Ekonomi Haberleri ve Sağlık Harcamaları Arasındaki Nedensellik Analizi: Türkiye Örneği
DOI:
https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1694Anahtar Kelimeler:
Sağlık Ekonomisi ve Finansı- Sağlık Harcamaları- Medya İktisadı- Ekonomi Haberciliği- ranger NedensellikÖzet
Bu çalışma medya ile ekonomik göstergeler arasındaki etkileşimin incelenmesi bağlamında ekonomi haberleri ile sağlık harcamaları arasındaki ilişkiyi analiz etmektedir. Araştırma, 2022–2024 dönemine ait aylık verileri Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan resmi istatistikler ile TRT Haber’den elde edilen veriler kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Böylelikle hem güvenilir ulusal kaynaklara hem de akademik çalışmalarda sıkça başvurulan ikincil verilere dayanılmıştır. Yöntem olarak Granger Nedensellik Testi tercih edilmiştir. Serilerin durağanlığı Genişletilmiş Dickey-Fuller Birim Kök Testi (ADF) ve Phillips-Perron Birim Kök Testiyle (PP) incelenmiş, ardından uygun gecikme uzunluğu belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, ekonomi haber sayısı ile sağlık harcamaları arasında kısa dönemde istatistiksel olarak anlamlı bir nedensellik ilişkisinin bulunmadığını göstermektedir. Başka bir ifadeyle, ekonomi haberlerindeki artış veya azalışların sağlık harcamaları üzerinde yönlendirici bir etkisi bulunmamış, aynı şekilde sağlık harcamalarındaki dalgalanmaların da medya gündemine doğrudan yansımadığı sonucuna ulaşılmıştır. Sağlık harcamalarının yönetiminde şeffaflığın güçlendirilmesi ve kamuoyuna düzenli ve erişilebilir bilgi sunulması kritik bir gereklilik olarak öne çıkmakta olup, kamu kurumlarının veri paylaşımını artırması ve medyanın nitelikli ve analitik haberciliğe daha fazla odaklanması önerilmektedir. Bu bağlamda çalışma, sağlık ekonomisi ile medya iktisadı literatürünü birleştiren özgün bir katkı sunmaktadır.
Kaynaklar
Akar, S. (2014). Türkiye’de sağlık harcamaları, sağlık harcamalarının nisbi fiyatı ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 21(1), 311-322.
Arrese, Á. (2022). “In the Beginning Were the Data”: Economic Journalism as/and Data Journalism. Journalism Studies, 23(4), 487–505.
Baltagi, B. H., & Moscone, F. (2010). Health Care Expenditure And İncome İn The Oecd Reconsidered: Evidence From Panel Data. Economic Modelling, 27(4), 804-811.
Bozkurt Meriç, H., & Bozkurt, G., (Ed.). (2021). Gazetecilik Üzerine Gelişen Teknoloji ile Değişen Gazetecilik Mesleği. Ankara: Nobel Bilimsel.
Cengiz, A. & Çağlar, Ş. (2012). Anlatı Olarak Haber. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi (18).167-176. https://doi.org/10.17064/iüifhd.00057
Çavuş, S. (2024). Ekonomi Haberciliğinde Yapay Zekâ Kullanımı:Bloomberg News Örneği. Ş. Eşitti ve S. Çoban (Ed.). Yapay Zekâ Çağında Medya, Kültür ve İletişim Üzerine Güncel Araştırmalar Kitabı içinde (s.17-28). Çanakkale: PA Paradigma Akademi Yayınları.
Elmı, Zm., & Sadeghı, S. (2012). Health care expenditures and economic growth in developing countries: panel co-integration and causality. Middle-East Journal of Scientific Research, 12(1),
Erdem, Ö. A., & Akcaoğlu Erdem, T. (2021). Ekonomi politiği ve medyanın ekonomi politiği üzerine yapılan çalışmaların içerik analiz yöntemiyle karşılaştırmalı analizi. Ahi Evran Akademi, 2(2), 162-170.
Fendoğlu, E., & Gökçe, E. C. (2021). Türkiye’de eğitim ve sağlık harcamaları ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Fourier yaklaşımı. Ekonomi İşletme ve Maliye Araştırmaları Dergisi, 3(2), 203-216.
