İklim Değişikliği Riskinin Türkiye Bankacılık Sektörü Karlılığına Etkisi
DOI:
https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1725Anahtar Kelimeler:
İklim Değişikliği Riski- Türkiye Bankacılık Sektörü- Bankacılık Karı,- İklim Değişikliği- Sistem GMM- Sabit Etkiler ModeliÖzet
Bu çalışmada, iklim değişikliği riskinin Türkiye bankacılık sektöründe faaliyet gösteren mevduat bankaları ile kalkınma ve yatırım bankalarının karlılığı üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bu amaçla araştırmaya, 36 banka dahil edilerek 2006–2022 dönemini kapsayan dengeli bir panel veri seti oluşturulmuştur. Bankalara ait içsel dinamikler ve mevcut makroekonomik koşulları kapsamlı bir şekilde göz önünde bulundurmak amacıyla çalışmaya kontrol değişkenleri dahil edilmiştir. Bu çerçevede, ilk grup değişkenler bankacılık sektörünün finansal sağlamlık ve etkinlik göstergelerini yansıtan sermaye yeterlilik oranı, maliyet/gelir oranı, kredi/mevduat oranı ile takipteki alacakların toplam kredilere oranını içermektedir. İkinci grup değişkenler ise ekonomik faaliyetin genel düzeyini ve fiyat hareketlerini temsil eden gayri safi yurtiçi hasıla (GSYİH) büyüme oranı ile enflasyon oranından oluşmaktadır. Çalışma bulguları, iklim değişikliği riskinin Türkiye’de faaliyet gösteren mevduat bankaları ile kalkınma ve yatırım bankalarının karlılığı üzerinde negatif ve anlamlı bir etkisi olduğunu göstermektedir. Analiz sonuçlarına göre anlamlı bulunan değişkenler arasında sermaye yeterlilik oranının banka karlılığı üzerinde pozitif bir etkisi olduğu gözlemlenirken, maliyet/gelir oranı ve takipteki kredilerin karlılığı üzerinde olumsuz yönde etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca, ekonomik büyüme ve enflasyonun ise banka karlılığını pozitif yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın bulguları, iklim değişikliği riskinin banka karlılığı üzerinde belirleyici ve kritik bir faktör olduğunu desteklemektedir.
Kaynaklar
Addoum, J. M., Ng, D. T., & Ortiz-Bobea, A. (2023). Temperature shocks and industry earnings news. Journal of Financial Economics, 150(1), 1–45. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2023.07.002.
Akyol, H. (2022). İklim değişikliği Türkiye’de ekonomik büyüme için bir risk oluşturur mu? Afet ve Risk Dergisi, 5(1), 179–195. https://doi.org/10.35341/afet.996986.
Altunbas, Y.S., Carbo, E., Gardener, P.M. and Molyneux, P. 2007. Examining the relationships between capital, risk and efficiency in european banking. European financial management, 13(1), 49-70.
Al-Sharkas, A. A., & Al-Sharkas, T. A. (2022). The impact on bank profitability: Testing for capital adequacy ratio, cost-income ratio and non-performing loans in emerging markets [Special issue]. Journal of Governance & Regulation, 11(1), 231–243. https://doi.org/10.22495/jgrv11i1siart4.
Athanasoglou, P. P., Brissimis, S. N., & Delis, M. D. (2008). Bank-specific, industry-specific and macroeconomic determinants of bank profitability. Journal of International Financial Markets, Institutions and Money, 18, 121–136. https://doi.org/10.1016/j.intfin.2006.07.001.
Avrupa Merkez Bankası. (2020. Mayıs). Guide on climate-related and environmental risks Supervisory expectations relating to risk management and disclosure. Frankfurt am Main: Avrupa Merkez Bankası. https://www.ecb.europa.eu.
Aydın, Y. (2019). Türk bankacılık sektöründe karlılığı etkileyen faktörlerin panel veri analizi ile incelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi, 10(1), 181–189.
