Avrupa Ülkelerinde Sosyal Politika Harcamalarının Örüntüleri: Eğitim, Sağlık ve Sosyal Koruma Harcamalarının Çok Boyutlu Ölçekleme Analizi
DOI:
https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1976Anahtar Kelimeler:
Avrupa Ülkeleri- Refah Devleti- Kamu Harcamaları- Sosyal Politika Harcamaları- Çok Boyutlu ÖlçeklemeÖz
Kamu sosyal harcamaları, sosyal koruma, sağlık ve eğitim gibi alanları kapsayarak sosyal politikanın temel bir unsurunu oluşturmaktadır. Bu harcamalar, ülkelerin sosyal güvenlik sistemlerinin şekillenmesine, ekonomik istikrarına ve toplumsal uyumuna katkıda bulunmaktadır. Bununla birlikte ülkelerin harcama yapıları farklılıklar göstermekte, siyasi öncelikler, ekonomik koşullar ve refaha yönelik kültürel tutumlar gibi faktörler harcamalar üzerinde etkili olmaktadır. Çalışmada Avrupa ülkelerinin sosyal politika harcamaları açısından benzerlik ve farklılıklarının belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda çalışmada “çok boyutlu ölçekleme analizi” tercih edilmiş ve Eurostat’ın 2023 yılına ait kamu harcamaları veri setinden elde edilen “sosyal koruma”, “sağlık” ve “eğitim” harcamaları kategorileri kullanılmıştır. Sonuç olarak eğitim ve sağlık alanlarındaki kamu harcamalarında Avrupa ülkelerinin görece heterojen bir konumlanmaya sahip olduğu görülmüştür. Bununla birlikte, sosyal koruma harcamalarında bölgesel olarak daha homojen bir görünümle karşılaşılmakta ve refaha ilişkin bölgesel kümelenme örüntüleriyle paralellikler içermektedir. Sosyal politikaya ilişkin tanımlanan kategoriler bir bütün olarak analiz edildiğinde ise ülkeler arasındaki bölgesel kümelenmenin hala önemli düzeyde olduğu dikkat çekmektedir.
Referanslar
Albulescu, C. T. (2022). Health care expenditure in the European Union countries: new insights about the convergence process. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(4). https://doi.org/10.3390/ijerph19041991
Albulescu, C., Oros, C., & Tiwari, A. K. (2017). Is there any convergence in health expenditures across EU countries?. Economics Bulletin, 37(3), 2095-2101. http://www.accessecon.com/Pubs/EB/2017/Volume37/EB-17-V37-I3-P189.pdf
Alcock P., May M. & K. Rowlingson (2011). Sosyal Politika - Kuramlar ve Uygulamalar, Ankara: Siyasal Kitabevi.
Alpar, R. (2016). Uygulamalı İstatistik ve Geçerlik-Güvenirlik, Ankara: Detay Yayıncılık.
Bambra, C. (2007). Going beyond the three worlds of welfare capitalism: regime theory and public health research. Journal of Epidemiology & Community Health, 61(12), 1098-1102. https://doi.org/10.1136/jech.2007.064295
Bocean, C. G., & Vărzaru, A. A. (2024). Assessing social protection influence on health status in the European Union. Frontiers in Public Health, 12. https://doi.org/10.3389/fpubh.2024.1287608
Caleiras, J., & Carmo, R. M. (2024). The politics of social policies in Portugal: Different responses in times of crises. Social Policy Administration. 58(7),1042-1058. https://doi.org/10.1111/spol.13008
Diamond, P., & Lodge, G. (2013). European Welfare States after the Crisis. Policy Network Paper, IPPR.
Esping-Andersen, G. (1990). The three worlds of welfare capitalism. Cambrige: Polity Press.
Esping-Andersen, G. (1996). Equality or employment? The interaction of wages, welfare states and family change. Transfer: European Review of Labour and Research, 2(4), 615-634.
EU-OMC, (2025). Open Metod of Coordination, Available at: https://eur-lex.europa.eu/EN/legal-content/glossary/open-method-of-coordination.html.
Eurostat (2025a). Educational expenditure statistics,Available at: https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Educational_expenditure_statistics
Eurostat (2025b). Government expenditure by function – COFOG. Statistics Explained Eurostat. Available at: https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Government_expenditure_by_function_%E2%80%93_COFOG
Fenger, M. (2007). Welfare regimes in Central and Eastern Europe: Incorporating post-communist countries in a welfare regime typology. Contemporary Issues and Ideas in Social Sciences, 3(2), 1-30.
