G-7 Ülkeleri ve Türkiye’nin Dış Borçlarının Sürdürlebilirliğinin Değerlendirilmesi
DOI:
https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1702Anahtar Kelimeler:
Dış borçlar- dış borçların sürdürülebilirliği- dış borç rasyoları- borçluluk- uluslararası kriterlerÖzet
Günümüzde küreselleşen piyasalarda uluslararası ticari ve finansal ilişkiler gelişmekte, buna bağlı olarak da kamu ve özel sektör kuruluşları ihtiyaçları olan kredileri iç veya dış piyasalardan temin etme yollarını aramaktadır. Ülkeler, faaliyetlerini gerçekleştirirken ihtiyacı olan kaynağı iç piyasalardan temin edemediklerinde dış borçlanmaya başvurmaktadır. Bu durum ise ülkelerin dış borçlarının artmasına neden olmaktadır. Son zamanlarda dış borç sorunu sadece gelişmekte olan ülkelerin değil, gelişmiş ülkelerin de önemli sorunlarından birisi haline gelmiş bulunmaktadır.
Bu çalışmanın amacı, gelişmekte olan ülkeler arasında yer alan ve gelişmiş ülkeler kategorisine yükselmek için çabalayan Türkiye’nin dış borçları G-7 ülkeleri ile karşılaştırılarak Türkiye’nin borçluluk durumunun bu ülkelere göre değerlendirilmesini yapmaktır. Bu kapsamda, öncelikle ülkelerin borçluluk durumunu belirleyen toplam dış borçların Gayri Safi Yurtiçi Hasılaya oranı, toplam dış borçların ihracata oranı ve uluslararası rezervlerin toplam dış borçlara oranı rasyolarına göre ülkelerin borçluluk durumu değerlendirilmeye çalışılmıştır. Ayrıca, eldeki verilere göre panel veri analizi de yapılarak, ülkelerin dış borçlarının sürdürülebilirliği araştırılmıştır. Yapılan araştırmada, Dünya Bankası’nın belirlemiş olduğu kriterlere göre Türkiye’nin G-7 ülkelerine göre iyi konumda olduğu, G-7 ülkelerinin dış borç yükünün artmaya devam ettiği, ülkelerin borçlarını azaltmak için ihracatı teşvik edici politikalar izlemesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu çalışma, G-7 ülkeleri ile Türkiye’nin dış borçlarının rasyolara ve panel veri analizine göre değerlendirilerek karşılaştırılması yapılmasından dolayı olup özgün değer taşımakta olup literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Kaynaklar
Akdoğan, A. (2013). Kamu Maliyesi, 15. Baskı, Ankara: Gazi Kitabevi.
Ataç, E. (1986). Kamu Maliyesi, 3. Baskı, Ankara: Açık Öğretim Fakültesi Yayınları.
Baltagi, B.H. (2005). Econometric analysis of panel data. 3rd Edition. New York: John Wiley.
Bayraktutan, Y., & Demirtaş, İ. (2011). Gelişmekte Olan Ülkelerde Cari Açığın Belirleyicileri: Panel Veri Analizi. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22, 1-28. https://izlik.org/JA54FA65JD
Bozatlı, O., Serin, Ş. C. (2025). Public debt and economic growth in G7 countries: do financial and political institutions matter?, Applied Economics, Vol. 57; 1-15.
CEIC. (2024). https://www.ceicdata.com/en/indicator/canada/external-debt--of-nominal-gdp, internet, (02.03.2025).
CEIC. (2024). https://www.ceicdata.com/en/indicator/france/external-debt--of-nominal-gdp, internet, (02.03.2025).
CEIC. (2024). https://www.ceicdata.com/en/indicator/germany/external-debt--of-nominal-gdp, internet, (02.03.2025).
CEIC. (2024). https://www.ceicdata.com/en/indicator/italy/external-debt--of-nominal-gdp, internet, (02.03.2025).
CEIC. (2024). https://www.ceicdata.com/en/indicator/japan/external-debt--of-nominal-gdp, internet, (02.03.2025).
CEIC. (2024). https://www.ceicdata.com/en/indicator/turkey/external-debt--of-nominal-gdp, internet, (02.03.2025).
CEIC. (2024). https://www.ceicdata.com/en/indicator/united-kingdom/external-debt--of-nominal-gdp, internet, (02.03.2025).
CEIC. (2024). https://www.ceicdata.com/en/indicator/united-states/external-debt--of-nominal-gdp, internet, (02.03.2025).
Chen, S-W. (2011) Are Current Account Deficits Really Sustainable in the G-7 Countries?, Japan and the World Economy, 23(3), 190-201.
