Türkiye'de Ekonomik Belirsizlik, Enflasyon Sürprizleri ve Hisse Senedi Piyasasında Risk Alma Koşulları
DOI:
https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1939Anahtar Kelimeler:
Ekonomik Belirsizlik- enflasyon sürprizleri- risk alma koşulları- hisse senedi piyasaları- TürkiyeÖz
Bu çalışma, Türkiye’de ülkeye özgü ekonomik belirsizlik, model temelli enflasyon sürprizleri ve hisse senedi piyasasındaki risk alma koşulları arasındaki dinamik ilişkileri incelemektedir. Araştırmada, Mart 2013–Aralık 2024 dönemine ait aylık veriler doğrusal olmayan dağıtılmış gecikmeli otoregresif (NARDL) model kullanılarak analiz edilmiştir. Hisse senedi piyasasındaki risk alma koşulları, OECD/FRED veri tabanında yer alan geniş kapsamlı Türk hisse senedi fiyatlarının aylık büyüme oranları ile temsil edilmiştir. Ekonomik belirsizlik göstergesi olarak Türkiye Ekonomik Ülkeye Özgü Belirsizlik Endeksi kullanılmış, enflasyon sürprizleri ise aylık TÜFE enflasyonuna ilişkin otoregresif modelin artık terimlerinden elde edilmiştir. Belirsizlik ve enflasyon sürprizlerindeki pozitif ve negatif hareketler, olası kısa ve uzun dönemli asimetrileri test etmek amacıyla kısmi toplam bileşenlerine ayrıştırılmıştır. Elde edilen bulgular, kısa dönem dengesizliklerinin yaklaşık %74,4’ünün bir ay içerisinde giderildiğini gösteren güçlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir hata düzeltme mekanizmasına işaret etmektedir. Ortak düzey terimleri testi, değişkenler arasında istikrarlı bir uzun dönem ilişkisinin varlığını desteklemiştir. Uzun dönemde ekonomik belirsizlik katsayılarının negatif olduğu, kısa dönemde ise pozitif enflasyon sürprizi bileşeninin istatistiksel olarak anlamlı etki gösterdiği belirlenmiştir. Bununla birlikte, Wald testleri hem kısa hem de uzun dönemde simetri hipotezini reddetmemiştir. Dolayısıyla çalışma, doğrulanmış bir asimetri ilişkisinden ziyade, değişkenler arasındaki dinamik bağlantılara, uyum hızına ve simetri özelliklerine ilişkin ampirik kanıtlar sunmaktadır.
Referanslar
Baker, S. R., Bloom, N., & Davis, S. J. (2016). Measuring economic policy uncertainty. Quarterly Journal of Economics, 131(4), 1593–1636. http://dx.doi.org/10.1093/qje/qjw024
Bloom, N. (2009). The impact of uncertainty shocks. Econometrica, 77(3), 623–685. http://dx.doi.org/10.3982/ECTA6248
Bodie, Z. (1976). Common stocks as a hedge against inflation. Journal of Finance, 31(2), 459–470. http://dx.doi.org/10.1111/j.1540-6261.1976.tb01899.x
Breusch, T. S., & Pagan, A. R. (1979). A simple test for heteroscedasticity and random coefficient variation. Econometrica, 47(5), 1287–1294. http://dx.doi.org/10.2307/1911963
Caldara, D., & Iacoviello, M. (2022). Measuring geopolitical risk. American Economic Review, 112(4), 1194–1225. http://dx.doi.org/10.1257/aer.20191823
Campbell, J. Y., & Vuolteenaho, T. (2004). Inflation illusion and stock prices. American Economic Review, 94(2), 19–23. http://dx.doi.org/10.1257/0002828041301533
Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of the American Statistical Association, 74(366), 427–431. http://dx.doi.org/10.1080/01621459.1979.10482531
Ellsberg, D. (1961). Risk, ambiguity, and the Savage axioms. Quarterly Journal of Economics, 75(4), 643–669. http://dx.doi.org/10.2307/1884324
Engle, R. F. (1982). Autoregressive conditional heteroscedasticity with estimates of the variance of United Kingdom inflation. Econometrica, 50(4), 987–1007. http://dx.doi.org/10.2307/1912773
Fama, E. F. (1981). Stock returns, real activity, inflation, and money. American Economic Review, 71(4), 545–565.
Fama, E. F., & Schwert, G. W. (1977). Asset returns and inflation. Journal of Financial Economics, 5(2), 115–146. http://dx.doi.org/10.1016/0304-405X(77)90014-9
Federal Reserve Bank of St. Louis. (n.d.). Consumer Price Index: Total for Türkiye. FRED. Retrieved from https://fred.stlouisfed.org/
Federal Reserve Bank of St. Louis. (n.d.). Share Prices: All Shares/Broad: Total for Türkiye (SPASTT01TRM657N). FRED. Retrieved from https://fred.stlouisfed.org/series/SPASTT01TRM657N
Geske, R., & Roll, R. (1983). The fiscal and monetary linkage between stock returns and inflation. Journal of Finance, 38(1), 1–33. http://dx.doi.org/10.1111/j.1540-6261.1983.tb03623.x
Jurado, K., Ludvigson, S. C., & Ng, S. (2015). Measuring uncertainty. American Economic Review, 105(3), 1177–1216. http://dx.doi.org/10.1257/aer.20131193
Kahneman, D., & Tversky, A. (1979). Prospect theory: An analysis of decision under risk. Econometrica, 47(2), 263–291. http://dx.doi.org/10.2307/1914185
Kilic, I., & Balli, F. (2024). Measuring economic country-specific uncertainty in Türkiye. Empirical Economics, 67(4), 1649–1689. http://dx.doi.org/10.1007/s00181-024-02637-7
Kwiatkowski, D., Phillips, P. C. B., Schmidt, P., & Shin, Y. (1992). Testing the null hypothesis of stationarity against the alternative of a unit root. Journal of Econometrics, 54(1–3), 159–178. http://dx.doi.org/10.1016/0304-4076(92)90104-Y
Nelson, C. R. (1976). Inflation and rates of return on common stocks. Journal of Finance, 31(2), 471–483. http://dx.doi.org/10.1111/j.1540-6261.1976.tb01900.x
Newey, W. K., & West, K. D. (1987). A simple, positive semi-definite, heteroskedasticity and autocorrelation consistent covariance matrix. Econometrica, 55(3), 703–708. http://dx.doi.org/10.2307/1913610
Organisation for Economic Co-operation and Development. (n.d.). Share Prices Indicator. OECD Data. Retrieved from https://data.oecd.org/
Pesaran, M. H., Shin, Y., & Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289–326. http://dx.doi.org/10.1002/jae.616
Ramsey, J. B. (1969). Tests for specification errors in classical linear least-squares regression analysis. Journal of the Royal Statistical Society, Series B (Methodological), 31(2), 350–371. http://dx.doi.org/10.1111/j.2517-6161.1969.tb00796.x
Shin, Y., Yu, B., & Greenwood-Nimmo, M. (2014). Modelling asymmetric cointegration and dynamic multipliers in a nonlinear ARDL framework. In R. C. Sickles & W. C. Horrace (Eds.), Festschrift in Honor of Peter Schmidt (pp. 281–314). New York, NY: Springer. http://dx.doi.org/10.1007/978-1-4899-8008-3_9
Zivot, E., & Andrews, D. W. K. (1992). Further evidence on the great crash, the oil-price shock, and the unit-root hypothesis. Journal of Business & Economic Statistics, 10(3), 251–270. http://dx.doi.org/10.1080/07350015.1992.10509904
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
