Gıda Ürünlerinin Pazarlanmasında Müşteri Sürdürülebilirlik Ölçeği
DOI:
https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1967Anahtar Kelimeler:
Markalı gıda ürünleri- Ürün pazarlama- Üründe doğallık,- Müşteri sürdürülebilirliği- Ürün algısıÖz
Bu çalışma, gıda ürünlerinin pazarlanmasında müşteri sürdürülebilirliğine ilişkin, müşterilerin zihninde şekillenen faktörlerin belirlenmesini amaçlamaktadır. Bu amaçla geliştirilen ölçme aracında, nicel yöntem kullanılmıştır. Hazırlanan maddelerle ilgili önce, açımlayıcı faktör analizi sonra da doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Analizle ilgili veriler 300 kişilik tüketiciden elde edilmiştir. Elde edilen verilerde ölçeğin boyutları arasındaki gizli yapı belirlenmiş: ikinci aşamada başka bir örnekleme uygulanarak ilk uygulamanın doğrulayıcı faktör analizi yapılarak bileşenlerin model uyumu test edilmiş ve iç tutarlılık katsayısı belirlenmiştir. Birinci ve ikinci analiz sonucu, ölçeğin 15 madde ve 4 boyuttan oluştuğu görülmüştür. Ölçeğin alt boyutları, “Ürün pazarlama”, “Üründe doğallık”, “Ürün algısı”, “Ürün sürdürülebilirliği” olarak belirlenmiştir. Ölçeğin DFA analiz sonucu elde edilen bulgular, literatürde kabul gören iyi uyum endekslerine uygunluk göstermektedir. Ölçeğin alpha güvenirlik katsayısı α =. 810’tir. Çalışmadan elde edilen sonuçlar, işletmelere sürdürülebilirlik stratejisinin sadece ürün odaklı değil, aynı zamanda üründe pazarlama, üründe doğallık, ürün algısı, ürün sürdürülebilirliği stratejileri üzerine kurgulanması gerektiğini göstermektedir. Ürün pazarlama yönetimi ve pazarlamanın çevre bilincine sahip tüketicilerin güvenini kazanmanın önemli olduğunu göstermektedir. Gıda markaları için, müşterilerin deneyimsel temas noktalarında verilen sürdürülebilirlik mesajının pekiştirilmesi, sürdürülebilir tüketime katkılar sağlamaktadır. Ölçeğin, gelişmekte olan gıda ürün pazarına odaklanma, sürdürülebilirlik etkilerini belirleme, gıda ürünlerin pazarlanmasında müşteri sürdürülebilirliğinin sağlanmasında hem akademik hem de sektörel uygulamalarda kullanılabilirlik özelliği taşımaktadır. Ölçeğin, gıda ürünlerinin pazarlanması ve müşteri sürdürülebilirliğini belirlenmesine önemli katkılar sağlayacak özgünlükte olduğu söylenebilir.
Referanslar
Ajzen, I. (1991). The Theory of Planned Behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179–211. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T
Albertsen, L., Wiedmann, K.-P., & Schmidt, S. (2020). The Impact of Innovation Perception on Consumer Acceptance of Food Innovations – Developing an Integrated Framework of the Consumer Acceptance Process. Food Quality and Preference, 84, 103958. https://doi.org/10.1016/j.foodqual.2020.103958
Burkert, M., Hüttl-Maack, V., Gil, J. M., & Rahmani, D. (2023). The Influence of Green Consumption Values on How Consumers Form Overall Sustainability Perceptions of Food Products and Brands. Journal of Sustainable Marketing, 4(1), 44-62. https://doi.org/10.51300/JSM-2023-103
Business today (2021), available at: https://www.businesstoday.in/magazine/careers/story/the-marketpotential-for-ecofriendly-products-and-services-is-over-40-bn-243784-2009-11-04 (accessed 25February 2024).
