Dijital Liderliğin Yenilikçi Davranış Üzerindeki Etkisinde Girişimcilik Niyetinin Aracı Rolü
DOI:
https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1761Anahtar Kelimeler:
Dijital Liderlik- Yenilikçi Davranış- Girişimcilik Niyeti- Smes- SmartPLSÖzet
Dijitalleşme çağında liderlik anlayışı, yalnızca teknolojik dönüşümün yönetsel boyutunu kapsamakla kalmayıp aynı zamanda çalışanların yaratıcı ve yenilikçi potansiyellerini ortaya çıkaran bir süreç olarak değerlendirilmektedir. Literatürde giderek daha fazla önem kazanan girişimcilik niyeti ise, bireylerin kendi fikirlerini hayata geçirme isteği ve bu yöndeki kararlılık düzeyleri ile ilişkilendirilmekte; yenilikçi tutum ve davranışların temel belirleyicilerinden biri olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışmanın temel amacı, dijital liderliğin çalışanların yenilikçi davranışları üzerindeki etkisini incelemek ve bu etkide girişimcilik niyetinin aracı rolünü ortaya koymaktır. Dijital liderliğin doğrudan yenilikçi davranış üzerindeki etkisinin yanı sıra, girişimcilik niyetinin bu ilişkide nasıl bir aracılık rolü üstlendiği teorik ve ampirik düzeyde analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, örgütlerde dijital liderliğin teşvik edilmesinin yanı sıra girişimcilik eğilimlerinin desteklenmesinin de yenilikçi kapasitenin artırılması açısından kritik olduğunu göstermektedir. Araştırma Kırşehir ilinde faaliyet gösteren KOBİ’ler üzerinde gerçekleştirilmiştir. Kolayda örneklemenin kullanıldığı araştırmada 438 çalışan üzerinde anket uygulaması yapılmış ve yapısal eşitlik modeliyle test edilmiştir. Araştırmanın bulguları, dijital liderliğin yenilikçi davranışları teşvik edici bir unsur olduğunu, ancak bu etkinin girişimcilik niyeti ile güçlenerek daha anlamlı hale geldiğini ortaya koymaktadır.
Kaynaklar
Abbasov, A., & Tolay, E. (2021). Dijital liderliğin bireysel performans üzerindeki etkisi: Azerbaycan’da endüstri 4.0 teknolojilerini uygulayan bir firmada araştırma. İzmir Yönetim Dergisi, 2(1), 59–74. https://dergipark.org.tr/tr/pub/iyd/issue/65892/988513
Abraham, C., & Sheeran, P. (2003). Acting on intentions: The role of anticipated regret. British Journal of Social Psychology, 42, 495–511.
Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179–211.
Alan, H., & Köker, A. R. (2021). Stratejik liderlikten dijital stratejik liderliğe: Kavramsal ve kuramsal tartışma. Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi, 4(2), 235–252. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tsbder/issue/65092/962146
Asri, A., & Darma, G. S. (2020). Revealing the digital leadership spurs in the 4.0 industrial revolution. International Journal of Business, Economics & Management, 3(1), 93–100.
Axtell, C. M., Holman, D. J., Unsworth, K. L., Wall, T. D., Waterson, P. E., & Harrington, E. (2000). Shopfloor innovation: Facilitating the suggestion and implementation of ideas. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 73(3), 265–285.
Bach, C., & Sulikova, R. (2019). Managing global transitions. Management, 19(3), 209–226. https://ojs.upr.si/index.php/fm/article/view/28/10
Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
Byrne, B. M. (2016). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications, and programming (3rd ed.). Routledge.
Carmeli, A., Meitar, R., & Weisberg, J. (2006). Self-leadership skills and innovative behavior at work. International Journal of Manpower, 27, 75–90.
Coşkun, R., Altunışık, R., & Yıldırım, E. (2019). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Sakarya: Sakarya Yayıncılık.
Çelebi, F. (2021). Dijital çağda liderlik ve girişimcilik. Ankara: İksad Yayınevi.
Çelik, A., İnce, M., & Bozyiğit, S. (2014). Üniversite öğrencilerinin girişimcilik niyetlerini etkileyen ailesel faktörleri belirlemeye yönelik bir çalışma. Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(3), 113–124.
