Türkiye’de İklim Değişikliği: Yapısal Kırılma Analizinden Kanıtlar - ŞENTÜRK, Muhammet Şakir; EKİNCİ, Mehmet Fatih (Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 2026)
20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren bilimsel kanıtlar, iklim değişikliğini geri dönüşü olmayan ve ciddi bir küresel sorun olarak kesin bir şekilde ortaya koymuş, bu da konuyla ilgili çalışmaların sayısında istikrarlı bir artışa yol açmıştır. Sıcaklık ve yağış, iklim değişikliğinin iki temel göstergesidir. Bu çalışma, Türkiye’nin NUTS-2 bölgelerinde iklim değişikliğinin varlığını, bu iki değişkende uzun vadeli eğilimleri inceleyerek araştırmaktadır. 1950-2021 dönemini kapsayan veriler, Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün istasyon bazlı kayıtlarından elde edilmiştir. Veriler Düzey-2 bölgeleri itibarıyla hesaplanmış ve sıcaklık ile yağış desenlerinde önemli değişimlerin belirlenmesi için Bai-Perron çoklu yapısal kırılma analizi uygulanmıştır. Analiz, TRA1 bölgesi (Erzurum, Erzincan ve Bayburt illerini içerir) hariç, 26 bölgeden 25’inde ortalama sıcaklıkta yapısal kırılma noktaları tespit etmiştir. Bu kırılma noktaları ağırlıklı olarak 1990’lar ve 2000’lerin başında meydana gelmiştir. Tüm bölgelerde sıcaklıklar farklı derecelerde artış göstermiştir. En belirgin sıcaklık artışı TRB2 bölgesinde (Van, Muş, Bitlis ve Hakkari) gözlenirken, en küçük artış TR81 bölgesinde (Zonguldak, Karabük ve Bartın) kaydedilmiştir. Yağış seviyelerinde yapısal kırılma noktaları tespit edilmemiş, bu da sıcaklıkta görülen belirgin değişimlerin henüz yağış desenlerinde karşılık bulmadığını göstermektedir. Ancak, yağış eğilimleri sıcaklık kırılma noktalarının meydana geldiği yıllara göre analiz edildiğinde, yağış miktarında dikkat çekici bölgesel farklılıklar gözlenmiştir. Kentleşme ve sanayileşmenin sıcaklık değişimi üzerindeki etkileri de incelenmiştir. Analiz, sıcaklık değişimi ile kentleşme arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuş, ancak sanayileşme ile anlamlı bir ilişki bulunmamıştır.