Choi, J., Chambers, E., IV, & Lee, J. (2025). Consumer Sensory Perceptions of Natural Ingredients: A Multi-Country Comparison. Foods, 14(10), 1775. https://doi.org/10.3390/foods14101775
Chuyen, T., Van, N., & Tam, N. (2025). The Influence of Green Marketing and Green Attitude on Purchase Intention of Sustainable Fast Food. PaperASIA. , 41 (4b), 332–343. https://doi.org/10.59953/paperasia.v41i4b.560
Cook, B., Costa Leite, J., Rayner, M., Stoffel, S., van Rijn, E., & Wollgast, J. (2023). Consumer Interaction with Sustainability Labelling on Food Products: A Narrative Literature Review. Nutrients, 15(17), 3837. https://doi.org/10.3390/nu15173837
Festinger, L. (1957). A Theory of Cognitive Dissonance. Stanford University Press. https://doi.org/10.1515/9781503620766
Gallo, T., Pacchera, F., Cagnetti, C., & Silvestri, C. (2023). Do Sustainable Consumers Have Sustainable Behaviors? An Empirical Study to Understand the Purchase of Food Products. Sustainability, 15(5), 4462. https://doi.org/10.3390/su15054462
García-Salirrosas, E., & Rondon-Eusebio, R. (2022). Green Marketing Practices Related to Key Variables of Consumer Purchasing Behavior. Sustainability, 14(14), 8499. https://doi.org/10.3390/su14148499
Ghaffar, A., Zaheer Zaidi, S.S. and Islam, T. (2023). An Investigation of Sustainable Consumption Behaviour: The İnfluence of Environmental Concern and Trust in Sustainable Producers on Consumer Xenocentrism. Management of Environmental Quality, 34(3), 771-793, doi: 10.1108/meq-05-2022-0153.
Guillemette, D., Labonté, M. È., Pomerleau, S., Perron, J., Corriveau, A., Turcotte, M., & Provencher, V. (2025). Association between Nutritional Quality and the Degree of Naturalness in Animal-Based and Plant-Based Food Products. Journal of Nutritional Science, 14, e83. https://doi.org/10.1017/jns.2025.10056
Hallez, L., Vansteenbeeck, H., Boen, F., & Smits, T. (2023). Persuasive Packaging? The Impact of Packaging Color and Claims on Young Consumers' Perceptions of Product Healthiness, Sustainability and Tastiness. Appetite, 182, 106433. https://doi.org/10.1016/j.appet.2022.106433
Hao, Y., Liu, H., Chen, H., Sha, Y., Ji, H. and Fan, J. (2019). What Affect Consumers’ Willingness Topay for Green Packaging? Evidence from China. Resources. Conservation and Recycling, 141, 21-29, doi: 10.1016/j.resconrec.2018.10.001.
Karman, A. and Savanevicien, A. (2021). Enhancing Dynamic Capabilities to Improve Sustainable Competitiveness: Insights from Research on Organisations of the Baltic Region. Baltic Journal of Management, 16 (2), 318-341, doi: 10. ı IOWbjm-08-2020-0287.
Kautish, P., Justİn, P. and Sharma, R. (2019). The Moderating Influence of Environmental Consciousness Andrecycling Intentions on Green Purchase Behavior. Journal of Cleaner Production, 228, 1425-1436, doi: 10.1016/j.jcıepro.2019.04.389.
Khan, S.N. and Mohsin, M. (2017). The Power of Emotional Value: Exploring the Effects of Values on Greenproduct Consumer Choice Behavior. Journal of Cleaner Production, 150 (1), 65-74, doi:10.1016/j. jcıepro.2017.02.187
Koller, M., Floh, A. and Zauner, A. (2011). Further Insights into Perceived Value and Consumer Loyalty: A 'Green' Perspective. Psychol. Mark, 28(12), 1154-1176, doi: 10.1002/mar.20432.
Lavurİ, R-, Jabbour, C.J.C., Grebinevych, O. and Roubaud, D. (2022). Green Factors Stimulating the Purchase Intention of Innovative Luxury Organic Beauty Products: Implications for Sustainable Development. Journal of Environmental Management, 301, 113899, doi: 10.1016/j.jenvman.2021.113899.
Li, S., & Kallas, Z. (2021). Meta-Analysis of Consumers' Willingness to Pay for Sustainable Food Products., Appetite, 105239. https://doi.org/10.1016/j.appet.2021.105239
Mancuso, I., Natalicchio, A., Panniello, U., & Roma, P. (2021). Understanding the Purchasing Behavior of Consumers in Response to Sustainable Marketing Practices: An Empirical Analysis in the Food Domain. Sustainability, 13(11), 6169. https://doi.org/10.3390/su13116169
Mazzocchi, C., Orsi, L., & Sali, G. (2021). Consumers’ Attitudes for Sustainable Mountain Cheese. Sustainability, 13(4), 1743. https://doi.org/10.3390/su13041743
Peattie, K., & Crane, A. (2005). Green Marketing: Legend, Myth, Farce or Prophesy? Qualitative Market Research: An International Journal, 8(4), 357–370. https://doi.org/10.1108/13522750510619733
Ramayah, T., Lee, J.W.C. and Mohamad, O. (2010). Green Product Purchase Intention: Some Insights
from a Developing Country. Resources. Conservation and Recycling, 54(12), 1419-1427, doi: 10.1016/j.resconrec.2010.06.007.
