Vadeye Göre Farklı Zorunlu Karşılık Oranı Uygulamasının TL Mevduata Etkisi (Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 2025)
Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de merkez bankasının vadeye göre farklılaştırılmış zorunlu karşılık uygulamasının TL mevduat gruplarına etkisini araştırmaktır. Ele alınan konuda yapılan ampirik bir çalışma olmadığı için, çalışmanın literatüre önemli bir katkı sağlaması beklenmektedir. 2011:9-2025:6 dönemi için aylık verilerle ampirik analiz yapılarak göreli zorunlu karşılık oranlarının farklı vade yapısındaki mevduatların payını nasıl etkilediği araştırılmaktadır. Yöntem olarak, yapısal kırılmaları dikkate alan Fourier birim kök testleri ve Fourier ADL eşbütünleşme testi uygulanmıştır. Değişkenler arasındaki kısa ve uzun dönemli ilişkileri tahmin etmek için FMOLS tahmincisi ve hata düzeltme modeli kullanılmıştır. Fourier ADL Eşbütünleşme testi sonuçları, zorunlu karşılık oranları ile 3 aydan uzun TL mevduat grupları arasında uzun dönemli anlamlı bir ilişkinin varlığına işaret etmektedir. FMOLS tahmincisi ile yapılan uzun dönemli katsayı analizi ve hata düzeltme modeli sonuçları da Fourier ADL eşbütünleşme bulgularını doğrulamaktadır. Diğer taraftan, 3 ay ile 3 aydan kısa vadeli TL mevduat türleri ile zorunlu karşılık oranı arasında anlamlı bir ilişki bulunmamaktadır. Söz konusu bulgularda, zorunlu karşılık oranlarının 3 aydan uzun TL mevduat grupları için belirgin olarak farklılaştırılmasının etkili olduğu düşünülmektedir. Ayrıca, zorunlu karşılıklara çok fazla amaç yüklenmesi ve bazı dönemlerde hedeflerin tam örtüşmemesinin de bu sonuçta etkili olabileceği değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, merkez bankasının zorunlu karşılık politikalarını sadeleştirmesi faydalı olacaktır.
Keywords: Para politikası; finansal istikrar; zorunlu karşılık oranı; TL mevduatın vadesi; Fourier yapısal kırılma