Endüstri ve Kaynak Temelli Bakış Açılarından Rekabet Üstünlüğü Sağlama: Özel Hastanelerde Bir Araştırma (Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 2026)
Stratejik yönetim literatürü uzun süredir işletmelerin rekabet üstünlüğünü nasıl elde ettiklerini tartışmaktadır. Bu çerçevede iki temel yaklaşım öne çıkar: Rekabet avantajının kaynağını endüstri yapısında gören endüstri temelli yaklaşım ve işletmenin sahip olduğu özgün kaynak ile yetenekleri merkeze alan kaynak temelli yaklaşım. Sağlık sektöründe rekabet; özel hastanelerin artması, küreselleşme ve hizmet kalitesine ilişkin beklentilerin yükselmesiyle daha belirgin hâle gelmiştir. Bu araştırmanın amacı, özel hastanelerin rekabet üstünlüğünün hangi yaklaşım tarafından daha iyi açıklandığını ortaya koymaktır. Ankara’daki özel hastanelerde görev yapan 402 sağlık çalışanından elde edilen veriler doğrulayıcı faktör analizi, korelasyon analizi ve yapısal eşitlik modellemesi ile değerlendirilmiştir. Bulgular, rekabet üstünlüğünü etkileyen en önemli endüstri gücünün hastaların pazarlık gücü ve rekabet yoğunluğu olduğunu göstermiştir. İşletmeye özgü kaynaklar açısından ise kurumsal itibar ve marka unsuru en etkili faktör olarak belirlenmiştir. Model analizleri sonucunda işletmeye özgü kaynakların genel rekabet stratejileri ve hastane performansı üzerindeki etkisinin endüstri güçlerine kıyasla çok daha güçlü olduğu bulunmuştur. Genel rekabet stratejilerinin dolaylı etkileri ise istatistiksel olarak anlamlı değildir. Sonuç olarak, özel hastanelerde rekabet üstünlüğünü açıklamada kaynak temelli yaklaşımın daha baskın olduğu görülmüştür.
Keywords: stratejik yönetim; rekabet; rekabet üstünlüğü; endüstri temelli yaklaşım; kaynak temelli yaklaşım