Battiston, S., Dafermos, Y., & Monasterolo, I. (2021). Climate risks and financial stability. Journal of Financial Stability, 54, 100867. https://doi.org/10.1016/j.jfs.2021.100867.
Bernstein, A., Gustafson, M. T., & Lewis, R. (2019). Disaster on the horizon: The price effect of sea level rise. Journal of Financial Economics, 134(2), 253–272. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2019.03.013.
Billings, S. B., Gallagher, E. A., & Ricketts, L. (2022). Let the rich be flooded: The distribution of financial aid and distress after Hurricane Harvey. Journal of Financial Economics, 146(2), 797–819. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2022.07.007.
Blickle, K., Hamerling, S. N., & Morgan, D. P. (2021). How bad are weather disasters for banks? (FRB of New York Staff Report No. 990). Federal Reserve Bank of New York.
Boďa, M., & Zimková, E. (2021). Overcoming the loan-to-deposit ratio by a financial intermediation measure — A perspective instrument of financial stability policy. Journal of Policy Modeling, 43(5), 1051–1069. https://doi.org/10.1016/j.jpolmod.2021.03.012.
Bolton, P., Després, M., Pereira da Silva, L. A., Samama, F., & Romain Svartzman, R., (2020). The Green Swan: Central Banking and Financial Stability in the Age of Climate Change. Basel: Bank for International Settlements.
Bos, K., & Gupta, J. (2019). Stranded assets and stranded resources: Implications for climate change mitigation and global sustainable development. Energy Research & Social Science, 56, 101215. https://doi.org/10.1016/j.erss.2019.05.025.
Bourke, P. (1989). Concentration and other determinants of bank profitability in Europe, North America and Australia. Journal of Banking & Finance, 13(1), 65–79. https://doi.org/10.1016/0378-4266(89)90020-4.
Bölükbaş, M. (2024). İklim değişikliği ve para politikası arasındaki ilişki: Türkiye örneği. Ekonomi ve Finansal Araştırmalar Dergisi, 6(2), 157–171. https://doi.org/10.56668/jefr.1580578.
Brei, M., Mohan, P. & Strobl, E. (2019). The impact of natural disasters on the banking sector: Evidence from hurricane strikes in the Caribbean. The Quarterly Review of Economics and Finance, 72, 232– 239.
Caby, J., Ziane, Y., & Lamarque, E. (2022). The impact of climate change management on banks profitability. Journal of Business Research, 142, 412–422. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2021.12.006.
Campiglio, E., Daumas, L., Monnin, P., & von Jagow, A. (2023). Climate-related risks in financial assets. Journal of Economic Surveys, 37(3), 950–992. https://doi.org/10.1111/joes.12525.
Capasso, G., Gianfrate, G., & Spinelli, M. (2020). Climate change and credit risk. Journal of Cleaner Production, 266, 121634. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.121634.
Chen, W.-P., Lin, S. L., Lu, J., & Wu, C.-C. (2018). The impact of funding liquidity on market quality. The North American Journal of Economics and Finance, 44, 153–166. https://doi.org/10.1016/j.najef.2017.12.002
Choi, D., Gao, Z., & Jiang, W. (2020). Attention to global warming. Review of Financial Studies, 33, 1112–1145. https://doi.org/10.1093/rfs/hhz021.
Collier, B., Katchova, A. L., & Skees, J. R. (2011). Loan portfolio performance and El Niño: An intervention analysis. Agricultural Finance Review, 71(1), 98–119. https://doi.org/10.1108/00021461111128183.
Collier, B. L. (2014). Natural disasters and credit supply shocks (Working Paper #2014-02). Wharton Risk Management Center, University of Pennsylvania.
De Bandt, O., Camara, B., Maitre, A., & Pessarossi, P. (2018). Optimal capital, regulatory requirements and bank performance in times of crisis: Evidence from France. Journal of Financial Stability, 39, 175–186. https://doi.org/10.1016/j.jfs.2017.03.002.
Dell, M., Jones, B. F., & Olken, B. A. (2008). Climate change and economic growth: Evidence from the last half century (NBER Working Paper No. 14132). National Bureau of Economic Research. http://www.nber.org/papers/w14132.
