Örgütsel Sessizlik ve Örgütsel Yabancılaşma İlişkisinde Örgütsel Muhalefetin Aracılık Rolü: Sosyal Hizmet Çalışanları Üzerine Bir Araştırma (Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 2025)
Araştırmanın konusu sosyal hizmet birimi çalışanlarının örgütsel sessizlik, örgütsel yabancılaşma ve örgütsel muhalefet algılarıdır. Sosyal hizmette örgütsel davranışlar, üzerinde en az durulan konulardandır ve sosyal hizmet örgütlerinin işleyişini, çalışanların örgütsel davranışlarını ve örgütleriyle olan ilişkilerini günümüz örgütsel davranış kavram ve kuramları temelinde ele alan çalışmalar konu hakkında bilgi birikimi oluşturamayacak kadar sınırlıdır. Oysa sosyal hizmetin tarihsel gelişimi incelendiğinde uygulamaların büyük ölçüde, ortak amacı toplumun iyilik haline katkı sağlamak olan örgütlü yapılar içinde yürütüldüğü görülmektedir. Bu araştırma kendine bu sorun alanını problem edinmiş, kamu kurum ve kuruluşlarının sosyal hizmet birimleri çalışanlarının örgütsel sessizlik ve örgütsel yabancılaşma düzeylerinin örgütsel muhalefet algılarına göre değişip değişmediğini belirlemek için tasarlanmıştır.Araştırmada örgütsel sessizlik ile örgütsel yabancılaşma arasındaki ilişkide örgütsel muhalefetin “aracılık” rolünü incelemek için kurulan “araştırma modeli” test edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda örgütsel yabancılaşma ve örgütsel sessizlik arasında pozitif ve güçlü düzeyde bir ilişki olduğu, örgütsel yabancılaşmanın, örgütsel muhalefet ile negatif ve zayıf şekilde ilişkili olduğu görülmüştür. Örgütsel muhalefetin, örgütsel sessizlik ile örgütsel yabancılaşma ilişkisinde aracılık etkisinin olduğu, başka bir ifadeyle örgütsel muhalefetin, örgütsel sessizliğin örgütsel yabancılaşma üzerindeki olumsuz etkisini azaltan bir aracı değişken olduğu saptanmıştır. Örgütsel sessizlik artarsa örgütsel yabancılaşma da artmaktadır. Örgüt içindeki muhalefet düzeyi yükseldikçe, ilk olarak sessizlik sonra da yabancılaşma azalmaktadır.
Keywords: Örgütsel Davranış; Örgütsel Sessizlik; Örgütsel Yabancılaşma; Örgütsel Muhalefet; Sosyal Hizmet