(untitled) (Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 2026)
Birinci Sanayi devrimi yalnızca işletmecilik alanına katkı sağlamakla kalmamış, hayatın neredeyse her alanında büyük etkiler yaratmıştır. Buhar gücü ile çalışan makineler icat edilmiş, yeni fabrikalar açılmış bunun bir sonucu olarak istihdam ve köylerden kentlere göç artış göstermiş, kentleşmeye öncülük etmiştir. Ancak işletmeler bu dönemde kendi içlerinde birtakım dinamikler oluşturmuştur. Çalışma koşulları ve ilişkileri, yöneticilerin işçileri algılayış biçimleri gibi üzerinde düşünülmesi gereken konular doğmuştur. Dönemin sonuna doğru Taylor bilimsel yönetim ilkelerini sunmasıyla işletmelere katkıda bulunmuştur. Ancak Taylor katkılarını işletme verimliliği sağlama üzerine gerçekleştirmiş, çalışanların istekleri ve ihtiyaçlarını göz ardı etmiştir. Bu araştırmada Birinci Sanayi Devrimi döneminde çalışma hayatının görsellerle tespit edilmesi ile, dönem içerisinde işletmelerdeki çalışma koşulları ve ilişkilerinin literatür destekli, Taylorizm temelli çözümlemesi yer almaktadır. Çözümleme yapılırken nitel yöntem kapsamındaki göstergebilim diğer bir ifadeyle semiotik analiz uygulanmıştır. Öncelikli olarak fotoğraflardaki unsurlar Barthes’ın Göstergebilim araştırmaları tanımına uygun biçimde, gösterge-gösteren- gösterilen başlıkları altında kategorize edilmiş, ardından bu unsurların düzanlamını ve yananalamını içeren çözümlemeler yapılmıştır. Düzanlam içerisinde herkesin aynı biçimde algılayacağı somut unsurlar yer almaktayken, yananlam kapsamında ise araştırmacının literatür desteğini kullanarak yaptığı yorumlar bulunmaktadır. Çözümlemeler Birinci Sanayi Devrimi döneminde çalışanların insani koşullardan uzak çalıştıklarını göstermekte ve dahası iş hayatında küçük çocukların da yer aldığı, zor-kolay, riskli-risksiz fark etmeksizin her türlü işte çalıştıklarını da göstermektedir. Benzer şekilde kadınların da ağır işlerde çalıştırıldığı görülmektedir ve ayrıca dönem içerisinde tehlikeli ve riskli işlerde çalışanlara hiçbir iş güvenliği tedbiri alınmadığı da seyredilmektedir. Bu nedenle işletmelerin çalışanları değil, işletme verimliliğini ön planda tuttukları, yalnızca üretimi artırmak için gerekli düzenlemeleri yaptıkları görülmekte ve bunun sonucu olarak Taylorizm’in doğmasına katkıda bulundukları sonucuna ulaşılmaktadır.