Erdoğan, B. (2024). İklim değişikliği ve bankaların kredi büyümesi ilişkisi: Türk bankacılık sektöründen kanıtlar. Journal of Economics and Financial Researches, 6(1), 28–38. https://doi.org/10.56668/jefr.1492541.
Financial Stability Board. (2025, January 16). Assessment of climate-related vulnerabilities: Analytical framework and toolkit [Report No. P160125]. Financial Stability Board. https://www.fsb.org/2025/01/assessment-of-climate-related-vulnerabilities-analytical-framework-and-toolkit/.
Greene, W. H. (2012). Econometric analysis (7th ed., International Edition). Harlow: Pearson Education Limited.
Javadi, S., & Masum, A.-A. (2021). The impact of climate change on the cost of bank loans. Journal of Corporate Finance, 69, 102019. https://doi.org/10.1016/j.jcorpfin.2021.102019.
Jones, B. F., & Olken, B. A. (2010). Climate shocks and exports (NBER Working Paper No. 15711). National Bureau of Economic Research. http://www.nber.org/papers/w15711.
Karagöl, V. (2022). İklim değişikliği ve para politikası: Türkiye için bir değerlendirme. İnsan & İnsan, 9(33), 77–95. https://doi.org/10.29224/insanveinsan.1096970.
Keerthiratne, S., & Tol, R. S. J. (2018). Impact of natural disasters on income inequality in Sri Lanka. World Development, 105, 217–230. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2017.11.013.
Khemiri, M. A. (2025). Climate risk and bank profitability in the MENA region: The moderating role of financial development. International Journal of Energy Economics and Policy, 15(3), 647–660. https://doi.org/10.32479/ijeep.18864.
Klomp, J. (2014). Financial fragility and natural disasters: An empirical analysis. Journal of Financial Stability, 13, 180–192. https://doi.org/10.1016/j.jfs.2014.06.001.
Kızılkaya, O., & Mike, F. (2023). İklim değişikliğinin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi: Türkiye üzerine ampirik bir değerlendirme. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 57, 403–411. https://doi.org/10.30794/pausbed.1169890.
Kohlscheen, E., Murcia Pabón, A., & Contreras, J. (2018). Determinants of bank profitability in emerging markets (BIS Working Papers No. 686). Bank for International Settlements. https://ssrn.com/abstract=3098196.
Kosmidou, K. (2008). The determinants of banks’ profits in Greece during the period of EU financial integration. Managerial Finance, 34(3), 146–159. https://doi.org/10.1108/03074350810851312.
Kousky, C., Kunreuther, H., LaCour-Little, M., & Wachter, S. (2020). Flood risk and the U.S. housing market. Journal of Housing Research, 29(1), 3–24. https://doi.org/10.1080/10527001.2020.1836915.
Levine, R. (2004). Finance and growth: Theory and evidence (NBER Working Paper No. 10766). National Bureau of Economic Research. http://www.nber.org/papers/w10766.
Le, A.-T., Tran, T. P., & Mishra, A. V. (2023). Climate risk and bank stability: International evidence. Journal of Multinational Financial Management, 70–71, 100824. https://doi.org/10.1016/j.mulfin.2023.100824.
Lee, C.-C., Zhang, X., & Lee, C.-C. (2024). Does climate change matter for bank profitability? Evidence from China. The North American Journal of Economics and Finance, 74, 102257. https://doi.org/10.1016/j.najef.2024.102257.
Li, X., Feng, H., Zhao, S., & Carter, D. A. (2021). The effect of revenue diversification on bank profitability and risk during the COVID-19 pandemic. Finance Research Letters, 43, 101957. https://doi.org/10.1016/j.frl.2021.101957.
McDermott, T. K., Barry, F., & Tol, R. S. (2014). Disasters and development: Natural disasters, credit constraints, and economic growth. Oxford Economic Papers, 66(3), 750–773. https://doi.org/10.1093/oep/gpt021.
