Turizm Sektöründe Çalışanların Ulaşılamama Hakkı: Otel İşletmeleri ve Seyahat Acentalarına Yönelik Bir İnceleme
DOI:
https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1961Anahtar Kelimeler:
Turizm Sektörü- Ulaşılamama Hakkı- Seyahat Acentası- Otel- KuşadasıÖz
Bu çalışma, 7/24 kesintisiz hizmet esasına dayanan turizm sektöründe görev yapan otel ve seyahat acentası çalışanlarının, mesai saatleri dışında dijital iletişimden kopma hakkı olan ulaşılamama hakkı kavramına yönelik görüş ve deneyimlerini incelemektedir. Teknolojik araçların esnek çalışmayı yaygınlaştırarak iş ve özel hayat sınırlarını belirsizleştirmesi, araştırmanın çıkış noktasını oluşturmaktadır. Nitel bir tasarıma sahip çalışmada, amaçlı örnekleme teknikleri kullanılarak Kuşadası bölgesindeki beş yıldızlı oteller ve A Grubu seyahat acentalarında çalışan 10 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler, içerik analizi yöntemiyle açık ve eksenel olarak kodlanarak değerlendirilmiştir. Araştırma bulgularına göre, kurumsal iletişim kanallarının çeşitliliği ve sektörün kesintisiz hizmet yapısı çalışanlar üzerinde zihinsel yorgunluk ile sürekli çalışma hissi yaratmaktadır. Katılımcıların ulaşılamama hakkı konusunda kavramsal farkındalıklarının olmadığı, yöneticilerin sürekli ulaşılabilirlik beklentisi, misafir odaklılık, kalifiye personel eksikliği ve örtük yaptırımların ise bu hakkın önünde yapısal engeller meydana getirdiği saptanmıştır. Araştırma bulgularının, sürekli ulaşılabilirlik baskısının çalışan refahı ve iş-yaşam dengesi üzerindeki olumsuz etkilerini ortaya koyarak literatüre ve sektör yöneticilerine katkı sağlaması hedeflenmektedir.
Referanslar
Aslan, A. (2011). Turist-çalışan cinsel ilişkilerinin eleştirel gerçeklikle incelenmesi. Yayınlanmamış Doktora Tezi. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi.
Aydın, U., ve Kutlu, M. (2020). İşçinin ulaşılamama hakkı: Türk iş hukuku ve Avrupa’dan dersler. Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 8(2), 261-280.
Aktaş, E. (2025). Dijital çalışma bakımından ulaşılamama hakkı. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 22(1), 1-48.
Bal, N. (2015). Kadınların “istemsiz çocuksuzluk” sorunuyla baş etme stratejileri. Kasapoğlu, A. (Ed.), Özne Hayatı Konuşunca, (ss. 227-259). İstanbul: Ayrıntı.
Bell, M. (2021). “Responding to the ‘rapidification’ of working life: the right to disconnect”. Studies: An Irish Quarterly Review, 110(440), 425-43.
Bokor-Szőcs, I. (2023). The right to disconnect. Journal of Public Administration, Finance and Law, 29, 88–96. https://doi.org/10.47743/jopafl-2023–29-08
Boz, H., ve Gözen, E. (2023). İş-yaşam dengesi açısından işgörenin ulaşılamama hakkı. Ankara: Akademisyen Kitabevi.
Canbolat, E, A. (2024). İşçinin ulaşılabilir olmama hakkı. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
Choi, B. Y., Min, J. Y., Ryoo, S. W., ve Min, K. B. (2022). Use of work-related communication technology outside regular working hours and work-family conflict (work interference with family and family interference with work): results from the 6th Korean working conditions survey. Annals of occupational and environmental medicine, 34, e44. https://doi.org/10.35371/aoem.2022.34.e44
Chudnovskikh, M.V. (2019). The right to disconnect in digital economics. Advances in Economics, Business and Management Research, 105, 799-802.
Creswell, J. (2016). Nitel araştırma yöntemleri. beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni. (çeviri editörleri. M. Bütün ve S. B. Demir), 3. Ankara: Siyasal.
Dagnino, E. (2020). “ ‘Working anytime, anywhere’ and working time pro-visions. ınsights from the ıtalian regulation of smart working and the right to disconnect”. Journal of International and Comparative Labour Studies, 9(3): 1-25
Duman, C. (2021). Mesai saatleri dışında ulaşılmaz olmak mümkün mü? https://www.indyturk.com/node/355741/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/mesai-saatleri Erişim Tarihi: 02.06.2026
Dung N. D, Yen N. H, Ha T. N. Q. (2022). The right to disconnect in Europe and some suggestions for Vietnam. Sci. Tech. Dev. J. - Eco. Law Manag., 6(2), 2823-2831.
Dulay Yangın, D., Baycık, G., Yay, O., ve Doğan, S. (2021). COVID 19 pandemisinde uzaktan çalışma: tespit ve öneriler. Çalışma ve Toplum, 3(70), 1683-1728. https://doi.org/10.54752/ct.1155067
Erbaş, C. G. (2017). 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında işçinin elektronik ortamda gözetlenmesi. Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, 7(1), 97-108. https://izlik.org/JA65UA87KF
Erkanlı Başbüyük, B. (2023). Uzaktan çalışmanın bir türü olarak tele çalışmada işçinin dinlenme hakkı. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 29(1), 656-678. https://doi.org/10.33433/maruhad.1283707
Esen, B. (2021). “Covid-19 Pandemisi’nde uzaktan çalışma, ‘irtibatı kesme hakkı’ ve iş hukukunu dijital çağın gerekliliklerine göre güncelleme ihtiyacı”. Lebib Yalkın Mevzuat Dergisi, 209, 55-66.
