Sürdürülebilirlik Pazarlamasında Karbon İletişimi Kalitesi: Fuzzy SWARA Tabanlı C-Comm İndeksinin Geliştirilmesi
DOI:
https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1775Anahtar Kelimeler:
Sürdürülebilir Pazarlama- Karbon İletişimi- Fuzzy SWARA- Yeşil Aklama RiskiÖzet
Bu çalışma, sürdürülebilirlik pazarlaması bağlamında karbon temelli sürdürülebilirlik iletişiminin güvenilirliğini, şeffaflığını ve stratejik tutarlılığını değerlendirmek amacıyla bir Karbon İletişimi Kalite Endeksi (C-Comm Index) geliştirmektedir. Artan tutarsız ya da abartılı çevresel iddialar, tüketici anketlerine veya firma düzeyinde performans karşılaştırmalarına dayanmayan güvenilir değerlendirme çerçevelerine duyulan ihtiyacı güçlendirmektedir. Bu kapsamda çalışma, karbon iletişimi kalitesini belirleyen temel ölçütleri tanımlamak ve ağırlıklandırmak için Fuzzy-SWARA yöntemini uygulamaktadır. Sürdürülebilirlik pazarlaması, karbon muhasebesi ve kurumsal iletişim alanlarında uzman bir kurul; şeffaflık, kanıta dayalı açıklama, veri özgüllüğü, hedeflerin ölçülebilirliği, greenwashing göstergeleri ve anlatı tutarlılığı gibi boyutları değerlendirmiştir. Bulanık ağırlıklandırma süreci, iletişim ilkelerini titiz karbon açıklama gereklilikleriyle uyumlaştıran bütüncül birçok ölçütlü yapı ortaya koymuştur. Bulgular, sürdürülebilirlik pazarlaması uygulamalarında güvenilir ve sorumlu karbon iletişimine en fazla katkı sağlayan boyutları göstermektedir. Geliştirilen C-Comm Index, karbon temelli kurumsal iletişimin güvenilirliğini değerlendirmede teorik olarak temellendirilmiş ve yöntemsel olarak sağlam bir araç sunmaktadır. Öznel beyanlara veya algı temelli verilere değil uzman görüşlerine dayanması sayesinde çalışma; yeniden üretilebilir, düşük maliyetli ve etik kurul gerektirmeyen bir yaklaşım ortaya koyarak sürdürülebilirlik iletişimi, karbon şeffaflığı ve bulanık çok kriterli karar verme literatürüne katkı sağlamaktadır.
Kaynaklar
Ben-Amar, W., & McIlkenny, P. (2015). Board effectiveness and the voluntary disclosure of climate change information. Business Strategy and the Environment, 24(8), 704–719. https://doi.org/10.1002/bse.1840
Bowen, F., & Aragon-Correa, J. A. (2014). Greenwashing in corporate environmentalism research and practice: The importance of what we say and do. Organization & Environment, 27(2), 107–112. https://doi.org/10.1177/1086026614537078
Chen, S.-J., & Hwang, C.-L. (1992). Fuzzy multiple attribute decision making: Methods and applications. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-642-46768-4
Delmas, M. A., & Burbano, V. C. (2011). The Drivers of Greenwashing. California Management Review, 54(1), 64-87. https://doi.org/10.1525/cmr.2011.54.1.64
Du Toit, E. (2024). Thirty Years of Sustainability Reporting: Insights, Gaps and an Agenda for Future Research Through a Systematic Literature Review. Sustainability, 16(23), 10750. https://doi.org/10.3390/su162310750
Geng D, Sarkis J, & Zhu Q. (2024). Corporate sustainable operations management for carbon emissions reduction: An evolutionary perspective. Fundamental Research. 5(4), 1750-1758 28;5(4):1750-1758. doi: 10.1016/j.fmre.2024.07.007.
