Türkiye'de Kadın Girişimciliği ve Kooperatifler: Yapısal Engeller, Kamu Destekleri ve Niğde Saha Araştırması
DOI:
https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1893Anahtar Kelimeler:
Kadın Girişimciliği- Kadın Kooperatifleri- Yerel Kalkınma- Kamu Desteği- BelediyelerÖz
Bu çalışma, kadınların ekonomik ve sosyal hayata katılımını artırmada stratejik rol oynayan kadın kooperatiflerinin ve ev merkezli kadın girişimcilerin mevcut durumunu, yapısal engellerini ve yerel kalkınma üzerindeki etkilerini incelemektedir. Araştırma kapsamında, Niğde ilinde faaliyet gösteren 62 kadın girişimci ve kooperatif ortağıyla saha çalışması yapılmıştır. Bulgular, kadınların kooperatif kurmaya yüksek bir eğilim gösterdiğini ancak ortak üretim alanlarının eksikliği nedeniyle üretim süreçlerinin ağırlıklı olarak evde, bireysel kaynaklarla, gıda ve el sanatlarına odaklanarak gerçekleştirildiğini göstermektedir. Kadın girişimcilerin temel sorunları arasında finansmana erişim, sosyal güvenlik eksikliği, düşük gelir seviyeleri ve ürün pazarlamasındaki zorluklar yer almaktadır. Ayrıca ev içi bakım sorumlulukları, kadınların resmi istihdama katılımını kısıtlayan en büyük yapısal engel olarak ortaya çıkmaktadır. Katılımcılar, yerel yönetimlerden ve kamu kurumlarından, özellikle üretim alanlarının tahsisi, makine-ekipman desteği, enerji maliyetlerinin sübvansiyonu ve pazar alanlarının iyileştirilmesi konusunda güçlü taleplerde bulunmuşlardır. Çalışma, kadın emeğinin görünür kılınması, yoksulluğun azaltılması ve sürdürülebilir yerel kalkınmanın sağlanması için kamu destek mekanizmalarının ve cinsiyet eşitliğine duyarlı bütçelemenin önemini vurgulayan politika önerileri sunmaktadır.
Referanslar
Acar, M., & Çetiner, E. (2025). Kadın Girişimciliği: Dünyada ve Türkiye’de Karşılaşılan Engeller. Ve Fırsatlar, International Journal of Contemporary Social Sciences, 1(1), 23-43.
Ahiler Kalkınma Ajansı. (2022). TR71 Bölgesi Kadın Kooperatifleri Araştırma Raporu. Ahiler Kalkınma Ajansı. Nevşehir
Aslan, H. (2016). Ev-Eksenli Çalışan Kadınların Sosyal ve Ekonomik Hayatlarına İlişkin Bir Saha Araştırması: Denizli İli Örneği. Fe Dergi, 8(1), 68-90.
Arslan, F., & Güler, S. (2025). Yerel Kalkınmanın Gerçekleşmesinde Kadın Kooperatiflerinin Rolü: Urla (İzmir) Örneği. Cihannüma Tarih ve Coğrafya Araştırmaları Dergisi, 11(1), 279-308.
Aşkın, R., & Aşkın, U. (2019). İşgücü Piyasasında Enformel Kadın İşgücü: Ev Eksenli Çalışan Kadınlara Yönelik Bir Araştırma. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(1), 977-995.
Avcil, C., Çelik, C., & Baş, E. (2025). Toplumsal Cinsiyet Bağlamında Kadın Girişimcilere Yönelik Tutumlar Üzerine Bir Çalışma: Ağrı İli Örneği. Journal of History School, 75, 1051-1071.
Aydın, B. (2024). Kadın Girişimciliği Ve Kadın İstihdamı İlişkisi: Devlet Destekleri Bağlamında Bir Araştırma (Yüksek lisans tezi). Ankara Bilim Üniversitesi, Ankara.
Bedük, A. (2005). Türkiye’de Çalışan Kadın ve Kadın Girişimciliği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 3 (12), 106-117.
Bektaş, H., Engin Balın, B. & Saldanlı, A. (2024). Veri Ve İstatistiklerle Kadın Girişimciliğine Güncel Bakış. İstanbul: Türkiye Halk Bankası.
Boz, N. & İrmiş, A., (2023). Bir Sosyal Girişimcilik Örneği Olarak Kadın Kooperatifleri. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 58(3), 2088-2124.
Çeliköz, S. (2017). Türkiye’de Kadın Girişimciliğin Gelişiminde Devlet Destekleri Girişimcilik Eğitimi Alan Kadın Girişimcilerin Analizi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Kültür Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Çınar, D., & Dalaman, Z. B. (2022). Türkiye’deki Kadın Girişimciliğinin Önündeki Engeller. Topkapı Sosyal Bilimler Dergisi, 117-130.
