Genç Kızların Eğitime Katılımını Belirleyen Sosyal, Kültürel ve Ekonomik Faktörler: Halfeti Örneği

Yazarlar

DOI:

https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1786

Anahtar Kelimeler:

Genç Kızların Eğitime Katılımı- Sosyo-Ekonomik Faktörler- Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği- Ataerkil Yapı- Halfeti Örneği

Özet

Bu çalışma, genç kızların eğitime katılımını belirleyen sosyal, kültürel ve ekonomik faktörleri sosyal politika perspektifiyle incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel amacı, fırsat eşitliği, toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve ataerkil yapı gibi kavramsal çerçevenin, genç kızların eğitim süreçleri üzerindeki etkilerini Halfeti örneği üzerinden analiz etmektir. Çalışma, Türkiye’de bölgesel eşitsizliklerin belirgin olduğu ilçelerden biri olan Halfeti’de yürütülmüş; yerel sosyo-kültürel dinamiklerin eğitim kararları üzerindeki rolü tartışılmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; olgubilim (fenomoloji) modeli kullanılmıştır.  Olgubilim deseni, 18- 24 yaş arası Halfeti’de yaşayan kadın ve erkeklerden oluşmaktadır. 15 kişi ile yapılan mülakatlar konunun derinlemesine ve ayrıntılı bir biçimde ortaya çıkarılmasına zemin hazırlamaktadır. Çalışma grubunda ise, 10 kadın ve 5 erkek katılımcı yer almaktadır. Bulgular, kız çocuklarının eğitime erişiminin ailelerin sosyo-ekonomik durumu, geleneksel toplumsal cinsiyet rolleri, ataerkil normlar ve erken evlilik gibi yapısal faktörlerden güçlü biçimde etkilendiğini göstermektedir. Halfeti örneğinde, özellikle ortaöğretime geçiş sürecinde kız çocuklarının eğitime katılımının belirgin biçimde azaldığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak çalışma, genç kızların eğitime katılımının yalnızca bireysel ya da ailevi tercihlerle açıklanamayacağını; bütüncül, toplumsal cinsiyet duyarlı ve bölgesel özellikleri dikkate alan sosyal politika müdahalelerine ihtiyaç olduğunu ortaya koymaktadır.

Kaynaklar

Bora, A. (2012). Kadınların sınıfı: Ücretli ev emeği ve kadın öznelliği. İstanbul: Metis Yayınları.

CEİD – Cinsiyet Eşitliği İzleme Derneği. (2024). Türkiye’de toplumsal cinsiyet eşitliğini izleme raporu 2023–2024: Eğitim alanı. CEİD Yayınları.

Connell, R. W. (2016). Toplumsal cinsiyet ve iktidar, Çev. C. Soydemir, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

Çöker, B. (2020). Girl’s education in Turkey: An analysis of education policies from a feminist perspective. European Journal of Education Studies, 7(9).242-261.

Duman, A. (2010). Female education inequality in Turkey: Factors affecting girls’ schooling decisions. International Journal of Education Economics and Development, 1(3), 243–258.

Eğitim Reformu Girişimi (ERG). (2023, Eylül 1). Kız çocuklarının eğitim hakkı. https://egitimreformugirisimi.org/yayinlar/kiz-cocuklarin-egitim hakki/#:~:text=ta%C5%9F%C4%B1d%C4%B1r,%C3%A7ocu%C4%9Fu%20e%C4%9Fitim%20f%C4%B1rsatlar%C4%B1ndan%20mahrum%20kalmaktad%C4%B1r Erişim Tarihi: 28.12.2025

Esping-Andersen, G. (1990). The three worlds of welfare capitalism. Princeton University Press.

Glesne, C. (2014). Nitel araştırmayla tanışma. çev. E. Günel, İç. Nitel Araştırmaya Giriş. ed. Ali Ersoy ve Pelin Yalçınoğlu, Ankara: Anı Yayıncılık.

Kabeer, N. (2016). Gender equality, economic growth, and women’s agency: The “endless variety” and “monotonous similarity” of patriarchal constraints. Feminist Economics, 22(1), 295–321. https://doi.org/10.1080/13545701.2015.1090009 Erişim Tarihi. 28.12.2025

Karaali, G. B. (2024). Toplumsal cinsiyet, patriyarka ve cinsiyete dayalı iş bölümü gölgesinde yükseköğretim mezunu kadınların işsizlik deneyimleri: Balıkesir İlinde bir uygulama. Çalışma ve Toplum, 4, 1505–1542.

Küresel Toplumsal Cinsiyet Uçurumu Raporu (2025). https://www.ikv.org.tr/ikv.asp?id=9587&lng=tr Erişim Tarihi. 28.12.2025

Miles, M. B., & Huberman, A. M. (2015). Nitel veri analizi. Çev. Ed Sadegül Akbaba Altun ve Ali Ersoy. Ankara: Pegem Akademi.

Millî Eğitim Bakanlığı. (2025). Millî eğitim istatistikleri: Örgün eğitim 2024–2025. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı, Strateji Geliştirme Başkanlığı. https://sgb.meb.gov.tr/www/2024-2025-orgun-egitim-istatistikleri-yayimlandi/icerik/771 Erişim Tarihi. 28.12.2025

OECD. (2019). Education at a glance 2019: OECD indicators. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/f8d7880d-en Erişim Tarihi. 28.12.2025

Razavi, S., Cook, S., Berggren, H., & Chaves, M. (2022). Gendered impacts of globalization: Employment and social protection. UN Women.

Sen, A. (2004). Özgürlükle kalkınma. Çev. Y. Alogan, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

Sola Özgüç, C. (2019). Özel Eğitim Öğretmen Adaylarının Rehberlik Araştırma Merkezi’nde Gerçekleştirdikleri Öğretmenlik Uygulamasına İlişkin Deneyimleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 20(4), 763-789. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.512951

Stromquist, N. P. (2015). Women’s empowerment and education: Linking knowledge to transformative action. European Journal of Education, 50(3), 307–324. https://doi.org/10.1111/ejed.12137 Erişim Tarihi. 28.12.2025

Şimşek, H., Yıldırım, A. (2013). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri, 9.baskı. Ankara: Seçkin Yayıncılık.

TÜİK. (2024). Eğitim istatistikleri 2023. Türkiye İstatistik Kurumu.

UNESCO. (2022). Global education monitoring report: Gender report. UNESCO Publishing. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000381329 Erişim Tarihi. 28.12.2025

UNICEF Türkiye. (2025). Kız çocukları için eğitime erişimin önemi. UNICEF Türkiye. https://www.unicefturk.org/yazi/kiz-cocuklari-icin-egitime-erisimin-onemi Erişim Tarihi: 28.12.2025

Walby, S. (2018). Patriyarka Kuramı, Çev. H. Osmanağaoğlu, Ankara: Dipnot Yayınları

World Bank. (2020). Girls’ education and gender equality. World Bank Publications. https://www.worldbank.org/en/topic/girlseducation Erişim Tarihi. 28.12.2025

İndir

Yayınlanmış

20-03-2026

Nasıl Atıf Yapılır

GÜCENMEZ, T. (2026). Genç Kızların Eğitime Katılımını Belirleyen Sosyal, Kültürel ve Ekonomik Faktörler: Halfeti Örneği. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 61(1), 321–344. https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1786

Sayı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Benzer Makaleler

<< < 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 > >> 

Bu makale için ayrıca gelişmiş bir benzerlik araması başlat yapabilirsiniz.