(untitled) (Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 2025)
Bu çalışma, Kars ilinde faaliyet gösteren mandıralar ve süt üreticileri arasındaki selem (avans) sözleşmelerini zorluklar, riskler ve fizibilite konuları bağlamında sistematik bir yaklaşımla incelemektedir. Çalışmada, rastgele örnekleme yöntemi kullanılarak 10 süt çiftliği sahibi ve 25 süt üreticisi ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Araştırmanın iç geçerliliğini artırmak amacıyla “araştırmacı üçgenlemesi” yöntemi kullanılmış, elde edilen veriler mandıraların ve süt üreticileri bazında ayrı ayrı analiz edilmiştir. Ardından karşılaştırmalı analiz yoluyla benzerlik ve farklılıklar sistematik olarak ortaya konulmuştur. Araştırma bulguları, mandıraların %80’inin ve süt üreticilerinin %84’ünün selem sözleşmelerini aktif olarak kullandığını göstermektedir. Selem sözleşmeleri, özellikle kırsal alanlarda yaygın bir finansman aracı olarak öne çıkmakta ve sağlanan finansman büyük ölçüde hayvan besleme, veterinerlik hizmetleri ve sağlık giderleri gibi operasyonel faaliyetlere tahsis edilmektedir. Bununla birlikte, süt fiyatlarının bölgesel ve ulusal ölçekte belirlenmesine yönelik standart bir mekanizmanın bulunmaması, taahhütlerin yerine getirilmemesi durumunda yasal yaptırımların söz konusu olması ve özellikle yüksek enflasyon dönemlerinde tarafların ciddi ekonomik risklerle karşı karşıya kalması gibi yapısal sorunlar tespit edilmiştir. Çalışma, kırsal kalkınma ve tarımsal finansman açısından selem sözleşmelerinin önemini vurgulamakta, ancak bu uygulamanın sürdürülebilirliği ve etkinliğine ilişkin mevcut sorunlara dikkat çekmektedir.