Duguid, F., Durutaş, G., & Wodzicki, M. (2015). Türkiye'de Kadın Kooperatiflerinin Mevcut Durumu. Washington, DC: World Bank.
Ersezer, G., & Gümüş, A. (2021). Kadın Girişimciliği ve Karşılaşılan Sorunlar. INSAC Advances in Social and Education Sciences, 195-214.
Gümrük ve Ticaret Bakanlığı. (2012). Kooperatifçilik ve Kadın Kooperatifleri. Ankara: Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü.
Günay, G., & Demirci Aksoy, A. (2018). Türkiye’de Kadın Kooperatifçiliği. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 53(1), 77-90.
Hisrich, R. D., Peters, M. P., & Shepherd, D. A. (2017). Entrepreneurship. McGraw-Hill Education
Kadın Emeği ve İstihdamı Girişimi (KEİG). (2015). Türkiye’de kadın kooperatifleşmesi: Eğilimler ve ideal tipler. İstanbul: KEİG Yayınları.
Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı (KEDV). (T.Y.). Kadın Kooperatifleri ve Belediyeler Arasında İşbirliği İçin Yöntemler Ve İlkeler Kitapçığı.
Karakuş, G. (2022). Kadın Kooperatiflerinin Kadınların Güçlendirilmesi ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Sağlanmasındaki Rolü. Pamukkale Üniversitesi İşletme Araştırmaları Dergisi, 9(1), 247-259., 9(1), 251-258.
Karayünlü, G. (2025). Büyükşehir Belediyelerinin Kadın Kooperatiflerine Yönelik Destekleme Faaliyetleri: Mersin Büyükşehir Belediyesi ve Kadın Kooperatifleri Örneği. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 68, 34-50.
Kaya, M., & Doğan, B. B. (2016). Esnek Çalışma Modeli: Ev Eksenli Çalışma. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 15(58). 1069-1099
Keskin, S. (2014). Türkiye’de Kadın Girişimcilerin Durumu, Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, 9(1), 72-94.
Kırçiçek, Ö. B. ve Aytar, O. (2021). Kadın Girişimciliği: Motivasyon Faktörleri Üzerine Bir Araştırma. Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12 (24), 493-515.
Kıvandık Türker, A. (2024). Kadın Kooperatifleri ve Yerel Yönetimler, (Yayınlanmamış Yükseklisans Tezi), Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara
Kocabaş, F., Besler, S., & Özgüler, V. C. (2017). Ev Eksenli Çalışan Kadınlara Yönelik Niteliksel Bir Araştırma: Eskişehir El Sanatları Pazarı Örneği. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(18), 178-201.
Kooperatifler Kanunu. (1969, 10 Mayıs). T.C. Resmî Gazete (Sayı: 13195). Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.1163.pdf
Nuhoğlu, A. (2023). Yerel Ekonomik Kalkınmada Kadın Kooperatiflerinin Rolü: Erzurum Örneği, (Yayınlanmamış Yükseklisans Tezi), Erzurum Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum)
Nuhoğlu, E., & Ekinci Hamamcı, E. D. (2025). Kadın Kooperatiflerinin Yerel Ekonomik Kalkınmadaki Rolü. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 60(2), 1377-1403.
Ökten, M. S., & Kayaalp, A. (2025). Türkiye'de Sosyal Hizmetin Kadın Yoksulluğuyla Mücadeledeki Rolü: Kuramsal Temeller ve Güncel Uygulamalar. Karabük Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(2), 207-234.
Örnek, İ., & Dallı, T. (2025). Kadın Kooperatiflerinin Finansal Hizmetlere Erişimi Ve Kırsal Kalkınmadaki Rolü Üzerine Bir Araştırma. VIII. Uluslararası KAYES Kongresi Bildiri Kitabı, 1-36.
Özcengel, G. N., & Geçgin, E. (2025). Kadın Yoksulluğuyla Mücadelede Kadın Kooperatiflerinin Rolü Üzerine Mikro Bir Araştırma: Niğde Örneği. Politik Ekonomik Kuram, 9(1), 55-79.
Özdin, N. K. (2025). Yapısal Engellerden Kültürel Değişime: Cam Tavanı Aşan Kadın Girişimciler Üzerine Bir İnceleme. Turkish Studies, 20(1), 450-465.
Sakınç, S. (2013). Yerel Kalkınma Politikalarında Yerellik ve Katılımcılık. Yerel Ve Bölgesel Kalkınma: Küresel Ve Yerel Bakış Açıları, Ed. Buğra Özer Ve Güven Şeker, Celal Bayar Üniversitesi Matbaası, Manisa, 25-36.
Saraç, E. (2025). Türkiye'de Kadın Girişimcilik Ve Finansal Risklerin Ele Alınması. Akademik Hassasiyetler, 12(27), 81-100.