Çelik, M. (2012). Konaklama işletmelerinde algılanan örgütsel adaletin yenilikçi davranışa etkisinde kariyer memnuniyetinin aracılık etkisi. İş, Güç: Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, 14(2), 101–122.
Çetin, A., Şentürk, M., & Alacalalar, A. (2015). Mesleki ilgi alanı ve kişisel ahlak felsefesinin girişimciliğe yönelik tutum ve girişimcilik niyetine etkisi: Üniversite öğrencileri üzerine bir araştırma. AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15, 25–35.
Çimen, İ., & Yücel, C. (2017). Yenilikçi davranış ölçeği (YDÖ): Türk kültürüne uyarlama çalışması. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 6(3), 365–381.
Damanpour, F., & Evan, W. M. (1984). Organizational innovation and performance: The problem of organizational lag. Administrative Science Quarterly, 29(3), 392–409.
De Jong, J., & Den Hartog, D. (2010). Measuring innovative work behaviour. Creativity and Innovation Management, 19(1), 23–36.
Dess, G. G., & Lumpkin, G. T. (2005). The role of entrepreneurial orientation in stimulating effective corporate entrepreneurship. Academy of Management Perspectives, 19(1), 147–156.
Dorenbosch, L., Engen, M. L. V., & Verhagen, M. (2005). On-the-job innovation: The impact of job design and human resource management through production ownership. Creativity and Innovation Management, 14(2), 129–141.
Drucker, P. (1985). The discipline of the innovator. Harvard Business Review, 63(3), 67–72.
Durmuş, İ. (2020). Çalışanların risk alma davranışları, yaşam tarzı değişkenleri ve işyerinin sosyal performansının sosyal mübadele kuramı kapsamında incelenmesi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(44), 1069–1103.
Güreşçi, E. (2014). Girişimcilik eğilimi üzerine bir araştırma: İspir Hamza Polat MYO örneği. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, 9(1), 23–38.
Hair, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2014). A primer on partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM). Thousand Oaks, CA: Sage.
Hair, J. F., Matthews, L. M., Matthews, R. L., & Sarstedt, M. (2017). PLS-SEM or CB-SEM: Updated guidelines on which method to use. International Journal of Multivariate Data Analysis, 1(2), 107–123.
Henseler, J., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2015). A new criterion for assessing discriminant validity in variance-based structural equation modeling. Journal of the Academy of Marketing Science, 43(1), 115–135.
İrge, T. (2018). Dijital liderlik. International Congress on Business and Marketing, 21–27. https://openaccess.maltepe.edu.tr/xmlui/handle/20.500.12415/4590
Kahya, C., & İmamoğlu, İ. K. (2015). Ekonomi okuryazarlığının girişimcilik niyeti üzerindeki rolü. The Journal of Academic Social Science Studies, 39, 139–156.
Kollmann, T. (2020). Digital leadership. Springer Gabler. https://doi.org/10.1007/978-3-658-30635-9_1
Krause, D. E. (2004). Influence-based leadership as a determinant of the inclination to innovate and of innovation-related behaviors: An empirical investigation. The Leadership Quarterly, 15(1), 79–102.
Krueger, N. F. (1993). The impact of prior entrepreneurial exposure on perceptions of new venture feasibility and desirability. Entrepreneurship Theory and Practice, 18(1), 5–22.
Krueger, N. F., & Carsrud, A. L. (1993). Entrepreneurial intentions: Applying the theory of planned behavior. Entrepreneurship & Regional Development, 5, 315–330.
Krueger, N. F., Reilly, M. D., & Carsrud, A. L. (2000). Competing models of entrepreneurial intentions. Journal of Business Venturing, 15(5), 411–432.
Kusmintarti, A., Thoyip, A., Maskie, G., & Ashar, K. (2016). Entrepreneurial characteristics as a mediation of entrepreneurial education influence on entrepreneurial intention. Journal of Entrepreneurship Education, 19(1), 24–37.
Liñán, F., & Chen, Y. W. (2009). Development and cross-cultural application of a specific instrument to measure entrepreneurial intentions. Entrepreneurship Theory and Practice, 33(3), 593–617.
Miller, C. (2018). Digital leadership: Using the internet and social media to improve the lives, well-being, and circumstances of others. Journal of Family and Consumer Sciences, 110(1).
Oberer, B., & Erkollar, A. (2018). Leadership 4.0: Digital leaders in the age of Industry 4.0. International Journal of Organizational Leadership, 7(4).
