Girişimcilik ve Alternatif Medya Ekonomisi Ekseninde YouTube Gazeteciliği: Üç Farklı Vaka Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz
DOI:
https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1820Anahtar Kelimeler:
Dijital Gazetecilik- Yeni Medya Ekonomisi- Youtube Gazeteciliği- izleyici Etkileşimi- Sosyal SermayeÖz
Geleneksel medyada yaşanan yapısal dönüşümler, medya sahipliği alanındaki yoğunlaşma ve gazetecilik istihdamındaki daralma, gazetecileri yalnızca yeni yayın mecralarına değil, aynı zamanda bireysel yayıncılığa dayalı farklı bir üretim modeline yöneltmiştir. Bu çalışma, Türkiye’de Fatih Altaylı, Nevşin Mengü ve Deniz Zeyrek örnekleri üzerinden YouTube gazeteciliğini “dijital girişimcilik” ve “alternatif medya üretimi” bağlamında ele almaktadır. Araştırmada, 1 Haziran–31 Temmuz 2025 tarihleri arasında yayımlanan toplam 122 video; içerik yönetimi, yayın ritmi ve izleyici etkileşimi açısından sistematik içerik analiziyle incelenmiştir. Çalışmada veriler yalnızca izlenme, beğeni ve yorum sayıları üzerinden betimlenmemiş; farklı ölçekteki kanalların karşılaştırılabilmesi için “görüntülenme-normalize etkileşim” ve “abone-normalize etkileşim” göstergeleri kullanılmıştır. Bulgular, kısa ve gündem odaklı içerik stratejilerinin etkileşim yoğunluğunu artırabildiğini; ancak izleyici bağlılığının yalnızca erişim sayılarıyla açıklanamayacağını göstermektedir. Deniz Zeyrek ve Fatih Altaylı örneklerinde görülen yüksek etkileşim oranları ile Nevşin Mengü’nün daha uzun ve açıklayıcı yayın stratejisi, YouTube gazeteciliğinin tek tip bir modelden oluşmadığını; aksine farklı yayın ritimleri, izleyici ilişkileri ve sosyal sermaye biçimleri üzerinden şekillendiğini ortaya koymaktadır. Bu yönüyle çalışma, YouTube gazeteciliğini yalnızca siyasal iletişimin bir uzantısı olarak değil, platformlaşma ve metrikleşme süreçleri içinde biçimlenen yeni bir medya üretim pratiği olarak değerlendirmektedir.
Referanslar
Avcil, C. (2021). Kamusal alanı dijitalleşme çerçevesinde yeniden okumak. Liberal Düşünce Dergisi, 26(103), 81–100. doi:10.36484/liberal.954382
Başer, E., & Söğütlüler, T. (2023). Değişen izleme eğilimleri çerçevesinde dijital platformlar ve içerik reklamları üzerine bir inceleme. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 41, 1–26. doi:10.31123/akil.1303391
Batıgün, A. D., & Sunal, A. B. (2017). TV dizilerinde yer alan karakterlerle kurulan parasosyal etkileşim: Evlilik doyumu, psikolojik belirtiler ve bazı sosyo-demografik değişkenler açısından değerlendirme. Türk Psikoloji Dergisi, 32(79), 52–62.
Baym, N. K. (2018). Playing to the crowd: Musicians, audiences, and the intimate work of connection. New York, NY: NYU Press.
Bayraktar, R. (2020). İyileştirme kuramı bağlamında geleneksel TV’den IPTV’ye dönüşen izleyici tercihleri: Literatür üzerine teorik bir inceleme. Atatürk İletişim Dergisi, 19, 79–93. doi:10.32952/atauniiletisim.702436
Bulut, S. (2020). Dijital çağda medya: Makine öğrenmesi, algoritmik habercilik ve gazetecilikte işlevsiz insan sorunsalı. Selçuk İletişim, 13(1), 294–313.
Çakır, A. (2025). Dijitalleşme temelli gazetecilik teorileri hakkında bir sınıflandırma denemesi. International Journal of Communication and Media Research, 5(1), 13–27.
Çetinkaya, Ö. A. (2017). Marka sadakati oluşturma aracı olarak transmedya hikâye anlatımının yeri ve değeri. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(4), 559–576.