Hossain, M. Z., Hossain, S., & Urme, U. N. (2025). The Impact of Greenwashing on Consumer Trust and Brand Loyalty: The Moderating Role of Industry Type. European Journal of Innovative Studies and Sustainability, 1(3), 121-133. https://doi.org/10.59324/ejiss.2025.1(3).10
Hummel, P. & Hörisch, J. (2020) The hidden power of language: How ‘value creation accounting’ influences decisions on expenditures, cost reductions and staff costs, Sustainability Accounting, Management and Policy Journal, Vol. 11, No. 1, pp.187-206.
Kahraman, C., Onar, S.C. & Oztaysi, B. (2015). Fuzzy Multicriteria Decision-Making: A Literature Review. Int J Comput Intell Syst 8, 637–666. https://doi.org/10.1080/18756891.2015.1046325
Keršulienė, V., Zavadskas, E. K., & Turskis, Z. (2010). Selection of rational dispute resolution method by applying new step-wise weight assessment ratio analysis (SWARA). Journal of Business Economics and Management, 11(2), 243–258. https://doi.org/10.3846/jbem.2010.12
Khalufi, N. A. M., Sheikh, R. A., Khan, S. M. F. A., & Onn, C. W. (2025). Evaluating the Impact of Sustainability Practices on Customer Relationship Quality: An SEM-PLS Approach to Align with SDG. Sustainability, 17(2), 798. https://doi.org/10.3390/su17020798
Li, H., Yang, J., & Xiang, Z. (2022). A Fuzzy Linguistic Multi-Criteria Decision-Making Approach to Assess Emergency Suppliers. Sustainability, 14(20), 13114. https://doi.org/10.3390/su142013114
Lyon, T. P., & Montgomery, A. W. (2015). The Means and End of Greenwash. Organization & Environment, 28(2), 223-249. https://doi.org/10.1177/1086026615575332
Marquis, C., & Qian, C. (2014). Corporate Social Responsibility Reporting in China: Symbol or Substance? Organization Science, 25(1), 127–148. http://dx.doi.org/10.1287/o7
Muttakin MB, & Subramaniam, N. (2015), Firm ownership and board characteristics: Do they matter for corporate social responsibility disclosure of Indian companies?. Sustainability Accounting, Management and Policy Journal, Vol. 6 No. 2 pp. 138–165, doi: https://doi.org/10.1108/SAMPJ-10-2013-0042
Seele, P., & Gatti, L. (2017). Greenwashing revisited: In search of a typology and accusation-based definition incorporating legitimacy strategies. Business Strategy and the Environment, 26(2), 239–252. https://doi.org/10.1002/bse.1912
Shah, K. U., & Arjoon, S. (2015). Through thick and thin? How self-determination drives the corporate sustainability initiatives of multinational subsidiaries. Business Strategy and the Environment, 24(6), 565–582. https://doi.org/10.1002/bse.1838
Sharma A, Garg CP, & Kashav, V. (2025), Breaking the bottlenecks: a fuzzy SWARA approach to AI-ML implementation barriers in B2B industrial operations and supply chain management. Journal of Business & Industrial Marketing, 40(8). 1572–1592, https://doi.org/10.1108/JBIM-06-2024-0447
Sneideriene, A. & Legenzova, R, (2025). Greenwashing prevention in environmental, social, and governance (ESG) disclosures: A bibliometric analysis, Research in International Business and Finance, https://doi.org/ 10.1016/j.ribaf.2024.102720
Traub, J., Morillas, C., Gil, R., Álvarez, S., & Martínez, S. (2025). Evaluating Corporate Carbon Emissions Reporting: Assessing Transparency and Completeness with the Carbon Integrity Index. Sustainability, 17(17), 7628. https://doi.org/10.3390/su17177628
Webb, J., van der Weerden, T. J., Hassouna, M., & Amon, B. (2021). Guidance on the conversion of gaseous emission units to standardized emission factors and recommendations for data reporting. Carbon Management, 12(6), 663-679.
World Resources Institute (WRI), & World Business Council for Sustainable Development (WBCSD). (2004). The Greenhouse Gas Protocol: A corporate accounting and reporting standard. World Resources Institute and World Business Council for Sustainable Development.
Zadeh, L. A. (1965). Fuzzy sets. Information and Control, 8(3), 338–353. https://doi.org/10.1016/S0019-9958(65)90241-X
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
