Örgütsel Dışlanmanın Temel Değişkenleri Üzerine Bir Araştırma: Bir Üniversite Örneği (Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 2025)
Bu çalışma, yükseköğretim kurumlarında örgütsel dışlanma olgusunu akademik personelin deneyimleri üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. İnsan doğası gereği ait olma ve kabul görme ihtiyacı duymaktadır; bu ihtiyaçların karşılanmadığı durumlarda bireyler dışlanma hissi yaşamaktadır. Örgütsel dışlanma, çalışanların psikolojik iyi oluşunu, motivasyonunu ve performansını olumsuz etkileyen önemli bir örgütsel davranış problemidir. Ancak literatürde yükseköğretim kurumlarının özgün yapısı içinde bu olgunun derinlemesine ele alınmasına yönelik çalışmalar sınırlıdır.Araştırmada nitel yöntem benimsenmiş, fenomenoloji deseni kullanılmıştır. Türkiye’de bir devlet üniversitesinde görev yapan 23 akademisyenle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş; örgütsel dışlanma deneyimi bulunan 15 katılımcının yanıtları betimsel analizle incelenmiştir. Bulgular, örgütsel dışlanmanın özellikle entelektüel ayrışma (örneğin projelerden ve yayın süreçlerinden dışlanma) ve kurumsal mesafe (hiyerarşik ilişkiler ve karar alma mekanizmaları) biçimlerinde ortaya çıktığını göstermektedir. Ayrıca dışlanmanın motivasyon erozyonu, verimlilik kaybı ve tükenmişlik gibi psikososyal etkiler yarattığı; katılımcıların ise dayanışma ağları, öz-motivasyon ve kurumsal mekanizmalar aracılığıyla başa çıkmaya çalıştıkları belirlenmiştir.Bu çalışma, örgütsel dışlanmayı yükseköğretim bağlamında bütüncül bir yaklaşımla ele alarak literatürdeki boşluğu doldurmakta; ayrıca üniversitelerde kapsayıcı kültür, şeffaf iletişim ve adil yönetim politikalarının geliştirilmesine yönelik önemli katkılar sunmaktadır.
Keywords: Örgütsel Dışlanma; İşyerinde Dışlanma; Akademik Personel; yükseköğretim kurumları; Örgütsel Davranış