Türkiye’de Enflasyon Ataleti: Local Projection Yaklaşımıyla Dinamik Etkilerin Analizi
DOI:
https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1880Anahtar Kelimeler:
Enflasyon- Enflasyon Ataleti- Yerel Projeksiyon YöntemiÖz
Modern makro iktisat literatüründe, enflasyonun nedenleri arasında talep ve maliyet kaynaklı geleneksel dinamiklerin yanı sıra enflasyon ataleti de önemli bir yer tutmaktadır. Enflasyon oranının geçmiş değerlerinden etkilenmesi ve fiyat şoklarının zaman içinde kalıcılık göstermesi olarak tanımlanan enflasyon ataleti, ekonomi yönetimine beklentilerin de dâhil edilmesini gerekli kılmaktadır. Özellikle yüksek ve oynak enflasyon deneyimi yaşayan ekonomilerde enflasyon ataletinin derecesinin belirlenmesi, para politikasının etkinliği ve fiyat istikrarının sağlanması açısından önemli bir rol oynamaktadır. Bu çalışmada Türkiye ekonomisinde enflasyon ataletinin varlığı ve enflasyon şoklarının dinamik etkileri, 2010–2025 dönemine ait çeyreklik veriler kullanılarak analiz edilmektedir. Analiz kapsamında serilerin durağanlık yapıları; Augmented Dickey–Fuller (ADF), Zivot–Andrews ve Lee–Strazicich birim kök testleri ile analiz edilmiştir. Enflasyon şoklarının zaman içindeki etkileri Jordà (2005) tarafından geliştirilen Local Projection yöntemi kullanılarak etki-tepki fonksiyonları ile tahmin edilmiştir. Elde edilen bulgular, Türkiye’de enflasyon şoklarının kısa sürede ortadan kalkmadığını ve enflasyon dinamiklerinde belirgin bir atalet bulunduğunu göstermektedir. Ayrıca faiz oranı, reel döviz kuru ve kamu harcamalarının enflasyon üzerindeki etkilerinin zaman içinde farklılaşarak ortaya çıktığı tespit edilmiştir. Bulgular, fiyat istikrarı açısından enflasyon beklentilerinin yönetiminin kritik önem taşıdığını göstermektedir. Bu bağlamda, merkez bankasının fiyat istikrarının sağlanması hususunda, enflasyona yol açan diğer dinamiklerin yanında karar birimlerinin beklentilerinin de yönetilmesini sağlayacak politikalar geliştirmesi önerilmektedir.
Referanslar
Adämmer, P. (2019). lpirfs: An r package to estimate impulse response functions by local projections. The R journal. 11(2), 420-438.
Ağazade, S. (2009). Inflation persistence in transition economies. Journal of Economic Studies, 36(3), 280–294.
Alper, C. E., & Ucer, E. M. (1998). Some observations on Turkish inflation: A “random walk” down the past decade. Bogazici Journal, 12(1), 7–38.
Baum, C. F., Barkoulas, J. T., & Caglayan, M. (1999). Long memory in inflation rates: Evidence from international data. Applied Economics Letters, 6(10), 687–691.
Bayır, M., & Orak, M. (2023). Inflation dynamics and structural shocks in Türkiye: Evidence from a structural VAR model. Central Bank Review, 23(2), 45–58.
Clarida, R., Galí, J., & Gertler, M. (1999). The science of monetary policy: A New Keynesian perspective. Journal of Economic Literature, 37(4), 1661–1707.
Coibion, O., & Gorodnichenko, Y. (2015). Information rigidity and the expectations formation process: A simple framework and new facts. American Economic Review, 105(8), 2644–2678.
Dickey D., & Fuller W. (1979). Distribution of the Estimator for Autoregressive Time series with a Unit Root, Journal of the American Statistical Association, 74, 427-431.
Durusoy, Ö. T. (2025). Türkiye’de enflasyonun kalıcılığı ve uzun dönem hafıza. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi, 11(1), 65-78.
Erlat, H. (2001). Long memory in Turkish inflation rates. Applied Economics Letters, 8(7), 491–496.
Fuhrer, J. C. (2006). Intrinsic and inherited inflation persistence. International Journal of Central Banking, 2(3), 49–86.
Fuhrer, J. C. (2010). Inflation persistence. In B. M. Friedman & M. Woodford (Eds.), Handbook of Monetary Economics, 3, 423–486.
Fuhrer, J. C., & Moore, G. R. (1995). Monetary policy trade-offs and the correlation between nominal interest rates and real output. The American Economic Review, 219-239.
Friedman, M. (1968). The role of monetary policy. The American economic review, 58(1), 1-17.
Galí, J., & Gertler, M. (1999). Inflation dynamics: A structural econometric analysis. Journal of Monetary Economics, 44(2), 195–222.