Molyneux, P., & Thornton, J. (1992). Determinants of European bank profitability: A note. Journal of Banking & Finance, 16(6), 1173–1178. https://doi.org/10.1016/0378-4266(92)90065-8.
Nguyen, C. T., Chidthaisong, A., Limsakul, A., Varnakovida, P., Ekkawatpanit, C., Phan, K. D., & Nguyen, T. H. D. (2022). How do disparate urbanization and climate change imprint on urban thermal variations? A comparison between two dynamic cities in Southeast Asia. Sustainable Cities and Society, 82, 103882. https://doi.org/10.1016/j.scs.2022.103882.
Nieto, R., Gimeno, L., de la Torre, L., Ribera, P., Gallego, D., García-Herrera, R., García, J. A., Nuñez, M., Redaño, A., & Lorente, J. (2005). Climatological features of cutoff low systems in the Northern Hemisphere. Journal of Climate, 18. https://doi.org/10.1175/JCLI3386.1.
Nieto, M. J. (2019). Banks, climate risk and financial stability. Journal of Financial Regulation and Compliance, 27(2), 243–262. https://doi.org/10.1108/JFRC-03-2018-0043.
Noth, F., & Schüwer, U. (2017). Natural disasters and bank stability: Evidence from the U.S. financial system. SAFE (Sustainable Architecture for Finance in Europe) Working Paper, No. 167. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2921000.
Noy, I. (2009). The macroeconomic consequences of disasters. Journal of Development Economics, 88(2), 221–231. https://doi.org/10.1016/j.jdeveco.2008.02.005.
Nguyen, Q., Diaz-Rainey, I., Kuruppuarachchi, D., McCarten, M., & Tan, E. K. M. (2023). Climate transition risk in U.S. loan portfolios: Are all banks the same? International Review of Financial Analysis, 85, 102401. https://doi.org/10.1016/j.irfa.2022.102401.
O’Connell, M. (2023). Bank-specific, industry-specific and macroeconomic determinants of bank profitability: Evidence from the UK. Studies in Economics and Finance, 40(1), 155–174. https://doi.org/10.1108/SEF-10-2021-0413.
Özgür, E. (2011). Enflasyonist ortamda katılım bankalarında kârlılığa etki eden faktörlerin tespiti: Panel veri analizi uygulaması. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(1), 341–368. http://dx.doi.org/10.30830/tobider.sayi.20.17.
Pankratz, N., Bauer, R., & Derwall, J. (2023). Climate change, firm performance, and investor surprises. Management Science, 69(12). https://doi.org/10.1287/mnsc.2023.4685.
Panta, B. (2018). Non-performing loans and bank profitability: Study of joint venture banks in Nepal. International Journal of Sciences: Basic and Applied Research, 42(1), 151–165.
Saleh, I., & Abu Afifa, M. (2020). The effect of credit risk, liquidity risk and bank capital on bank profitability: Evidence from an emerging market. Cogent Economics & Finance, 8(1), 1814509. https://doi.org/10.1080/23322039.2020.1814509.
Sarıtaş, H., vd. (2016). Banka kârlılığı ile finansal oranlar ve makroekonomik değişkenler arasındaki ilişkilerin sistem dinamik panel veri modeli ile analizi: Türkiye araştırması. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İ.İ.B.F Dergisi, 11(1), 87–108.
Topak, M. S., & Talu, N. H. (2017). Bank specific and macroeconomic determinants of bank profitability: Evidence from Turkey. International Journal of Economics and Financial Issues, 7(2), 574–584.
Walker, T., Xu, Y., Gramlich, D., & Zhao, Y. (2023). The impact of natural disasters on the performance and solvency of US banks. International Journal of Managerial Finance, 19(1), 136–154. https://doi.org/10.1108/ijmf-08-2020-0406.
Wu, Q., Shahbaz, M., & Kyriakou, I. (2025). Temperature fluctuations, climate uncertainty, and financing hindrance. Journal of Regional Science, 65, 112–134. https://doi.org/10.1111/jors.12733.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