Cottarelli, C., Schaechte, A. (2010). Long-Term Trends in Public Finances in the G-7 Economies, International Monetary Fund Fiscal Affairs Department, September 2010. https://www.researchgate.net/profile/Andrea-Schaechter/publication/228822015_Long-Term_Trends_in_Public_Finances_in_the_G-7_Economies/links/02e7e5176c65b513e4000000/Long-Term-Trends-in-Public-Finances-in-the-G-7-Economies.pdf?origin=journalDetail&_tp=eyJwYWdlIjoiam91cm5hbERldGFpbCJ9, internet (14.08.2025).
Çukurçayır, S. (2014). Türkiye ekonomisinde dış borçların sürdürülebilirliği: Eşbütünleşme analizi, Sosyo Ekonomi Dergisi, 22(22), 9-31.
Değer, M. K., & Doğanay, M. A. (2017). Yükselen Piyasa Ekonomilerinde Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve İhracat İlişkisi: Panel Veri Eşbütünleşme Analizleri (1996-2014). Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(2), 127-145. https://doi.org/10.18074/ckuiibfd.345332
DEİK, (2024). Almanya Bilgi Notu, Haziran 2024, https://www.deik.org.tr/uploads/almanya-bilgi-notu-haziran-2024-2.pdf, İnternet, (05.03.2025).
DEİK. (2023). Japonya Bilgi Notu, Ocak 2023, https://www.deik.org.tr/uploads/japonya-bilgi-notu-ocak-2023.pdf, İnternet, (05.03.2025).
DEİK. (2024a). Fransa Bilgi Notu, Ocak 2024, https://www.deik.org.tr/uploads/fransa-bilgi-notu-ocak-2024.pdf, İnternet, (05.03.2025).
Dornbusch, R., Fischer, S. (1998). Makroekonomi, (Çev. S. Ak, M. Fisunoğlu, E. Yıldırım, R. Yıldırım), 1. Basım, İstanbul: Akademi Yayınları.
Esener, Ç. (2013). Gelişmekte Olan Ülkelerde ve Türkiye’de Dış Borçlanmanın Belirleyicilerinin İncelenmesi: 1980–2010, Ankara: Hermes Matbaacılık.
Evgin, T. (1996). Dış Borçlarımız, Hazine Dergisi, Sayı 4, Ekim 1996, 71-88.
Evgin, T. (2000). Dünden Bugüne Dış Borçlarımız, Ankara: Hazine Müsteşarlığı.
Gökpınar, S., Kovancılar, B. (2021). G-7 Ülkelerinin Kamu Borç Düzeyinin İncelenmesi, Ş. Karabulut, (Ed.), Teorik Perspektiften İktisadi ve Finansal Olguların Değerlendirilmesi, Ankara: Gazi Kitabevi.
Greene, W.H. (1993). Econometric analysis. New York: McMillan.
Gül, E., & Kamacı, A. (2012). Dış Ticaretin Büyüme Üzerine Etkileri: Bir Panel Veri Analizi. Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 4(3), 81-91. https://izlik.org/JA53NE29RJ
Gümüş, N. (2022). Türkiye’nin Dış Borçlarının Rasyolara Göre Sürdürülebilirliği, Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi (ASEAD), 9(4). 228-245.
Im, K.S., Pesaran, M.H., Shin, Y. (2003), Testing For Unit Roots İn Heterogenous Panels, Journal of Econometrics 115, 53-74.
International Monetary Found (IMF). (2024). World Economic Outlook, October 2024, https://www.imf.org/external/datamapper/GGXWDG_NGDP@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD/USA/CAN/GBR/DEU/FRA/ITA/TUR/JPN, İnternet, (02.03.2025).
International Monetary Found (IMF). (2025), https://www.imf.org/external/datamapper/CG_DEBT_GDP@GDD/CHN/FRA/DEU/ITA/JPN/GBR/USA/CAN/PRT/GRC/TUR/CHE/BEL/NLD/DNK/NOR/SWE/AUT/ESP, İnternet, (05.02.2025).
İlter, Ş. (2024). Türkiye’de Kamu ve Özel sektör Dış Borçları İle Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki. (Doktora Tezi). Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir.
İmren Karaosmanoğlu, E. A., Selamzade, F., & Rahımlı, M. (2025). The Impact of Crises on Azerbaijan European Union Economic Relations A Trade Intensity Index Approach. Alanya Akademik Bakış, 9(3), 706–714. https://dx.doi.org/10.29023/alanyaakademik.1571652
İnce, M. (1996). Devlet Borçlanması, 5. Baskı, Ankara: Seçkin Yayınevi.
Keskin, A. (2017). Türkiye’de Cari Açık Sorunu ve Açığın Finansman Yapısı: 1989-2015 Dönem Analizi, Amme İdaresi Dergisi, 50(3), 89-125.