Oktaysoy, O., Topcuoglu, E., & Kaygin, E. (2023). A study on digital leadership scale adaptation. International Journal of Organizational Leadership.
Ordu, A., & Nayır, F. (2021). Dijital liderlik nedir? Bir tanım önerisi. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12(3).
Özmen, Ö. N. T., Eriş, E. D., & Süral Özer, P. (2020). Dijital liderlik çalışmalarına bir bakış. Süleyman Demirel Üniversitesi İİBF Dergisi, 25(1), 57–69.
Pihie, Z. A. L., Bagheri, A., & Sani, Z. (2013). Knowledge of cognition and entrepreneurial intentions: Implications for learning entrepreneurship in public and private universities. Procedia – Social and Behavioral Sciences, 97, 174–181.
Preacher, K. J., & Hayes, A. F. (2004). SPSS and SAS procedures for estimating indirect effects in simple mediation models. Behavior Research Methods, Instruments, & Computers, 36, 717–731.
Preacher, K. J., & Hayes, A. F. (2008). Asymptotic and resampling strategies for assessing and comparing indirect effects in multiple mediator models. Behavior Research Methods, 40, 879–891.
Sarstedt, M., Ringle, C. M., Henseler, J., & Hair, J. F. (2014). On the emancipation of PLS-SEM: A commentary on Rigdon (2012). Long Range Planning, 47(3), 154–160.
Scott, S. G., & Bruce, R. A. (1994). Determinants of innovative behavior: A path model of individual innovation in the workplace. Academy of Management Journal, 37(3), 580–607.
Storey, D. J. (2016). Understanding the small business sector. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315544335
Şeşen, H., & Basım, H. N. (2012). Demografik faktörler ve kişiliğin girişimcilik niyetine etkisi: Spor bilimleri alanında öğrenim gören üniversite öğrencileri üzerine bir araştırma. Ege Akademik Bakış, 12, 21–28.
Şeşen, H., Soran, S., & Caymaz, E. (2014). Toplumsal kültürün üniversite öğrencilerinin girişimcilik niyetine etkisi: Sosyal ağ ve kullanımının aracılık rolü. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 41, 93–106.
Turgut, E., & Begenirbaş, M. (2014). İlişkisel sosyal sermayenin yenilikçi davranışa etkisinde örtülü bilgi paylaşımı davranışının aracılık rolü. Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, 7(1), 146–160.
Turkstat. (2023). Küçük ve orta büyüklükteki girişim istatistikleri 2022 (Small and medium enterprise statistics 2022). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/
Türkiye İş Kurumu. (2024). İşgücü piyasası araştırması Kırşehir ili 2023 yılı sonuç raporu. https://media.iskur.gov.tr/88128/kirsehir.pdf
Unsworth, K. L., Brown, H., & McGuire, L. (2000). Employee innovation: The roles of idea generation and idea implementation. Paper presented at the Annual Conference of the Society for Industrial and Organizational Psychology, New Orleans.
Uygungil-Erdogan, S., Şahin, Y., Sökmen-Alaca, A. İ., Oktaysoy, O., Altıntaş, M., & Topçuoğlu, V. (2025). Assessing the effect of artificial intelligence anxiety on turnover intention: The mediating role of quiet quitting in Turkish small and medium enterprises. Behavioral Sciences, 15, 249. https://doi.org/10.3390/bs15030249
West, M. A., & Farr, J. L. (1989). Innovation at work: Psychological perspectives. Social Behavior, 4(1), 15–30.
Wu, C. H., Parker, S. K., & Jong, J. P. (2014). Need for cognition as an antecedent of individual innovation behavior. Journal of Management, 40(6), 1511–1534.
Yıldız, E. (2021). SmartPLS ile yapısal eşitlik modellemesi: Reflektif ve formatif yapılar. Ankara: Seçkin Yayınları.
Yuan, F., & Woodman, R. W. (2010). Innovative behavior in the workplace: The role of performance and image outcome expectations. Academy of Management Journal, 53(2), 323–342.
Zeike, S., Bradbury, K., Lindert, L., & Pfaff, H. (2019). Digital leadership skills and associations with psychological well-being. International Journal of Environmental Research and Public Health, 16(14), 2628. https://doi.org/10.3390/ijerph16142628
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