Rashid, N.R.N.A. (2009). Awareness of Eco-Label in Malaysia’s Green Marketing Initiative. International Journal of Business and Management, 4 (8), 132-141. doi: 10.5539/ijbm.v4n8p132.
Rossi, C., & Rivetti, F. (2022). Young Consumers’ Purchase Behaviour of Sustainably-Labelled Food Products. What is the Role of scepticism? Food Quality and Preference. https://doi.org/10.1016/j.foodqual.2022.104772
Rozin, P. (2005). The Meaning of "Natural": Process More Important than Content. Psychological Science, 16(8), 652–658.
Sánchez-Bravo, P., Chambers, E., Noguera-Artiaga, L., Sendra, E., Chambers, E., & Carbonell-Barrachina, Á. (2021). Consumer Understanding of Sustainability Concept in Agricultural Products. Food Quality and Preference, 89, 104136. https://doi.org/10.1016/j.foodqual.2020.104136
Sharief, Z., & Panghal, A. (2023). Sustainable Consumption : Consumer Behavior When Purchasing Sustainability-Labeled Food Products. Indian Journal of Marketing, 53(8), 47–65. https://doi.org/10.17010/ijom/2023/v53/i8/172975
Schirmacher, H., Elshiewy, O., & Boztug, Y. (2023). That's Not Natural! Consumer Response to Disconfirmed Expectations about 'Natural' Food. Appetite, 180, 106270. https://doi.org/10.1016/j.appet.2022.106270
Siraj, A., Taneja, S., Zhu, Y., Jiang, H., Luthra, S., & K, A. K. (2022). Hey, Did You See That Label? It's Sustainable!: Understanding the Role of Sustainable Labelling in Shaping Sustainable Purchase Behaviour for Sustainable Development. Business Strategy and the Environment. https://doi.org/10.1002/bse.3049
Spence, M. (1973). Job Market Signaling. The Quarterly Journal of Economics, 87(3), 355–374.
Stern, P. C. (2000). New Environmental Theories: Toward a Coherent Theory of Environmentally Significant Behavior. Journal of Social Issues, 56(3), 407–424.
Su, J. and Wang, S. (2024). Influence of Food Packaging Color and Foods Type on Consumer Purchase Intention: The Mediating Role of Perceived Fluency. Front. Nutr. 10:1344237. doi: 10.3389/fnut.2023.1344237
Turgut, F.M. (1997). Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Metotları [Measurement and Evaluation Methods in education]. Ankara: Yargıcı Printing house.
Van Bussel, L.M., Kuijsten, A., Mars, M., & Van 't Veer, P. (2022). Consumers' Perceptions of Food-Related Sustainability: A Systematic Review. Journal of Cleaner Production. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2022.130904
Vermeir, I. and Verbeke, W. (2006). Sustainable Food Consumption: Exploring the Consumer “Attitude –Behavioural İntention” Gap. Journal of Agricultural and Environmental Ethics, 19(2), 169-194, doi: 10.1007/s10806-005-5485-3.
Yang, H., Cheng, J., Schaefer, A. D., & Kojo, S. (2022). Influencing Factors of Chinese Consumers' Purchase Intention Towards Sustainable Luxury. Asia Pacific Journal of Marketing and Logistics, 36(9), 2054–2067. https://doi.org/10.1108/APJML-03-2022-0198
Widiarta, I. P. G. D., Qamara, C., Fatmarischa, N., Arifin, D. N., Putra, I., & Wijakesuma, M. H. (2025). Consumer Segmentation and Purchase Behavior in the Frozen Beef Market: Optimizing Product Attributes for Sustainability-Oriented Marketing Strategies. SEAS (Sustainable Environment Agricultural Science). https://doi.org/10.22225/seas.9.1.11601.63-74
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
