(untitled) (Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 2026)
Bu çalışma, “toplumsal cinsiyet” kavramının sosyal bilimler literatüründe geçirdiği ontolojik dönüşümün kadın politikalarına yansımalarını kamu politikası analizi çerçevesinde incelemektedir. Kamu politikası belgelerinde “toplumsal cinsiyet” kavramının kullanımından vazgeçilmesinin, bir politika değişimine mi yoksa politika sürekliliğine mi tekabül ettiği sorusu da Türkiye örneği üzerinden yanıtlanmaya çalışılmaktadır. Çalışma, söylemsel kurumsalcılık yaklaşımı temelinde yürütülen bağlamsal söylem analizi ile kavramsal dönüşümü ve politika sorununu açıklamaya çalışmıştır. Buna göre toplumsal cinsiyet kavramı başlangıçta “kadın” odağında şekillenen bir anlam yapısı içinde kullanıyorken 1990’lı yıllardan itibaren postmodernizm ve kuir yaklaşımların etkisiyle kavramın anlam çerçevesi dönüşmeye başlamıştır. Bu süreçte toplumsal cinsiyet kavramı, LGBTQ’yu da içeren ve cinsiyeti çoklu ve akışkan “toplumsal cinsiyet kimliği” ekseninde tanımlayan yeni bir ontolojik zeminde yeniden şekillenmiştir. Çalışmada, bu dönüşümün yalnızca teorik düzeyde kalmayıp akademik literatür ve uluslararası hukuk metinleri aracılığıyla da kurumsallaştığı tespit edilmektedir. Bulgular, bazı ülkelerde ‘toplumsal cinsiyet’ kavramının politika belgelerinden çıkarılmasının, kavramın terminolojik kullanımına odaklanan yorumların aksine kadın hakları alanında bir politika gerilemesine veya kırılmasına işaret etmediğini; aksine kadın politikalarının “kadın” odağında sürdürülmesine yönelik bilinçli bir süreklilik stratejisi olarak değerlendirilebileceğini göstermektedir. Bu çerçevede Türkiye örneği, kavramın politika belgelerinden çıkarılmasının da bir politika kopuşu değil; kadın politikalarının “kadın” odağında sürdürülmesini mümkün kılan bir strateji olarak değerlendirilebileceğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak çalışma, politika analizlerinde kavramların yalnızca terminolojik kullanımı yerine dayandıkları ontolojik ve epistemik temellerin dikkate alınması gerektiğini ortaya koymakta; bu yaklaşımın kadın politikalarında “kadın” odağındaki sürekliliğin korunması ve analitik tutarlılığın sağlanması açısından belirleyici olduğunu göstermektedir.