Galí, J. (2018). The state of New Keynesian economics: a partial assessment. Journal of Economic Perspectives, 32(3), 87-112.
Giannone, D., Lenza, M. & Primiceri, G. (2012). Prior Selection for Vector Autoregressions, Review of Economics and Statistics, 97, 436-451
Gujarati, D. N., & Porter, D. C. (2009). Basic Econometrics (5b). McGraw-Hill/Irwin.
Inoue, A., Jordà, O., & Kuersteiner, G.M. (2023). Significance bands for local projections. Federal Reserve Bank of San Francisco Working Paper, No. 15.
Işık, S. (2022). Inflation dynamics in Türkiye: Evidence from VAR analysis. International Journal of Economics and Financial Issues, 12(3), 45–53.
Jordà, O. (2005). Estimation and inference of impulse responses by local projections. American Economic Review, 95 (1), 161-182.
Jordà, O. (2023). Local projections for applied economics. Annual Review of Economics, 15, 607-631
Kara, H., & Sarıkaya, Ç. (2021). Inflation dynamics in Turkey: The role of exchange rate pass-through and inertia. Central Bank Review, 21(4), 153–164.
Kennedy, P. (2006). Ekonometri Kılavuzu, (M. Sarımeşeli & Ş.Açıkgöz, Çev.)Ankara: Gazi Kitabevi.
Koç, M. (2023). Inflation inertia in Türkiye: Evidence from VAR analysis. Economic Research Forum Working Paper.
Koluman, A. & Kaplan, F. (2024). Petrol Fiyatları, Döviz Kuru Ve İklim Şokları: Türkiye’nin Dış Ticaretine Farklı Bir Bakış. F. Kaplan & A. Ergin Ünal (Eds.), Yeni Ekonomik Düzen Üzerine Farklı Çalışmalar içinde (s.1-22). Çanakkale: PA Paradigma Akademi Yayınları.
Lee, J., & Strazicich, M. C. (2003). Minimum Lagrange multiplier unit root test with two structural breaks. Review of economics and statistics, 85(4), 1082-1089.
Lucas Jr, R. E. (1972). Expectations and the Neutrality of Money. Journal of economic theory, 4(2), 103-124.
Mankiw, N. G., & Reis, R. (2002). Sticky information versus sticky prices: A proposal to replace the New Keynesian Phillips curve. Quarterly Journal of Economics, 117(4), 1295–1328.
Masson, P. R., Savastano, M. A. & Sharma, S. (1997). The Scope for Inflation Targeting in Developing Countries, IMF Working Paper No. 130.
Mert, M., & Çağlar, A. E. (2023). Eviews ve Gauss Uygulamalı Zaman Serileri Analizi (2b). Ankara: Detay Yayıncılık.
Odabaşıoğlu, Ş., & Aydın, H. (2014). Inflation persistence in Central and Eastern European transition economies: A dynamic panel data analysis. Economic Systems, 38(4), 610–623.
Özcan, C. (2014). Inflation persistence in developing countries: Evidence from dynamic panel data models. Economic Modelling, 39, 1–7.
Özdemir, K. A., Eken, A. A., & Yazıcı, D. (2021). Doğrudan Yatırımlar ve Cari İşlemler Dengesi: Sektörel Bir Bakış. TCMB Working Paper No: 21/37.
Phelps, E. S. (1967). Phillips curves, expectations of inflation and optimal unemployment over time. Economica, 254-281.
Saatçioğlu, C., & Korap, L. (2005). Inflation dynamics in Turkey: A cointegration analysis. Applied Economics Letters, 12(7), 425–430.
Saatçioğlu, C., & Korap, L. (2009). New time series evidence for the causality relationship between inflation and inflation uncertainty in the Turkish economy. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 10(2), 235-248.
Şahinoğlu, T., Özmen, M. U., & Koç, A. (2010). Inflation dynamics in Turkey. Central Bank of the Republic of Turkey Working Paper.
Şıklar, İ., & İslantice, S. (2019). Inflation persistence in Turkey. Business and Economics Research Journal, 10(4), 987–1002.
Taylor, J. B. (2000). Low inflation, pass-through, and the pricing power of firms. European economic review, 44(7), 1389-1408.
Togan, S. (1987). Inflation and monetary growth in Turkey. Applied Economics, 19(12), 1585–1601.
Tümtürk, Y. (2017). Inflation persistence in Turkey: An empirical analysis. International Journal of Economic Studies, 3(2), 45–60.
Zivot, E., & Andrews, D. W. K. (2002). Further evidence on the great crash, the oil-price shock, and the unit-root hypothesis. Journal of business & economic statistics, 20(1), 25-44.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
