Ege’de Stratejik Yeniden Kalibrasyon ve Hiyerarşi: Bölgesel Deniz İhtilaflarının Güç Geçişi Analizi
DOI:
https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1974Anahtar Kelimeler:
Ege Denizi- BMDHS (UNCLOS)- Güç Geçişi Teorisi- Deniz Güvenliği- Çoklu Hiyerarşi ModeliÖz
Bu makale, Ege Denizi’ndeki deniz yetki alanları uyuşmazlıklarını yalnızca teknik bir deniz sınırlandırma sorunu olarak değil, bölgesel hiyerarşiye ilişkin yapısal bir mücadele olarak yeniden kavramsallaştırmaktadır. Güç Geçişi Teorisi ve Çoklu Hiyerarşi Modeli çerçevesinde çalışma, Türkiye ile Yunanistan arasındaki değişen maddi güç dengesinin Ege bölgesel alt sistemindeki deniz yetki alanlarına ilişkin hukuki yorumları nasıl yeniden şekillendirdiğini incelemektedir. Çalışma, tarafların hukuki pozisyonlarının daha geniş stratejik hedeflere dayandığını ileri sürmektedir. Yunanistan mevcut deniz düzenini korumak amacıyla Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’nin (BMDHS/UNCLOS) normatif çerçevesine dayanırken, Türkiye artan deniz gücü kapasitesi ve bölgesel etkisini yansıtacak bir yeniden kalibrasyon arayışındadır. Nitel ve teori temelli bir örnek olay tasarımını benimseyen analiz, ekolojik yanılgıyı önlemek amacıyla toplam savunma harcamalarını deniz kuvvetlerine özgü göstergelere ayrıştırmaktadır. Bulgular, Ege’deki süregelen çıkmazın hukuki belirsizlik veya diplomatik başarısızlıktan ziyade, devam eden bölgesel güç geçişi sürecinin sürdürdüğü yönetilen bir dengeyi yansıttığını göstermektedir. Çoklu Hiyerarşi Modeli’nin Ege örneğine sistematik biçimde uygulanması ve güç geçişinin deniz gücüne özgü kapasite göstergeleri üzerinden operasyonelleştirilmesiyle çalışma, hukuki normlar, maddi kapasite ve bölgesel istikrar arasındaki etkileşimi açıklayan özgün bir analitik çerçeve sunmaktadır.
Referanslar
Başeren, S. H. (2006). Ege Sorunları. Ankara, TÜDAV Yayınları.
Başeren, S. H. (2011). Doğu Akdeniz Deniz Yetki Alanları Uyuşmazlığı- Dispute Over Eastern Mediterranean Maritime Jurisdiction Areas. İstanbul: İlke Yayınevi.
Belen, N. (1995), Ege Denizi ve Ege Adaları, İstanbul: Harp Akademileri
Komutanlığı Yayınları.
Beseng, M., and Malcolm, J. A. (2021). Maritime security and the securitisation of fisheries in the Gulf of Guinea: experiences from Cameroon. Conflict, Security & Development, 21(5), 517-539. https://doi.org/10.1080/14678802.2021.1985848
Blavoukos, S., & Lamprou, P. P. (2026). Aligning shields: Greece’s integration into the EU capability development process (ARES Comment No. 135). Institut de relations internationales et stratégiques (IRIS). https://www.iris-france.org/wp-content/uploads/2026/07/ARES_2026_07_135_Integration_EU_tools_Greece_Comment.pdf
Bölükbaşı, D. (2004). Turkey and Greece: The Aegean Disputes. London: Cavendish Publishing.
Bueger, C. (2015). What is maritime security? Marine Policy. 53, 159-164. https://doi.org/10.1016/j.marpol.2014.12.005.
Bueger, C., and Edmunds, T. (2017). Beyond seablindness: a new agenda for maritime security studies. International affairs, 93(6), 1293-1311. doi: 10.1093/ia/iix174
Churchill, R. R., and Lowe, A. V. (2022). The Law of the Sea (4th ed.). Manchester University Press.
Convention on International Civil Aviation. (1944). Convention on International Civil Aviation Done at Chicago on the 7th Day of December, 1944.
https://www.icao.int/sites/default/files/2025-02/7300_orig.pdf
Dassault Aviation. (2022). Greece acquires six additional new Rafale. https://www.dassault-aviation.com/en/group/press/press-kits/greece-acquires-six-additional-new-rafale/
Doğru, S. (Eylül 2003). Ege Denizi Kıta Sahanlığı Uyuşmazlığına Çözüm Önerisi: Ortak Arama ve İşletme, Stratejik Araştırmalar Dergisi, 2, 221- 241.
