doi.org/10.52096/jsrbs.7.14.5
Bozkurt, A. (2017). The Past, Present and Future of the Distance Education in Turkey. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 3(2), 85–124.
Çelik, H. C., & Bindak, R. (2005). Examining the Computer Attitudes of Primary School Teachers According to Various Variables. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(10), 27–38.
Chun, T. W., & Yunus, M. M. (2023). Exploring teachers’ technology acceptance during COVID-19 pandemic: A systematic review (2020-2022). International Journal of Evaluation and Research in Education (IJERE), 12(2), 956. https://doi.org/10.11591/ijere.v12i2.25398
Çubukçu, Z., Tosuntaş, Ş. B., & Kırcaburun, K. (2017). Investigation of Pre-Service Teachers’ Opinions Toward Mobile Technologies Within the Frame of Technology Acceptance Model. Asian Journal of Instruction, 5(2), 1–18.
Davis, F. D. (1989). Perceived Usefulness, Perceived Ease of Use, and User Acceptance of Information Technology. MIS Quarterly, 319–340.
Davis, F. D. (1993). User Acceptance of Information Technology: System Characteristics, User Perceptions and Behavioral Impacts. International Journal of Man-Machine Studies, 38(3), 475–487.
Davis, F. D., Bagozzi, R. P., & Warshaw, P. R. (1989). User Acceptance of Computer Technology: A Comparison of Two Theoretical Models. Management Science, 35(8), 982–1003.
Dursun, A., Kırbaş, İ., & Yüksel, M. E. (2015). Fırsatları Artırma ve Teknolojiyi İyileştirme Hareketi (FATİH) Projesi ve Proje Üzerine Bir Değerlendirme. Türkiye’de İnternet Konferansı,. https://doi.org/10.13140/RG.2.1.2755.6886
Dursun, Y., & Kocagöz, E. (2010). Yapısal Eşitlik Modellemesi ve Regresyon: Karşılaştırmalı Bir Analiz. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 35, 1–17. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/66557
Hair, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C., & Sarstedt, M. (2014). A primer on partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM). Los Angeles, CA: Sage Publications.
Hair Jr, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate Data Analysis. In Multivariate data analysis (p. 813). Cengage.
Han, J.-H., & Sa, H. J. (2022). Acceptance of and satisfaction with online educational classes through the technology acceptance model (TAM): the COVID-19 situation in Korea. Asia Pacific Education Review, 23(3), 403–415. https://doi.org/10.1007/s12564-021-09716-7
Heinssen Jr, R. K., Glass, C. R., & Knight, L. A. (1987). Assessing computer anxiety: Development and validation of the computer anxiety rating scale. Computers in Human Behavior, 3(1), 49–59.
Hong, X., Zhang, M., & Liu, Q. (2021). Preschool Teachers’ Technology Acceptance During the COVID-19: An Adapted Technology Acceptance Model. Frontiers in Psychology, 12. https://doi.org/10.3389/FPSYG.2021.691492/FULL
Hooper, D., Coughlan, J., & Mullen, M. (2008). Structural equation modelling: Guidelines for determining model fit. Articles, 2. https://doi.org/10.21427/D7CF7R
Hu, P. J.-H., Clark, T. H. K., & Ma, W. W. (2003). Examining technology acceptance by school teachers: a longitudinal study. Information & Management, 41(2), 227–241.
İşman, A. (2011). Uzaktan Eğitim (4. Baskı). Pegem Akademi.
Kağıtçıbaşı, Ç., & Cemalcılar, Z. (2014). Dünden Bugüne İnsan ve İnsanlar: Sosyal Psikolojiye Giriş (16. Basım). Evrim Yayınevi.
Kalyoncuoğlu, S. (2018). Tüketicilerin Online Alışverişlerindeki Sanal Kart Kullanımlarının Teknoloji Kabul Modeli İle İncelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(2), 193–213.
Kılıç, S. (2016). Cronbach’ın Alfa Güvenirlik Katsayısı. Journal of Mood Disorders, 6(1), 47–48.
Kline, R. B. (2015). Principles and Practice of Structural Equation Modeling, Fourth Edition. The Guilford Press.