Girgin, A. (2005). Haber Yazmak. İstanbul: DER Yayınları.
Gönenç, A. (2012). Medya ve Haber. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi | Istanbul University Faculty of Communication Journal(14). https://doi.org/10.17064/iüifhd.74643
Gönenç, A. Y. (2002). Medya ve Haber. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (14).77-89.
Granger, C.W.J. (1969). Investigating Causal Relations by Econometric Models and CrossSpectral Methods, Econometrica, (37).
Grossman, M. (1972). On the Concept of Health Capital and the Demand for Health. Journal of Political Economy, 80(2), 223–255.
https://www.trthaber.com/ (Erişim Tarihi: 25.09.2025)
https://www.tuik.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 25.09.2025)
Işık, M. & Eşitti, Ş. (2014). Türkiye'de Ekonomi Basınının Ortaya Çıkışı, Gelişimi ve Bugünkü Durumu Üzerine Bir İnceleme. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimleri Dergisi, 13(25), s. 109-131.
Mankiw, N. G. (2016). Principles of Economics (7th ed., p. 22). Cengage Learning.
Mushkin, S. J. (1962). Health as an Investment. Journal of Political Economy, 70(5), 129–157.
Öner, H. (2018). Tüketici ve Üretivi Fiyat Endeksleri Arasındaki İlişkinin Granger Nedensellik Testi Yoluyla İncelenmesi. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(1), 318-327.
Öngel, A. (2025). SEO Haberciliğinin Eleştirel Ekonomi Politik Yaklaşım Üzerinden İncelenmesi. Ahi Evran Akademi, 6(1), 18-29.
Pani, P. & Fischer-Butmaloiu, U. (2017). Introduction to Business and Economic Journalism. Friedrich Naumann Foundation.
Rigel N. (2000). İleti Tasarımında Haber, İstanbul: Der Yayınları.
Rios-Rodríguez, R., & Arrese, Á. (2021). Economıc Journalısm And The Elıtıst Approach: a persistent pattern in the use of sources? The Spanish press coverage of the economic crisis (2008–2015). Brazilian journalism research, 17(3), 764-791.
Sağır, M., & Kaplan, S. (2024). Türkiye'de Sağlık Harcamaları ile Ekonomik Büyüme İlişkisi. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 157-175.
Samuelson, P. A., & Nordhaus, W. D. (2010). Economics (19th ed., p. 4). McGraw-Hill Education.
Stiglitz, J. E. (2010). Freefall: America, Free Markets, and the Sinking of the World Economy (p. 31). W. W. Norton & Company.
Takım, A. (2010). Türkiye’de GSYİH ile ihracat arasındaki ilişki: granger nedensellik testi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(2), 315-330.
Tokgöz, O. (2013). Temel gazetecilik, Ankara: İmge Yayınları.
Tutar, F., K., & Ekici, M. (2020). Ekonomik Büyümenin Lokomotifi Olan Sağlık Sektörü ve Türkiye Uygulaması. International Journal Of Social, Humanities And Administrative Sciences, 6(30), 1335-1342.
Usta, H., & Kotil, E. (2025). Büyüme ve Sağlık İlişkisinin Pvar Yöntemi İle Analizi. Uluslararası İşletme Bilimi ve Uygulamaları Dergisi, 5(1), 37-58.
Wasko, J. (2004). The political economy of communications. The SAGE handbook of media studies, 309-330. 88-91.
Yurdigül, Y., & Zinderen, İ. E. (2012). Yeni Medyada Haber Dili (Ayşe Paşalı Olayı Üzerinden Geleneksel Medya ve İnternet Haberciliği Karşılaştırması). Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 2(3), 81-91.
Yüksel, E. (2000). Ekonomi Haberciliğinin Kamusal Görevleri. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi| Istanbul University Faculty of Communication Journal, (10).
Yüksel, H. (2021). Türkiye’deki Ulusal Gazetelerde Ekonomi Haberciliğinin Mevcut Boyutu: Sabah, Sözcü ve Akşam Gazeteleri Örneği. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(2), 1125-1154. https://doi.org/10.19145/e-gifder.923752.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