Eurofound. (2021). “Right to disconnect: exploring company practices”. https://www.eurofound.europa.eu/en/publications/2021/right-disconne-ct-exploring-company-practices.
Fleming, P. (2020). Çalışma mitolojisi. Kapitalizm kendine rağmen nasıl ayakta kalıyor? (Çev. E. Kılıç). İstanbul. Koç Üniversitesi Yayınları.
Golding, G. (2023). “The right to disconnect in Australia: creating space for a new term ımplied by law”. UNSW Law Journal, 46(2): 728-757.
Gözen, E., ve Boz, H. (2022). İşgörenin ulaşılamama hakkı: turizm sektörü bağlamında bir değerlendirme. 22. Ulusal Turizm Kongresi "Spor Turizmi", Burdur, Türkiye, 27 Ekim 2022, 1233-1242. (Tam Metin Bildiri)
Gözen, E., ve Boz, H. (2023). İnsan kaynakları yöneticilerinin bakış açısından işgörenin ulaşılamama hakkı: turizm sektörü örneği. 23. Ulusal Turizm Kongresi, Denizli, Türkiye, 13-15 Ekim 2023, 1066-1089.
Gryn, D. V., Kotova, L. V., Velychko, L. Y., Sereda, O. H., ve Tkachenko, V. S. (2025). The development and ımplementation of the right to disconnect in different jurisdictions. Białostockie Studia Prawnicze, 30(4), 137-160.
Hesselberth, P. (2018). “Discourses on disconnectivity and the right to disconnect”. New Media & Society, 20(5), 1994-2010.
Hopkins, J. (2024). Managing the right to disconnect—a scoping review. Sustainability, 16(12), 4970. https://doi.org/10.3390/su16124970
Karasar, N. (2016). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel Yayıncılık.
Kasapoğlu, A. (2015). Sosyolojide temellendirilmiş kuram geliştirme. Kasapoğlu, A. (Ed.), Özne Hayatı Konuşunca, (ss. 15-39). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Kaya T, (2024). İşçinin ulaşılabilir olmama hakkı. AHBVÜ Hukuk Fakültesi Dergisi, 28(1), 233-269.
Kırık, H. (2023). İşçinin ulaşılabilir olmama hakkı. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Kadir Has Üniversitesi.
Kozak, M. (2015). Bilimsel araştırma. tasarım, yazım ve yayım teknikleri. 2. Ankara: Detay Yayıncılık.
Kozak, N., Kozak, M.A. ve Kozak, M. (2024). Genel turizm. ilkeler-kavramlar. 26. Ankara: Detay Yayıncılık.
Kümbetoğlu, B. (2015). Sosyolojide ve antropolojide niteliksel yöntem ve araştırma. İstanbul: Bağlam.
Külahlı, N. (2026). Dijital çağda insana yakışır işin yeni boyutu: Çalışanın ulaşılamama hakkı. Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi, 10(1), 155-173.
Layder, D. (2015). Sosyolojik araştırma pratiği. Teori ve sosyal araştırmanın ilişkilendirilmesi (Çev. S. Ünal) 2. Ankara: Heretik.
Murphy, C. (2025). Timing is everything: Lessons from a trade union campaign for a ‘right to disconnect’. Industrial Relations Journal, 56(6), 461-471. https://doi.org/10.1111/irj.70002
Neuman, W. L. (2000). Social research methods. Qualitative and quantitative approaches (4th ed.). Boston. Allyn &Bacon.
Pansu, L. (2018). “Evaluation of ‘right to disconnect’ legislation and ıts ımpact on employee’s productivity”. International Journal of Management and Applied Research, 5(3), 99-119.
Rebelo, Glória, Catarina Delaunay, Maria Fernanda Diamantino, ve António R. Almeida. (2024). Telework and Women’s Perceptions on the Right to Disconnect—An Exploratory Study in Portugal. Administrative Sciences 14, 261. https://doi.org/10.3390admsci14100261
Sakowska, K., ve Zapolska, K. (2025). Working time and the right to be offline: analysis in the light of the concept of non-use of technology in Polish and EU law. Białostockie Studia Prawnicze, 30(4), 73-88.
Schwarz, O. (2025). Dijital Toplumun Sosyolojik Teorisi (Çev. Hurinaz Sarı). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Strangleman, T. ve Warren, T. (2015). Çalışma ve toplum. Sosyolojik Yaklaşımlar, Temalar ve Yöntemler. Ankara: Nobel.
Top, D. (2023). The right to disconnect of the employee who works remotely. Revue Européenne du Droit Social, 60(3), 7-11.
Ugan Çatalkaya, D. (2016). Kişisel yaşamı kapsamında işçinin, işverence “ulaşılabilir olmama” hakkı. Journal of Istanbul University Law Faculty, 74, 737-755. https://izlik.org/JA46GC73HH
Uğuz, B. (2015). Yaratıcı dramanın birey üzerine etkileri. Kasapoğlu, A. (Ed.), Özne Hayatı Konuşunca, (ss. 117- 159). İstanbul: Ayrıntı.
Ünal, E. (2023). İşçinin ulaşılamama hakkı. Ankara: Adalet Yayınevi.
Von Bergen, C. W., ve Bressler, M. S. (2019). Work, non-work boundaries and the right to disconnect. The journal of applied business and economics, 21(2), 51-69.
World Economic Forum (2022). Why is 'the right to disconnect' so important for employees? https://www.weforum.org/stories/2022/01/right-to-disconnect-work-employers-business/ Erişim Tarihi: 01.06.2026
World Economic Forum (2023). Right to Disconnect: The Countries Passing Laws to Stop Employees Working out of Hours. https://www.weforum.org/stories/2023/02/belgium-right-to-disconnect-from-work/ Erişim Tarihi: 01.06.2026
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (9. Ed). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
