Enflasyon Muhasebesinin Kilit Denetim Konuları Üzerindeki Etkisi: Borsa İstanbul Teknoloji ve Bilişim Sektörü Üzerine Bir Araştırma
DOI:
https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1855Anahtar Kelimeler:
Denetim Raporu- Kilit Denetim konuları- Enflasyon Muhasebesi- Bağımsız Denetim- TMS 29Öz
Bu araştırmanın amacı, Türkiye’de 2023 yılı itibarıyla yeniden yürürlüğe giren TMS 29 – Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal Raporlama Standardının, bağımsız denetim raporlarında yer alan Kilit Denetim Konuları (KDK) üzerindeki etkisini analiz etmektir. Araştırma kapsamında, Borsa İstanbul’da teknoloji ve bilişim sektöründe faaliyet gösteren 39 şirketin 2022 ve 2023 hesap dönemlerine ait bağımsız denetim raporları incelenmiştir. Veri toplama sürecinde doküman incelemesi yöntemi kullanılmış, elde edilen veriler sistematik içerik analizi ile değerlendirilmiştir. Verilerin normal dağılım göstermemesi nedeniyle, dönemler arasındaki farklılıkların belirlenmesinde parametrik olmayan Wilcoxon İşaretli Sıralar Testinden yararlanılmıştır. Bulgular, 2023 yılında TMS 29 uygulamasının bağımsız denetim raporlarında önemli bir kilit denetim konusu olarak öne çıktığını ve 2022 yılına kıyasla KDK sayısında istatistiksel olarak anlamlı bir artış olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca hesaplanan etki büyüklüğü, söz konusu değişimin orta düzeyde bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Elde edilen sonuçlar, enflasyon muhasebesinin denetim sürecinin karmaşıklığını artırarak denetçilerin mesleki muhakeme kapsamını genişlettiğini ve denetim raporlarının içeriğini önemli ölçüde etkilediğini göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, enflasyon muhasebesinin bağımsız denetim raporlamasına etkisini ampirik bulgularla ortaya koyarak literatüre katkı sunmaktadır.
Referanslar
Akdoğan, N., ve Bülbül, S. (2019). Bağımsız denetçi raporlarında kilit denetim konularının bildirilmesinde BIST 100 şirketlerindeki ilk uygulama sonuçlarının değerlendirilmesi. Muhasebe ve Denetime Bakış, 18(56), 1–24.
Arzova, S. B., ve Şahin, B. Ş. (2020). ISA 701 (BDS 701) Kilit denetim konuları: BIST 30, BIST 50 VE BIST 100 endekslerinde yer alan finans kurumlarına yönelik analiz. Muhasebe ve Denetime Bakış, 20(60), 75-94.
Atay, M. S., ve Çeltikci, N. P. (2021). Kilit denetim konuları (KDK) bildirimlerinin içerik analizi yöntemiyle incelenmesi: Borsa İstanbul (BIST-100) şirketleri üzerine bir araştırma. Mali Çözüm Dergisi, 31, 113-142., (89), 45–62.
Aytaç, A., & Gençoğlu, Ü. G. (2020). Key audit matters: A perspective based on bibliometric analysis. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 22(3), 547-562.
Bedard, J. C., Gonthier-Besacier, N., & Schatt, A. (2019). Consequences of expanded audit reports: Evidence from the justifications of assessments in France. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 38(3), 23–45. https://doi.org/10.2308/ajpt-52339
Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
Christensen, B. E., Glover, S. M., & Wolfe, C. J. (2014). Do critical audit matter paragraphs improve audit report usefulness? Experimental evidence. The Accounting Review, 89(2), 699–733. https://doi.org/10.2308/ajpt-50793
DeFond, M., & Zhang, J. (2014). A review of archival auditing research. Journal of Accounting and Economics, 58(2–3), 275–326. https://doi.org/10.1016/j.jacceco.2014.09.002
Durmuş, A. F., Temelli, F., ve Aksüt, A. (2025). Kilit denetim konuları hakkında yapılan makalelerin bilim haritalama tekniği ile bibliyometrik analizi: Web of Science örneği. Uluslararası İşletme, Ekonomi ve Yönetim Perspektifleri Dergisi, 9(9/1), 66-95.
Ferreira, C., & Morais, A. I. (2019). Analysis of the relationship between company characteristics and key audit matters disclosed. Revista Contabilidade & Finanças, 31, 262-274. https://doi.org/10.1590/1808-057x201909040
Genç, E. G., & Erdem, B. (2021). The analysis of the relationship between key audit matters (KAM) and firm characteristics: the case of Turkey. EMAJ: Emerging Markets Journal, 11(1), 60-66.
Ghasemi, A., & Zahediasl, S. (2012). Normality tests for statistical analysis. International Journal of Endocrinology and Metabolism, 10(2), 486–489. https://doi.org/10.5812/ijem.3505
Gökgöz, A. (2018). Kilit Denetim Konularının Bağımsız Denetçi Raporunda Bildirilmesi ve Borsa İstanbul'da İşlem Gören İşletmeler Üzerine Bir Araştırma. Journal of Accounting, Finance and Auditing Studies, 4(2), 126-138.
