CEO İkiliği ve Firma Performansı: Tek Model Analizi ve HHI Temelli Sahiplik Yapısı İncelemesi
DOI:
https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1837Anahtar Kelimeler:
CEO İkiliği- Firma Performansı- Kurumsal Yönetim- Herfindahl-Hirschman Endeksi- Sahiplik YoğunlaşmasıÖz
Bu çalışmanın amacı, yönetim kurulu başkanı ile genel müdür pozisyonlarının aynı kişide toplanması anlamına gelen CEO ikiliği ve çeşitli oranlarla ölçülen firma performansı arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Çalışmada, kapsamlı tek model yaklaşımı kullanılarak CEO ikiliği ile firma performansı arasındaki ilişki incelenmekte ve ardından Herfindahl-Hirschman Endeksi (HHI) aracılığıyla ölçülen sahiplik yoğunlaşmasının bu ilişkiyi nasıl düzenlediği araştırılmaktadır. 2009-2022 döneminde 292 Türk halka açık şirketinden elde edilen 1.392 firma-yıl gözleminden oluşan optimize edilmiş bir veri seti kullanarak, CEO ikiliğinin Aktif Karlılığı (ROA) ve Özkaynak Karlılığı (ROE) üzerindeki doğrudan etkilerini analiz etmek için güçlü ekonometrik teknikler uygulanmıştır. Birincil analiz, CEO ikiliğinin her iki performans ölçüsü üzerinde de anlamlı pozitif etkiye sahip olduğunu ortaya koymuştur. Sonrasında, sahiplik yoğunlaşmasını dört seviyeye kategorize etmek için HHI metodolojisi uygulanmıştır. HHI temelli analiz, CEO ikiliği etkilerinin farklı sahiplik yoğunlaşma seviyelerinde önemli ölçüde değiştiğini göstermiştir. Çalışmanın sonuçları, CEO ikiliğinin firma performansına olumlu etkisi olduğunu göstermektedir. Araştırmada kullanılan veri setinin genişliği ve analizde kullanılan HHI metodolojisi, çalışmayı literatürdeki diğer çalışmalardan farklılaştırmaktadır. Araştırma sadece Türkiye’deki halka açık firmaların kullanılması çalışmanın kısıtını oluşturmaktadır.
Referanslar
Agrawal, A., & Knoeber, C. R. (1996). Firm Performance and Mechanisms to Control Agency Problems Between Managers and Shareholders. Journal of Financial and Quantitative Analysis, 31(3), 377-397.
Altın, M. (2023). Yönetim Kurulu ve Firma Özelliklerinin Firma Performansı Üzerindeki Etkisinin Meta Analiz Yöntemiyle İncelenmesi. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 16 (Prof. Dr. Mehmet Özbirecikli Özel Sayısı), 141-157. https://doi.org/10.29067/muvu.1284394
Aygün, M., & İç, S. (2010). Genel Müdürün Aynı Zamanda Yönetim Kurulu Üyesi Olması Firma Performansını Etkiler Mi? Muhasebe ve Finansman Dergisi, 47, 192-201.
Bacha Sımöes, E. (2023). Bankalarda Sahiplikteki Yoğunlaşma ve Yönetim Kurulu Yapısının Tobin Q Üzerindeki Doğrusal Olmayan Etkileri. İzmir İktisat Dergisi, 38(2), 483-501. https://doi.org/10.24988/ije.1166682
Baliga, B. R., Moyer, R. C., & Rao, R. S. (1996). CEO Duality and Firm Performance: What's the Fuss?. Strategic Management Journal, 17, 41-43.
Boyd, B. K. (1995). CEO Duality and Firm Performance: A Contingency Model. Strategic Management Journal, 16, 301-312.
Çarkcı, A., & Ataman, G. (2016). Temsil Kuramı Bakış Açısıyla Yönetim Kurulu Yapısının Finansal Performans Üzerindeki Etkisi. Eurasian Academy of Sciences Social Sciences Journal, S1, 151-164. https://doi.org/10.17740/eas.soc.2016.MSEMP-13
Chen, C., Lin, J. B., & Yi, B. (2008). CEO Duality and Firm Performance-an Endogenous Issue. Corporate Ownership & Control, 6(1), 58-65.
Denizci Guillet, B., Seob, K., Küçükusta, D., & Lee, S. (2013). CEO Duality and Firm Performance in the U.S. Restaurant Industry: Moderating Role of Restaurant Type. International Journal of Hospitality Management, 33, 339-346. http://dx.doi.org/10.1016/j.ijhm.2012.10.004
Donaldson, L., & Davis, J. H. (1991). Stewardship Theory or Agency Theory: CEO Governance and Shareholder Returns. Australian Journal of Management, The University of New South Wales, 16(1), 49-65.
Duru, A., Iyengar, R. J., & Zampelli, E. M. (2016). The Dynamic Relationship Between CEO Duality and Firm Performance: The Moderating Role of Board Independence. Journal of Business Research, 69, 4269-4277. http://dx.doi.org/10.1016/j.jbusres.2016.04.001
Eisenhardt, K. M. (1989). Agency Theory: An Assessment and Review. Academy of Management Review, 14(1), 57-74.
Hassan, M. K., Houston, R., Karim, M. S., & Sabit, A. (2023). CEO Duality and Firm Performance During the 2020 Coronavirus Outbreak. The Journal of Economic Asymmetries, 27, 1-18. https://doi.org/10.1016/j.jeca.2022.e00278
Kılıç, M., & Ayrıçay, Y. (2018). Yönetim Kurulu ve Sahiplik Yapısının Finansal Performans Üzerindeki Etkisi: BİST İmalat Sanayi Sektöründe Bir Alan Araştırması, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 20(2), 177-192.
Kılıçlı, Y., & Kıpçak, E. (2023). Kurumsal Yönetim ve Finansal Performans: Borsa İstanbul Üzerine Bir İnceleme. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 13(2), 2279-2306. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1105106
Kvålseth, T. O. (2022). Cautionary Note About the Herfindahl-HirschmanIndex of Market (Industry) Concentration. Contemporary Economics, 16(1), 51-60. https://doi.org/10.5709/ce.1897-9254.468
Mubeen, R., Han, D., Abbas, J., & Hussain, I. (2020). The Effects of Market Competition, Capital Structure, and CEO Duality on Firm Performance: A Mediation Analysis by Incorporating the GMM Model Technique. Sustainability, 12, 3480, 1-18. https://doi.org/10.3390/su12083480
Peni, E. (2014). CEO and Chairperson Characteristics and Firm Performance. J Manag Gov, 18, 185-205. https://doi.org/10.1007/s10997-012-9224-7
Sipahi, E., Artantaş, E., & Şişman, D. (2018). Kurumsal Yönetişimin Şirket Performansı Üzerindeki Etkisi: Vietnam’da Gerçekleştirilen Deneysel Çalışma. R&S - Research Studies Anatolia Journal, 1(1), 35-49.
Tan, F. Z., & Bal, K. (2021). Vekâlet Teorisi Çerçevesinde Yönetim Kurulu Çeşitlendirmesi ve Finansal Performans İlişkisi: Yatırım Kuruluşları Örneği. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 8(1), 38-54.
Yıldız, F., & Doğan, M. (2012). Genel Müdür’ün Yönetim Kurulu Üyesi Olması Halinin Menkul Kıymet Yatırım Ortaklığı Firmalarının Performansına Etkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17, 2, 353-366.
Yücel, E. (2016). Kurumsal Yönetim ve Firma Performansı: Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkelerden Kanıtlar. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 8(2), 27-41.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
