İhale Kuramının Epistemik Oyun Çerçevesinde İncelenmesi (Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 2025)
Sınırlı kıymetleri tahsis etmek için, rekabet içerisindeki isteklilerden teklif alınarak satış fiyatının belirlendiği mekanizmalar “ihale” olarak adlandırılır. Bu kıymetler; ürün veya hizmetlerden oluşabileceği gibi mülklerden, kereste toplama haklarından, antikalardan, tahvillerden, sanat eserlerinden, petrol çıkarma haklarından, vergi toplama haklarından ve hatta bir imparatorluk tahtından bile oluşabilmektedir. İhale kuramı disiplininde genel olarak, ihalelerde teklif veren isteklilerin davranışları ve ihale kurallarının satış fiyatını etkileme şekli çalışılmaktadır. İhale kuramı, William Vickrey’nin (1961) makalesi ile özgün bir alan olarak kabul görmüştür. Vickrey, birinci-fiyat kapalı-zarf ihalelerinde, beklenen kazancın en yüksek olduğu teklifin nasıl hesaplanabileceğini tanıtmıştır. Sonradan “Vickrey’nin Nash dengesi” olarak literatürde yer alacak bu yöntem çeşitli iktisadi deneylere konu olmuştur. Ancak bu deney sonuçlarında tutarlı bir şekilde, denge üstü tekliflerin verildiği (overbidding) rapor edilmiştir. Literatürde bu anomalinin açıklanmasında, riskten kaçınma (risk aversion) veya pişmanlık öngörüsü (anticipated regret) gibi farklı yaklaşımlar sunulmuştur. Makalemizin konusu, oyun kuramının modern alt dalı olan epistemik oyun kuramı yaklaşımları ile bu anomalinin açıklanmasıdır. Bu çalışmada, kişilerinn ihale oyununda teklif verirken, Vickrey’nin Nash dengesine uygun değil, epistemik oyun kuramsal bir yöntem olan faydayla orantılı inançlar yöntemine uygun teklif verdiği ortaya konulmaktadır.
Keywords: İhale kuramı; epistemik oyun kuramı; faydayla orantılı inançlar yöntemi; Vickrey’nin Nash dengesi; deneysel iktisat