Kıran. B. (2012). The Sustainability of Turkish external dept: Evidence from fractionally integrated approach under structural breaks, Economic Research-Ekonomska Istrazivanja, 25(1), 18-29.
Kubar, Y. (2016). Az Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkelerin Kalkınma Göstergeleri ile Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: Bir Panel Veri Analizi (1995-2010). Ardahan Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(4), 65-99. https://izlik.org/JA57FZ84CY
Kutlar, A. (2012). Ekonometriye giriş. Güncellenmiş 3. Basım, Ankara: Nobel Yayınları.
Kutlar, A., & Salamov, F. (2018). Azerbaycan Devlet Hastanelerinin Stokastik Sınır Analizi Metodu ile Değerlendirilmesi. Balkan and Near Eastern Journal of Social Sciences, 4(2), 55–64.
Kutlar, A., & Selamzade, F. (2021). Kamu Hastanelerinin Etkinliklerinin VZA ve SSA Yöntemleri ile Hesaplanması: Azerbaycan Örneği, Ş. Karabulut (Ed.), İktisadi, Mali ve Finansal Uygulamaların Ampirik Sonuçları Cilt 1 – İktisat Uygulamaları, Ankara: Gazi Kitabevi.
Luca, P De. (2014). Financial Crisis Effects on the Firms’ Debt Level: Evidence from G-7 Countries, International Journal of Business Management and Economic Research (IJBMER), 5(6), ss. 91-99.
Mohan, R., & Mirmirani, S. (2007-2008). An assessment of OECD health care system using panel data analysis.Southwest Business and Economics Journal, 16, 21-35.
Opuş, S. (2002). Dış Borçlanmanın Sınırı ve Türkiye, Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Sayı 19, 183-206.
Pesaran, M. H., Schuermann, T., & Weiner, S. M. (2004). Modeling Regional İnterdependencies Using A Global Error-Correcting Macroeconometric Model. Journal of Business & Economic Statistics, 22(2), 129-162.
Pesaran, M.H. (2005), A Simple Panel Unit Root Test in the Presence of Cross Section Dependence, Cambridge University DAE Working Paper, number 0346.
Selamzade, F., Baghirov, A., Ahmedov, A., & Rustamov, T. (2025). Investigating the Effects of Crises and Bilateral Agreements on Moldovas Economic Integration into the European Union Using the Trade Intensity Index Method. InTraders International Trade Academic Journal, 8(2), 115–126.
Seyidoğlu, H. (2009). Uluslararası İktisat: Teori Politika ve Uygulama, 17. Baskı, İstanbul: Güzem Can Yayınları.
Şahin, H. (2020). Türkiye Ekonomisi, 18. Baskı, Bursa: Ezgi Kitabevi Yayınları.
T.C. Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığı. (2022). Maastricht Kriterleri, https://www.ab.gov.tr/_301.html, internet, (13.03.2025).
Tehci, A., Ersoy, Y., & Selamzade, F. (2025). Application of Data Envelopment Analysıs In Marketing. Dumlupınar Üniversitesi İİBF Dergisi, (15), 23–28. https://dx.doi.org/10.58627/dpuiibf.1632573
Terzioğlu, M., & Çay, Y. (2024). İhracat ile İthalat Arasındaki İlişkinin Sektörel Düzeyde Panel Veri Yöntemiyle Analizi. Marmara Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi, 46(2), 313-330. https://doi.org/10.14780/muiibd.1559425
TİM. (2022). İtalya Ülke Bilgi Notu, Ekonomik Araştırmalar Şubesi, Ağustos 2022, https://www.sorguntso.org.tr/Portals/269/dosyalar/raporlar/ulke-raporlari/2022%20%C3%9Clke%20Bilgi%20Notlar%C4%B1/%C4%B0talya%20%C3%9Clke%20Bilgi%20Notu%202022.pdf, İnternet, (05.03.2025).
TİM. (2024). ABD Ülke Bilgi Notu, TİM Ekonomik Araştırmalar Kasım 2024, https://tim.org.tr/files/downloads/Ulke_Bilgi_Notlar%C4%B1/ABD_UlkeBilgiNotu.pdf, İnternet, (05.03.2025).
TİM. (2024a). Birleşik Krallık Ülke Bilgi Notu, TİM Ekonomik Araştırmalar Haziran 2024, https://tim.org.tr/files/downloads/Ulke_Bilgi_Notlar%C4%B1/Birlesik-Krallik-Ulke-Bilgi-Notu.pdf, İnternet, (05.03.2025).
TİM. (2024b),-. Kanada Ülke Bilgi Notu, TİM Ekonomik Araştırmalar Nisan 2024, https://tim.org.tr/files/downloads/Ulke_Bilgi_Notlar%C4%B1/Kanada%20%C3%9Clke%20Bilgi%20Notu.pdf, İnternet, (05.03.2025).