Dan, İ. M. (2024). Yeni medya bağlamında Türkiye’de dijital platformlar: Kullanım alışkanlıkları ve tercih nedenlerinin analizi. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences (JOSHAS), 10(2), 198–212.
Horton, D., & Wohl, R. R. (1956). Mass communication and para-social interaction: Observations on intimacy at a distance. Psychiatry, 19(3), 215–229.
Hülür, H., & Yaşın, C. (Eds.). (2023). Yeni medya, toplum ve kamusal alan. Ankara: Ütopya Yayınevi.
Işık, U., Ölçekçi, H., & Koz, K. A. (2022). Yapay zekâ ve algoritma ekseninde gazeteciliğin geleceği ve toplum için anlamı. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 10(2), 1248–1275.
İlhan, E., & Görgülü Aydoğdu, A. (2019). YouTube kullanıcılarının kullanım motivasyonlarının incelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 7(2), 1130–1153. https://doi.org/10.19145/e-gifder.570677
Karşanbaş, L. (2022). Dijital platformlar ve belgesel sinema. Maltepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 9(1), 152–156.
Kocagür, S. C. (2022). Türkiye’deki dijital platformlar ve değişen içerik biçimi: Tek sezonluk diziler. Kocaeli Üniversitesi İletişim Fakültesi Araştırma Dergisi, 20(1), 70–91.
Koçan, M., & Yıldız, S. (2020). Dizi sektöründe tüketim duyguları, memnuniyet, kulaktan kulağa iletişim ve sadakat arasındaki ilişkinin incelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 8(2), 765–784. doi:10.19145/e-gifder.718285
Kurtbaş, Ö. G. İ., & Barut, B. (2010). “Star marka” stratejisiyle yapılan televizyon reklamlarının marka farkındalığı ve marka sadakati oluşturma sürecindeki rolü ve etkisi. Galatasaray Üniversitesi İletişim Dergisi, 13, 107–144.
Labrecque, L. I. (2014). Fostering consumer–brand relationships in social media via parasocial interactions. Journal of Interactive Marketing, 28(2), 134–148
Narin, B. (2017). Uzman görüşleri bağlamında haber üretiminde otomatikleşme: Robot gazetecilik. Galatasaray Üniversitesi İletişim Dergisi, 27, 79–108
Omay, E. G. G. (2023). Dijital platformlar ve gazetecilik mesleği: İnfluencer gazetecinin yükselişi. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 84, 99–110
Özçetin, B., Arslan, U. T., & Binark, M. (2012). Türkiye’de internet, kamusallık ve demokratik kanaat oluşumu. Folklor/Edebiyat, 18(72), 51–76.
Özden, M. (2023). Vatandaşlık pratiği ve denge unsuru olarak katılımcı demokrasi: Avantajlar ve açmazlar üzerine bir değerlendirme. Sosyal Bilimler Metinleri, 2023(2), 209–222
Pınarbaşı, T. E., & Astam, F. K. (2020). Haberin dönü(şü)mü: Sosyal medya gazeteciliği pratikleri. İNİF E-Dergi, 5(1), 70–87.
Şayir, O. (2022). İnternet haberciliğinde yapay zekâ gazeteciliğinin eşik bekçiliği açısından incelenmesi. İletişim Bilimi Araştırmaları Dergisi, 2(2), 117–134.
Tunç, S. (2023). Habermas’ın siyasal katılım hiyerarşisi ve dijital iletişimin eşitlikçi kamusal alan vaadi. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 27(3), 415–461. doi:10.34246/ahbvuhfd.124183
Türk, M. S., Bıyık, A., Güven, A., & İşi, A. (2013). Türk gazetecilerin haber yayınlama kriterlerine yönelik bir araştırma. NWSA-Humanities, 8(4), 321–331. https://doi.org/10.12739/NWSA.2013.8.4.4C0171
Türk, M. S. (2014). Medyanın gerçeklik inşası ve gerçeklik algısı. Düşünce Dünyasında Türkiz, 5/2, 9-32.
Yıldız, A. (2018). Gazeteciliğin geleceği açısından Türkiye’de patronsuz gazetecilik. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 47, 65–86.
Yücel, Ö. F., & Aydın, A. (2022). Yeni medyada toplum merkezli habercilik anlayışı olarak yavaş gazetecilik. Yeni Medya, 13, 354–375. doi:10.55609/yenimedya.1111140
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