Li, M., & Yu, Z. (2022). Teachers’ Satisfaction, Role, and Digital Literacy during the COVID-19 Pandemic. Sustainability, 14(3), 1121. https://doi.org/10.3390/su14031121
Ma, W. W., Andersson, R., & Streith, K. (2005). Examining user acceptance of computer technology: An empirical study of student teachers. Journal of Computer Assisted Learning, 21(6), 387–395.
Özer, G., Özcan, M., & Aktaş, S. (2010). Muhasebecilerin Bilgi Teknolojisi Kullanımlarının Teknoloji Kabul Modeli (TKM) ile İncelenmesi. Journal of Yasar University, 5(19), 3278–3293.
Pathiranage, A., & Karunaratne, T. (2023). Teachers’ Agency in Technology for Education in Pre- and Post-COVID-19 Periods: A Systematic Literature Review. Education Sciences, 13(9), 917. https://doi.org/10.3390/educsci13090917
Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., Lee, J.-Y., & Podsakoff, N. P. (2003). Common method biases in behavioral research: A critical review of the literature and recommended remedies. Journal of Applied Psychology, 88(5), 879–903. https://doi.org/10.1037/0021-9010.88.5.879
Schepers, J., & Wetzels, M. (2007). A meta-analysis of the technology acceptance model: Investigating subjective norm and moderation effects. Information & Management, 44(1), 90–103. https://doi.org/10.1016/j.im.2006.10.007
Simonson, M., Schlosser, C., & Orellana, A. (2011). Distance Education Research: A Review of the Literature. Journal of Computing in Higher Education, 23(2–3), 124–142. https://doi.org/10.1007/s12528-011-9045-8
Songkram, N., & Osuwan, H. (2022). Applying the Technology Acceptance Model to Elucidate K-12 Teachers’ Use of Digital Learning Platforms in Thailand during the COVID-19 Pandemic. Sustainability, 14(10), 6027. https://doi.org/10.3390/su14106027
Teo, T. (2009). Modelling technology acceptance in education: A study of pre-service teachers. Computers & Education, 52(2), 302–312. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2008.08.006
Turan, B. (2011). Bilgi ve İletişim Teknolojileri Kullanımının Teknoloji Kabul Modeli ile İncelenmesi ve Sınıf Öğretmenleri Üzerinde Bir Uygulama (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi) [Bilecik Üniversitesi]. https://acikkaynak.bilecik.edu.tr/xmlui/handle/11552/80
Turan, B., & Haşit, G. (2014). Technology Acceptance Model and an Application on Primary School Teachers. Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 6(1), 109–119. https://dergipark.org.tr/tr/pub/uaifd/issue/21599/231950
Uslu, B., & Güner, P. (2022). TPACK Competency Perceptions of Preservice Mathematics Teachers and Their Views on Use of Technology in Education. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(3), 457–468. https://doi.org/10.17556/erziefd.994172
Venkatesh, Morris, Davis, & Davis. (2003). User Acceptance of Information Technology: Toward a Unified View. MIS Quarterly, 27(3), 425. https://doi.org/10.2307/30036540
Venkatesh, V., & Bala, H. (2008). Technology acceptance model 3 and a research agenda on interventions. Decision Sciences, 39(2), 273–315.
Venkatesh, V., & Davis, F. D. (2000). A Theoretical Extension of the Technology Acceptance Model: Four Longitudinal Field Studies. Management Science, 46(2), 186–204.
YEĞİTEK. (2022). https://yegitek.meb.gov.tr. Geçmişten Günümüze YEĞİTEK. https://yegitek.meb.gov.tr/www/gecmisten-gunumuze-yegitek/icerik/3383
Yorulmaz, M., & Alnıpak, S. (2020). Yönetici Düzeyindeki Gemi Adamlarının Elektronik Seyir Teknolojileri Kullanımının Teknoloji Kabul Modeli ile İncelenmesi. OPUS International Journal of Society Researches, 16(29), 1928–1954. https://dergipark.org.tr/en/pub/opus/issue/56333/689259
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