Sayın, Z. (2025). Türkiye’de Kadın Girişimcilerin Toplumsal Dönüştürücü Rolü ve Kadınların Kazanımları Üzerine Nitel Bir Araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 17(1), 226-247.
Şankaya Adar, A., Dedeoğlu, S., & Kurtuluş, G. (2023). Türkiye’de Kadın Kooperatifleri: Mevcut Durum Analizi, Kadın Güçlenmesi ve İstihdam Yaratma Potansiyeli. Çalışma ve Toplum, 2(77), 1171-1208.
Şen, G., & Çolak, O. H. (2025). Balıkesir İlinde Kadın Girişimciliği: Bölgedeki Kalkınma Politikaları Açısından Bir Değerlendirme. Kent Akademisi, 18(Özel Sayı), 146-170.
Tabanlı, S. (2025). Türkiye’de Kadın Girişimciliği ve Finansman Sorunu: Mevcut Durumun Analizi. Scientific Journal of Finance and Financial Law Studies, 5(2), 95-98.
TBMM Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu. (2023). Kadın İstihdamının Artırılması, Kadın Girişimciliğinin, Kooperatifçiliğinin Güçlendirilmesi Ve Desteklenmesi Kapsamında Mevcut Durumun Ve Bu Konudaki Ulusal/Uluslararası Mevzuatın İncelenerek Çözüm Önerilerinin Tespiti Alt Komisyonu Raporu (Yayın No: 24). Ankara: TBMM Basımevi.
Tezcek, F. Ö., & Polat, Ö. (2016). Ev-İçindeki Fabrikanın İşçileri. Fe Dergi, 8(1), 49-68.
Ticaret Bakanlığı. (2013). Kadın Girişimi Üretim ve İşletme Kooperatifi Ana Sözleşmesi, Erişim adresi:https://ankara.ticaret.gov.tr/data/5dd6745c13b876d6187754c2/4-KADIN%20GİRİŞİMİ%20ÜRETİM%20VE%20İŞLETME%20KOOPERATİFİ%20ANASÖZLEŞMESİ.pdf
Tutar, F. K., & Balkaya, D. (2021). Yerel Kalkınmada Kadın Girişimciliğinin Rolü: Niğde Örneği. Journal Of Social, Humanities and Administrative Sciences, 7(35):111-119.
Tüsiad & Kagider (2008). Türkiye’de Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği: Sorunlar, Öncelikler ve Çözüm Önerileri: “Kadın-Erkek Eşitliğine Doğru Yürüyüş: Eğitim, Çalışma Yaşamı ve Siyaset” Raporunun Güncellemesi.
Varışlı, N. (2021). Türkiye’de Kadın İşgücünün Kayıt Dışı İstihdamdaki Durumu. Journal of World Women Studies, 6(1), 1–17.
Weiler, S., & Bernasek, A. (2001). Dodging the glass ceiling? Networks and the new wave of women entrepreneurs. The social science journal, 38(1), 85-103.
Yağcı, F., & Bener, Ö. (2005). Girişimci Kadınların Demografik ve Genel Karakteristikleri ile Kadınları Girişimciliğe Motive Eden Faktörler. Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi, 33, 85-100
Yalçın, A. Z. (2022). Yerel Kalkınma Bağlamında Kooperatifler ve Belediye Etkileşimi. Maliye Araştırmaları Dergisi, 8(1), 1-20.
Yıldırım, A. E., & Avcu, A. (2025). Tarımsal Pazarlamada Kadının Rolü Ve Türkiye'de Kadın Kooperatiflerinin Geliştirilmesi. Stratejik Yönetim Araştırmaları Dergisi, 8(2), 156-181.
Yıldırım, P. D., & Şenkal, A. (2025). Kadın Kooperatifleri İle Ekonomik Dönüşüm: Sorunlardan çözüme giden yol. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 60(1), 874-894.
Yıldırımalp, S., İslamoğlu, E., & Ateş-Torun, M. (2021). Kadın Kooperatiflerinin Ekonomik Ve Sosyal Yaşamda Rolü Ve Önemi: Antalya İli Örneği. Uluslararası Sosyal Bilimlerde Yenilikçi Yaklaşımlar Dergisi, 5(3), 111-133.
Yılmaz, V., & Çelik Efşan, N. (2019). Yerel Kalkınma Aktörlerinin Yerel Kalkınma Yaklaşımı Perspektifinde İncelenmesi. R&S - Research Studies Anatolia Journal, 2(7), 342-359.
Zamri, N. M., Andrew, L., Borhani, N., Latiff, S. F. A., & Mathew, D. H. (2024). Women’s Cooperatives in Turkey: Challenges, Success Stories, and Policy Recommendations. International Journal of Academic Reserach in Economics and Management Sciences, 13(3).
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
