Ağ Toplumunda Yeni Kentsel Eşitsizlikler:Manuel Castells’in Ağ Toplumu Kuramı Üzerinden Bir Analiz (Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 2025)
Bu çalışma, dijitalleşme süreciyle birlikte kentlerde ortaya çıkan yeni eşitsizlik biçimlerini, Manuel Castells’in “Ağ Toplumu” kuramı ekseninde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Castells’in kuramı, çağdaş toplumsal ve mekânsal yapıların dönüşümünü kavramada güçlü bir kuramsal çerçeve sunmakta; bilgi ve iletişim teknolojilerinin merkezî rol oynadığı bir toplumda, toplumsal ilişkilerin dijital ağlar aracılığıyla biçimlendiğini ileri sürmektedir. Bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan hızlı gelişmeler, toplumsal örgütlenme biçimlerinde köklü bir değişime yol açmış ve bu dönüşümün ekonomik, sosyal ve yönetsel etkileri kentlerde de açıkça görülmüştür. Dijital teknolojiler, kentler için bir yandan ekonomik kalkınma fırsatları sunarken bir yandan da kentsel hizmet sunumlarını yeniden biçimlendirmektedir. Ancak bu dönüşümden yararlanma kapasitesi, kentlerin dijital ağlara erişim düzeyiyle doğrudan ilişkilidir. Dijital entegrasyon düzeyi yüksek kentler bu olanaklardan daha etkin biçimde faydalanabilirken; dijital altyapısı yetersiz ya da ağlara sınırlı biçimde entegre olabilen kentler süreçten dışlanmaktadır. Bu durum kentler arası yapısal eşitsizlikleri derinleştirmektedir. Böylece dijitalleşme, tarihsel olarak var olan mekânsal eşitsizlikleri dijital düzlemde yeniden üretmekte ve bilgi toplumuna geçiş sürecinde yeni kentsel eşitsizlik biçimlerinin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bu bağlamda çalışma, Castells’in ağ toplumu kuramını kentsel eşitsizlikler bağlamında yeniden ele almaktadır. Dijital ağlara erişim temelli eşitsizlikler, kuramsal ve eleştirel bir perspektifle incelenerek literatüre özgün bir katkı sunulması hedeflenmektedir.
Keywords: Ağ Toplumu; Manuel Castells; Dijitalleşme; Kentsel Eşitsizlik