Groenen, P.J.F. & Velden, M. V. (2004), Inverse correspondence analysis. Linear Algebra and Its Applications, 388, 221-238. https://doi.org/10.1016/j.laa.2003.10.016
Gümüş, İ. (2020). Esping-Andersen ve refah rejimi tartışmaları: Teorik bir değerlendirme. Ekonomi Maliye İşletme Dergisi, 3(1), 101-117. https://doi.org/10.46737/emid.753591.
Halaskova, R. (2018). Structure of general government expenditure on social protection in the EU member states. Montenegrin Journal of Economics, 14(4), 7-21. https://doi.org/10.14254/1800-5845/2018.14-4.1
Hantrais, L. (2017). Social policy in the European Union. London: Bloomsbury Publishing.
Hout, M. C., Papesh, M. H., & Goldinger, S. D. (2013). Multidimensional scaling. Wiley Interdisciplinary Reviews: Cognitive Science, 4(1), 93-103. https://doi.org/10.1002/wcs.1203
Jacques, O. (2024). Welfare state regimes and social policy resistance to fiscal consolidations. Social Policy & Administration, 58(5), 708-749. https://doi.org/10.1111/spol.12986
Koç. Ö. E. (2019). Sosyal Devlet ve Sosyal Bütçe Perspektifinden Türkiye’de Sosyal Harcamalar. In N. Koç (Ed.) Güncel ve Mali Sorunlara Yönelik Seçme Yazılar, (53–76), Ankara: Siyasal Kitabevi.
Korzeniowska, A. M. (2021). Heterogeneity of government social spending in European Union countries. Future Business Journal, 7(1), 38. https://doi.org/10.1186/s43093-021-00084-7
Leiter, A. M., & Theurl, E. (2012). The convergence of health care financing structures: empirical evidence from OECD-countries. The European Journal of Health Economics, 13, 7-18. https://doi.org/10.1007/s10198-010-0265-z
Leitner, S., & Stehrer, R. (2016). Development of public spending structures in the EU member states: social investment and its impact on social outcomes (No. 128). The Vienna Institute for International Economic Studies (wiiw), Working Paper. https://hdl.handle.net/10419/203993
Liang, L. L., & Mirelman, A. J. (2014). Why do some countries spend more for health? An assessment of sociopolitical determinants and international aid for government health expenditures. Social Science & Medicine, 114, 161-168. http://dx.doi.org/10.1016/j.socscimed.2014.05.044
Lindbeck, A. (2002). Changing Tides for the Welfare State: An Essay (CESifo Working Paper), IIES, No. 645 (3). Center for Economic Studies & Ifo Institute for Economic Research.
McManus, I. P. (2022). The repoliticization of the welfare state. University of Michigan Press.
Onofrei, M., Vatamanu, A. F., Vintilă, G., & Cigu, E. (2021). Government health expenditure and public health outcomes: a comparative study among EU developing countries. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(20), 10725. https://doi.org/10.3390/ijerph182010725
Özdamar, K. (2010). Paket Programlar ile İstatistiksel Veri Analizi 2 (Çok Değişkenli Analizler), Eskişehir: Kaan Kitabevi.
Peracchi, F. (1998, April). Patterns of social protection expenditure in the European Union. In TMR-SFB 504 Conference on Savings, Pensions and Portfolio Choice, Deidesheim, Germany (March 5–7).
Piscopo, J., Groot, W., & Pavlova, M. (2024). Determinants of public health expenditure in the EU. Plos one, 19(3), e0299359. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0299359
Puss, T., Viies, M., & Maldre, R. (2003). Convergence analysis in social protection expenditure in the European Union. Essays in Estonian transformation economics, 123(46) 1-24.
Saeed, N., Nam, H., Haq, M. I. U., & Muhammad Saqib, D. B. (2018). A survey on multidimensional scaling. ACM Computing Surveys (CSUR), 51(3), 1-25. https://doi.org/10.1145/317815
Stiglitz, J. E. (2017). The welfare state in the twenty-first century. Roosevelt Institute.
Tashevska, B., Trpkova-nestorovska, M. & Makreshanska, S. (2020). Is There a Dominance of Social Protection Expenditure in The European Union?. Faculty of Economics-Skopje, SS. Cyril and Methodius University in Skopje, 1st international scientific conference "Economic and Business Trends Shaping the Future", 34-44.
Tkacova, A., Gavurova, B., & Toth, P. (2024). Welfare regimes of European countries and their development in the context of membership in the European Union. Economics and Sociology, 17(3), 158-174. https://doi.org/10.14254/2071-789X.2024/17-3/9
World Bank, (2024), Education Finance Watch 2024 Report, Available at: https://www.worldbank.org/en/topic/education/publication/education-finance-watch
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