Gutierrez, E., Minutti-Meza, M., Tatum, K. W., & Vulcheva, M. (2018). Consequences of adopting an expanded auditor’s report in the United Kingdom. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 37(1), 225–252. https://doi.org/10.1007/s11142-018-9464-0
Grosu, M., Robu, I. B., & Istrate, C. (2020). The Quality of Financial Audit Missions by Reporting the Key Audit Matters. Audit Financiar, 18(157). https://doi.org/10.20869/AUDITF/2020/157/005
Healy, P. M., & Palepus, K. G. (2001). Information asymmetry, corporate disclosure, and the capital markets: A review. Journal of Accounting and Economics, 31(1–3), 405–440. https://doi.org/10.1016/S0165-4101(01)00018-0
IAASB. (2015). ISA 701: Communicating Key Audit Matters in the Independent Auditor’s Report. International Auditing and Assurance Standards Board.
İşbil, N. (2025). " TMS 29-Yüksek enflasyonlu ekonomilerde finansal raporlama" standardının kilit denetim konusu olarak belirlenmesi: BIST 100 şirketleri üzerine bir araştırma. Financial Analysis/Mali Çözüm Dergisi, 35(190). 1297–1316.
Jensen, M. C., & Meckling, W. H. (2019). Theory of the firm: Managerial behavior, agency costs and ownership structure. In Corporate governance (pp. 77-132). Gower.
Jarque, C. M., & Bera, A. K. (1987). A test for normality of observations and regression residuals. International Statistical Review, 55(2), 163–172. https://doi.org/10.2307/1403192
Kavut, F. L., ve Güngör, N. (2018). Bağımsız denetimde kilit denetim konuları: BİST-100 şirketlerinin 2017 yılı analizi. Journal of Accounting Institute, 16(59), 59-70.
Knechel, W. R., & Salterio, S. (2016). Auditing: Assurance and risk. Routledge.
KGK. (2017). BDS 701 – Bağımsız denetçi raporunda kilit denetim konularının bildirilmesi. Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu. https://www.kgk.gov.tr
Köhler, A., Ratzinger-Sakel, N., & Theis, J. (2020). The effects of key audit matters on the auditor’s report: Evidence from Germany. International Journal of Auditing, 24(2), 270–291. https://doi.org/10.1111/ijau.12193
Lennox, C. S., Schmidt, J. J., & Thompson, A. M. (2023). Why are expanded audit reports not informative to investors? Evidence from the United Kingdom. Review of Accounting Studies, 28(2), 497-532. https://doi.org/10.1007/s11142-021-09650-4
Mishra, P., C. M. Pandey, U. Singh, A. Gupta, C.,Sahu, and A. Keshri. 2019. Descriptive statistics and
normality tests for statistical data. Annals of Cardiac Anaesthesia. 22/1: 67–72. https://doi.org/10.4103/aca.ACA_157_18
O’Conner, C. & Joffe, H. (2020). Intercoder Reliability in Qualitative Research: Debates and Practical Guidelines. International Journal of Qualitative Methods, 19, 1-13. https://doi.org/10.1177/1609406919899220
Özsoy, Ö., & Gürler, M. (2023). Readiness of the health System against COVID-19 and its impact on the economy and foreign trade in MENA. Journal Health Policy Outcomes Research, (2), 1-18.
Özşahin Koç, F. (2025). Firmaya özgü değerlerin açıklanan kilit denetim konuları üzerine etkisi: BIST imalat sektörü araştırması. Denetişim Dergisi, 32, 96–107.
Razali, N. M., & Wah, Y. B. (2011). Power comparisons of shapiro-wilk, kolmogorov-smirnov, lilliefors and anderson-darling tests. Journal of statistical modeling and analytics, 2(1), 21-33
Reid, L. C., Carcello, J. V., Li, C., Neal, T. L., & Francis, J. R. (2019). Impact of auditor report changes on financial reporting quality and audit costs: Evidence from the United Kingdom. Contemporary Accounting Research, 36(3), 1501-1539. https://doi.org/10.1111/1911-3846.
Reyhan, Y. (2025). Enflasyon muhasebesi uygulamalarında parasal olmayan kalemlerin düzeltilmesi ve muhasebeleştirilmesi. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 6(1), 24-47.
Sierra-García, L., Gambetta, N., García-Benau, M. A., & Orta-Pérez, M. (2019). Understanding the determinants of the magnitude of entity-level risk and account-level risk key audit matters: The case of the United Kingdom. The British Accounting Review, 51(3), 227-240. https://doi.org/10.1016/j.bar.2019.02.004
Sirois, L.-P., Bédard, J., & Bera, P. (2018). The informational value of key audit matters in the auditor’s report: Evidence from an eye-tracking study. Accounting Horizons, 32(2), 141–162. https://doi.org/10.2308/acch-52047
Tušek, B., & Ježovita, A. (2018). The key audit matters as an element of the independent auditor’s report–a booster to the corporate governance. InterEULawEast: journal for the international and european law, economics and market integrations, 5(2), 242-276. https://doi.org/10.22598/iele.2018.5.2.9
Velte, P. (2018). Does gender diversity in the audit committee influence key audit matters' readability in the audit report? Corporate social responsibility and environmental management, 25(5), 748-755. https://doi.org/10.1002/csr.1491
Yaylalı, İ. (2025). Enflasyon muhasebesi öncesi ve sonrası kilit denetim konularının karşılaştırılması. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 26(2), 101-123. https://doi.org/10.31671/doujournal.1549401
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