Trading Economics (2024c). https://tradingeconomics.com/canada/external-debt, İnternet, (12.03.2025).
Trading Economics. (2024). https://tr.tradingeconomics.com/germany/external-debt#:~:text=d%C3%BC%C5%9F%C3%BCk%20seviyesine%20gerilemi%C5%9Ftir.-,Almanya'daki%20D%C4%B1%C5%9F%20Bor%C3%A7%2C%201999'dan%202024'e,ile%20rekor%20d%C3%BC%C5%9F%C3%BCk%20seviyesine%20gerilemi%C5%9Ftir. İnternet, (12.03.2025).
Trading Economics. (2024a). https://tradingeconomics.com/canada/external-debt, İnternet, (12.03.2025).
Trading Economics. (2024b). https://tradingeconomics.com/france/external-debt, İnternet, (12.03.2025).
Trading Economics. (2024d). https://tradingeconomics.com/italy/external-debt, İnternet, (12.03.2025).
Tuzcuoğlu, F., Selamzade, F., Baghirov, A., & Gasimova, Y. (2023). Azerbaycan ve Kırgızistan ticaret ilişkilerinin ihracat ve ithalat yoğunlaşma indeksi bağlamında değerlendirilmesi (2010-2019). Türk Dünyası Jeopolitiği, 211-232.
TÜİK. (2023). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Dunya-Nufus-Gunu-2023-49688. İnternet (05.02.2025).
TÜİK. (2024). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Dis-Ticaret-Istatistikleri-Mart-2024-53535, İnternet, (02.03.2025).
US Department of State. (1997). https://1997-2001.state.gov/issues/economic/summit/fs_summit_history.html#:~:text=G7%2FSummit%20of%20The%20Eight%3A%20History%20and%20Purpose&text=The%20Eight%20summit%20process%20traces,library%20of%20the%20White%20House, internet, (20.06.2025).
Uslu, H. (2019). Türkiye’de Dış Borçların Sürüdürülebilirliği: Yapısal Kırılmalı Bir Analiz, Sakarya İktisat Dergisi, 8(4), 351-374.
World Bank Group. (2023). https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD internet, (05.02.2025).
World Bank Group. (2024). https://databank.worldbank.org/data/embed-int/Table-1-SDDS-new/id/4f2f0c86, internet, (04.02.2025).
World Bank Group. (2024a). https://data.worldbank.org/indicator/NE.EXP.GNFS.CD?locations=CA-FR-DE-IT-JP-GB-US-TR, İnternet, (02.03.2025).
World Bank Group. (2025), https://data.worldbank.org/indicator/NE.EXP.GNFS.CD?locations=CA-FR-DE-IT-JP-TR-GB-US, internet, (03.06.2025). https://data.worldbank.org/indicator/NE.EXP.GNFS.CD?locations=CA-FR-DE-IT-JP-TR-GB-US
World Bank Group. (2025a), https://data.worldbank.org/indicator/NE.IMP.GNFS.CD?locations=CA-FR-DE-IT-JP-GB-US-TR, internet, (03.06.2025).
World Bank Group. (2025b), https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD?view=chart&locations=CA-FR-DE-IT-JP-GB-US-TR.
World Bank Group. (2025c), https://databank.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD/1ff4a498/Popular-Indicators,
World Bank Group. (2025d), https://data.worldbank.org/indicator/FI.RES.TOTL.CD?locations=TR-IT-JP-FR-CA-DE-GB-US, internet, (28.06.2025).
Yandık, F. M. (2023). Adaptif Piyasalar Hipotezi: G-7 Ülkeleri ve Yeni Sanayileşen Ülkeler Üzerine Bir Uygulama. (Doktora Tezi). T.C. Hiti Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Çorum.
Yapar Saçık, S., Alagöz, M. (2010). Türkiye’de Cari İşlemler Sorunu ve Borçlanma İle İlişkisi, Ekonomi Bilimleri Dergisi, 2(2), 113-120.
Yaşar, E. (2021). İhracat Çeşitlendirmesinin Belirleyicileri: Seçilmiş Ülkeler İçin Dinamik Panel Veri Analizi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(4), 1039-1054. https://doi.org/10.18506/anemon.895060
Yeşilyurt, Ö., & Selamzade, F. (2020). Measuring CIS Health Systems Using the Stochastic Frontier Analysis SFA. Economy of Region, (1), 59–68.
Yılancı, V., Özcan, B. (2008). External Dept Sustainability of Turkey: A Nonlinear Approach, International Research Journal of Finance and Economics, Issue 20, 91-98
Yıldırım, K., Karaman, D., Taşdemir, M. (2010). Makroekonomi, 9. Baskı, Ankara: Seçkin Yayıncılık.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
