Türkiye'de Dış Borç ve Enflasyon Arasındaki Nedensellik İlişkisinin Ekonometrik Analizi: Frekans Alanı Nedensellik Yaklaşımı
DOI:
https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1782Anahtar Kelimeler:
Dış Borç- Enflasyon- Nedensellik İlişkisi- Zaman Serisi Analizi- Frekans Alanı Nedensellik YaklaşımıÖz
Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye'de dış borç ile enflasyon arasındaki nedensel ilişkiyi incelemek ve bu ilişkinin kalıcı mı yoksa geçici mi olduğunu belirlemektir. Toplam dış borç stoku ve tüketici fiyat endeksinin 2004Q01-2025Q01 dönemini kapsayan çeyreklik verilerinin kullanıldığı çalışmada, frekans alanı nedensellik yaklaşımı çerçevesinde nedensellik ilişkileri kısa, orta ve uzun vadeli olarak analiz edilmektedir. Analiz sonuçlarına göre, enflasyondan dış borçlara doğru herhangi bir dönemde nedensellik ilişkisi tespit edilemezken, dış borçlardan enflasyona doğru kısa ve orta vadede tek yönlü nedensellik olduğu, ancak bu ilişkinin uzun vadede geçerli olmadığı sonucuna varılmaktadır. Çalışma bulguları, dış borcun Türkiye'de enflasyonun bir nedeni olduğunu, ancak bu nedenselliğin kalıcı olmadığını göstermektedir. Bulgular, enflasyonla mücadele politikaları ve borçlanma stratejileri noktasında önemli çıkarımlar sunmaktadır.
Referanslar
Akan, Y., & Kanca, O. C. (2015). Türkiye’de dış borçlanma, büyüme ve enflasyon ilişkisi: VAR yaklaşımı (1980-2013), Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 33(3), 1-22.
Alancıoğlu, E. & Miçooğulları, S. A. (2024). Türkiye’de dış borcun enflasyon üzerindeki simetrik ve asimetrik etkisi: Doğrusal olmayan ARDL analizi, İzmir İktisat Dergisi, 39(4), 1049-1062.
Aytun, C., & Akın, C. S. (2019). Türkiye’de Borçlanma ile Ekonomik Büyüme ve Enflasyon İlişkisi. Akdeniz 2. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi, 18- 20 Ekim, Hatay.
Barro, R. J., & Sala-i-Martin, X. (2004). Economic growth. Cambridge: MIT Press.
Breitung, J., & Candelon, B. (2006). Testing for short- and long-run causality: a frequency-domain approach. Journal of Econometrics, 132(2), 363–378.
Bruno, M., & Fischer, S. (1990). Seigniorage, operating rules, and the high inflation trap. The Quarterly Journal of Economics, 105(2), 353-374.
Buyrukoğlu, S., & Canpolat N. (2023). Türkiye’deki kamu dış borç stokunun büyüme ve enflasyona etkisi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 8(16). 251-267.
Ciner, C. (2011). Commodity prices and inflation: Testing in the frequency domain. Research in International Business and Finance, 25(3), 229-237.
Çınar, S., & Has, B. (2025). Inflation, reel growth and external debt in the Turkish Economy: An ARDL analysis for the 1989- 2022 period. Turkish Studies - Economics, Finance, Politics, 20(1), 137-154.
Dornbusch, R. (1993). Stabilization, debt, and reform: policy analysis for developing countries. London: Harvester-Wheatsheaf.
Geweke, J. (1982). Measurement of linear dependence and feedback between multiple time series. Journal of the American Statistical Association, 77(378), 304-313.
Hosoya, Y. (1991). The decomposition and measurement of the ınterdependency between second-order stationary processes. Probability Theory and Related Fields, 88(4), 429–444.
Karaş, G. (2022). Türkiye’de kamu dış borç yüküne etki eden faktörlerin belirlenmesi (1974-2020). Gümrük ve Ticaret Dergisi, 9(29), 42-57.
Mankiw, N. G. (1987). The optimal collection of seigniorage: Theory and evidence. Journal of Monetary Economics, 20(2), 327-341.
Phelps, E. S. (1973). Inflation in the theory of public finance. The Swedish Journal of Economics, 75(1), 67-82.
Sargent, T. J., & Wallace, N. (1981). Some unpleasant monetarist arithmetic. Federal Reserve Bank of Minneapolis Quarterly Review, 5(3), 1-17.
Sizer, L. (2021). Türkiye’de dış borçların enflasyon üzerindeki etkisi: Doğrusal olmayan eşbütünleşme analizi. Seyfettin Aslan, Yunus Yılmaz, Lütfi Sizer (Ed.). Sosyal Bilimlerde Güncel Araştırmalar, içinde (ss. 6-22). Ankara: Astana Yayınları.
Ümit, A. Ö., & Dağdemir, A. (2023). Panel data analysis of the impact of external debt on economic growth and inflation: the case of emerging Market economies. Scientific Annals of Economics and Business, 70(4), 529-546.
Yenipazarlı, A., & Demir, E. (2019). Politik istikrar döneminde dış borçların enflasyon üzerindeki etkisi: Türkiye üzerine ampirik bir analiz. EconWorld, 23-25 January, Seville.
Yılancı, V., Şaşmaz, M. Ü., & Öztürk, Ö. F. (2020). Tax–spend causality in Turkey: Evidence from asymmetric causality test in frequency domain. Journal of Turkish Court of Accounts, 31(116), 121-139.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
