Türkiye’nin Tarım İhracatındaki Rekabetçi Konumunun Seçilmiş Rakip Ülkeler ile Karşılaştırmalı Analizi (Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 2025)
Bu çalışma, 2014 ile 2023 yılları arasında Türkiye'nin tarım ihracatındaki rekabet gücünü Açığa Çıkan Karşılaştırmalı Üstünlük (RCA) ve Simetrik RCA (RSCA) endekslerini kullanarak ölçmekte ve bulguları Brezilya, Amerika Birleşik Devletleri, Kanada, Çin, İtalya, İspanya ve Hollanda gibi yapısal olarak benzer ekonomilerle karşılaştırmaktadır. Veriler, Türkiye'nin tarım ihracatının 2014 yılında 19,54 milyar ABD dolarından 2023 yılında 30,26 milyar ABD dolarına yükseldiğini ve dönem ortalamasının 21,47 milyar ABD doları olduğunu göstermektedir. Tarım sektöründe RCA değerleri 1,56 ile 1,85 arasında değişirken, ortalama 1,67 olarak gerçekleşmiştir. RSCA ise 0,22 ile 0,30 arasında kalarak ortalama 0,25 olarak gerçekleşmiş ve Türkiye'nin kalıcı karşılaştırmalı üstünlüğünü teyit etmiştir. Karşılaştırmalı olarak, Brezilya'nın ortalama RCA ve RSCA değerleri sırasıyla 5,87 ve 0,71 ile oldukça yüksektir, ABD ve Kanada'nın RCA değeri ise 1,64 ve 1,83, RSCA değeri ise 0,24 ve 0,29'dur. İtalya ve İspanya'da RCA 0,6 ile 1,1 arasında değişirken, RSCA çoğunlukla negatiftir. Hollanda'da ise RCA 0,95 ile 1,10 arasında değişirken, RSCA -0,02 ile 0,05 arasında değişmektedir. Sonuç olarak, Türkiye benzer Avrupa ekonomilerine kıyasla daha güçlü bir tarımsal rekabet gücüne sahip olmakla birlikte, Brezilya ve Ukrayna gibi yüksek RCA'ya sahip üreticilere kıyasla orta düzeyde bir konumdadır. Ukrayna'da RCA'nın 4,57 ile 8,44 arasında, RSCA'nın ise 0,64 ile 0,79 arasında değişmesi ve Türkiye'de RSCA değerlerinin 2019-2023 döneminde 0,22'den 0,26'ya yükselmesi, daha yüksek katma değer ve verimliliğe odaklanan politikaların önemini vurgulamaktadır.
Keywords: Türkiye; Tarım İhracatı; Rekabetçi Konum; RCA; RSCA