Finansal Gelişmişlik Endeksi’nin Ölçülmesi: Türkiye Üzerine Ampirik Bir İnceleme (Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 2025)
Bu çalışmanın amacı, Türkiye’nin finansal gelişmişlik düzeyini ölçmek ve değerlendirmek üzere kapsamlı bir Finansal Gelişmişlik Endeksi (FGE) oluşturmaktır. Bu amaçla, 2015/12 – 2025/06 dönemine ait veriler Temel Bileşenler Analizi (TBA) ve Entropi Ağırlıklı TOPSIS yöntemleriyle analiz edilmiştir. Finansal gelişmişlik; derinlik, erişim, verimlilik ve istikrar boyutları üzerinden incelenmiş ve Dünya Bankası, IMF, TCMB ile BDDK verilerinden yararlanılmıştır. Analiz bulguları, her iki yöntemin de 2018 – 2021 döneminde finansal gelişmişlikte belirgin bir gerileme, 2022 sonrasında ise güçlü bir toparlanma olduğunu ortaya koymuştur. TBA yöntemi uzun vadeli eğilimleri daha dengeli biçimde yansıtırken, Entropi Ağırlıklı TOPSIS kriz dönemlerindeki kırılganlıkları daha net bir şekilde göstermiştir. 2023 sonrası dönemde finansal gelişmişlik endeks değerlerinde gözlenen hızlı artış, finansal derinleşme, dijitalleşme ve piyasa güvenindeki iyileşmelerle ilişkilendirilebilir. Sonuç olarak, iki yöntemin birlikte değerlendirilmesi Türkiye’nin finansal gelişmişlik dinamiklerine ilişkin daha bütüncül bir analiz sunmakta ve politika yapıcılar açısından finansal istikrarın korunması, yatırımcı güveninin güçlendirilmesi ve yapısal reformların sürdürülmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır.
Keywords: Finansal Gelişmişlik Endeksi; Temel Bileşenler Analizi (TBA); Entropi Ağırlıklı TOPSIS; Finansal Piyasalar; Finansal Derinleşme