Emmers, R. (2013). Resource Management and Contested Territories in East Asia. London: Palgrave Macmillan UK.
Hellenic Republic Ministry of Foreign Affairs. (n.d). Search and rescue. https://www.mfa.gr/en/foreign-policy/foreign-policy-issues/issues-of-greek-turkish-relations/search-and-rescue/
Hellenic Republic Ministry of Foreign Affairs. (n.d). Territorial sea – Casus belli. https://www.mfa.gr/en/foreign-policy/foreign-policy-issues/issues-of-greek-turkish-relations/territorial-sea-casus-belli/
Hellenic Republic Ministry of Foreign Affairs. (2023). Strategic Plan 2024-2027. https://www.mfa.gr/images/docs/Strategic%20Plan%202024-2027_EN.pdf.
Hellenic Republic Ministry of National Defence -HMOD-. (2024). Strategic procurement and regional defense posture. https://www.mod.mil.gr/en/
Iheduru, O. (2023). Hybrid maritime security governance and limited statehood in the Gulf of Guinea: A Nigerian case study. Journal of Military and Strategic Studies, 22(3), 140–147.
International Court of Justice. (1970). Report of the International Court of Justice, 1 August 1969 - 31 July 1970. https://digitallibrary.un.org/record/721953?v=pdf
International Court of Justice. (2022). Alleged Violations of Sovereign Rights and Maritime Spaces in the Caribbean Sea (Nicaragua v. Colombia). https://www.icj-cij.org/case/155.
International Institute for Strategic Studies (IISS). (2025). The Military Balance 2025. London: Routledge.
Ioannides, N. A. (2020). Maritime claims and boundary delimitation: tensions and trends in the eastern Mediterranean Sea. Routledge.
Lemke, D. (2002). Regions of war and peace (Vol. 80). Cambridge University Press.
Naval Technology. (2026). FDI HN Programme, Greece.
https://www.naval-technology.com/projects/fdi-hn-programme-greece/?cf-view
Organski, A.F.K. (1958). World Politics. New York, NY: Alfred A. Knopf.
Papastavridis, E. (2020). The Greek-Turkish Maritime Disputes: An International Law Perspective. ELIAMEP Policy Paper 60/2020. https://www.eliamep.gr/en/publication/the-greek-turkish-maritime-disputes-an-international-law-perspective/
Purcell, K. (2019). Geographical Change and the Law of the Sea. First Edition, New York, Oxford University Press.
Republic of Türkiye Ministry of Foreign Affairs. (n.d.). Search and rescue regions in the Aegean. https://www.mfa.gov.tr/search-and-rescue-regions-in-the-aegean.en.mfa
Republic of Türkiye Ministry of Foreign Affairs. (n.d.). Lausanne Peace Treaty.
https://www.mfa.gov.tr/lausanne-peace-treaty-part-i_-political-clauses.en.mfa
Reuters. (2022). Greece buys six more Rafale fighter jets, frigates from France. https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/greece-buys-six-more-rafale-fighter-jets-frigates-france-2022-03-24/
Stockholm International Peace Research Institute. (2025). Trends in world military expenditure, 2024 (SIPRI Fact Sheet). https://www.sipri.org/publications/2025/sipri-fact-sheets/trends-world-military-expenditure-2024
Stockholm International Peace Research Institute. (2026). SIPRI Military Expenditure Database. https://www.sipri.org/databases/milex
Stivachtis, Y. A. (1999). The Demilitarization of the Greek Eastern Aegean Islands The Case of the Central Aegean and Dodecanese Islands. The Turkish Yearbook of International Relations, (29), 99-130.
Tammen, R. L. (2000). Power Transitions: Strategies for the 21st Century. New York, Seven Bridges Press.
Toppare, N. A. (2006). A legal approach to the Greek Turkish continental shelf dispute
at the Aegean sea, (Doktora Tezi). Bilkent Universitesi, Ankara.
Turkish Presidency of Defence Industries. (2025). 2024 yılı faaliyet raporu. https://www.ssb.gov.tr/storage/img/2024-yili-faaliyet-raporu.pdf
United Nations. (1982). United Nations Convention on the Law of the Sea. https://www.un.org/depts/los/convention_agreements/texts/unclos/unclos_e.pdf
Yiallourides, C. (2019). Maritime disputes and international law: Disputed waters and seabed resources in Asia and Europe. Routledge.
Zhao, Y. (2025). Beyond power transition theory: explaining the absence of U.S. –China power shift in the Middle East. Frontiers in Political Science, 1-12.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
