Markalı Ürünlerin Seçim Motivasyonunda Harcama Düzeyi: Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma

Yazarlar

DOI:

https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1822

Anahtar Kelimeler:

Marka Ürünleri- Harcama Motivasyonu- Üniversite Öğrencileri- Faktör Analizi- Öğrenci Geliri

Özet

Universiteler, bulundukları yerleşim yerlerinde öğrenci ve personel nüfusları nedeniyle önemli ekonomik ve toplumsal aktörler olarak işlev görür. Bu çalışmada, Hitit Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi öğrencilerinin markalı ürünlere yönelik harcama motivasyonlarını, harcama kapasiteleri bağlamında ölçmek amacıyla bir anket geliştirilmiştir. Araştırmacılar tüm fakülte öğrencilerine ulaşmaya çalışmış ve anketler görüşmeciler tarafından yüz yüze uygulanmıştır. Çalışma kapsamında 350 kullanılabilir anket elde edilmiştir. Anket verilerine faktör analizi ve güvenilirlik analizi uygulanmıştır. Faktör analizi sonucunda dört faktör elde edilmiştir: öğrencilerin harcama motivasyonunu etkileyen faktörler, yetersiz gelirden kaynaklanan sorunlar, öğrencilerin gelirlerindeki artışlara ilişkin değerler ve öğrencilerin kullandıkları markaların fiyatına ilişkin algıları. Raporlanan hipotez testlerine göre, gelir düzeyi ile harcama motivasyonu arasında ve cinsiyet ile harcama motivasyonu arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğu belirlenmiştir (Cronbach alfa = 0,842). Genel olarak bulgular, markalı ürünlerin öğrencilerin harcama motivasyonu üzerinde güçlü bir etkiye sahip olduğunu, öğrencilerin gelirlerinde meydana gelebilecek düşüşlerin bu motivasyonu önemli ölçüde etkilemediğini ve aylık ek burs ya da ek gelirlerin bu motivasyonu artırabileceğini göstermektedir.

Kaynaklar

Aktaş, Y., & Cesur, E. E. (2015). Bir bakışta insan kaynakları yönetimi. Dora Yayıncılık.

Akyar, A. (2014). Etkili yönetim ve yöneticilik II (3. Baskı). İlya İzmir Yayınevi.

Asamoah, E. S., Chovancová, M., De Alwis, A. C., Samarakoon, M. A. K., & Guo, Y. (2011). Motivation for buying branded items: A cross-country application of Maslow's hierarchy of needs in consumer decision making. Scientific Papers of the University of Pardubice, Series D: Faculty of Economics and Administration, 21(3). http://hdl.handle.net/10195/42498

Bae, H., & Jo, S. H. (2024). The impact of age stereotype threats on older consumers' intention to buy masstige brand products. International Journal of Consumer Studies, 48(1), e12867. https://doi.org/10.1111/ijcs.12867

Baird, S. R. (2023). Brands and trademarks: The legal implications of branding. In B. Loken, R. Ahluwalia, & M. J. Houston (Eds.), Brands and brand management: Contemporary research perspectives (pp. 271-292). Psychology Press.

Baltacı, A. (2018). A conceptual review on sampling methods and sample size problems in qualitative research. Bitlis Eren University Social Sciences Institute Journal, 7(1), 231-274. https://dergipark.org.tr/tr/pub/bitlissos/issue/38061/399955

Bişkin, F. (2010). A research on car owners within the framework of the importance of the brand in terms of marketing and consumer preferences-satisfaction. Journal of Social Economic Research, 10(20), 411-434. https://dergipark.org.tr/tr/pub/susead/issue/28415/302478.

Braimah, S. M., Odoom, R., & Amoakoh, M. N. (2026). Understanding how the dimensions of brand choice influence customer loyalty among Ghanaian University students: the trust-commitment theory perspective. Journal of African Business, 27(1), 44–64. https://doi.org/10.1080/15228916.2025.2451548

Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2016). Bilimsel araştırma yöntemleri (22. Baskı). Pegem Akademi.

Can, H. (1997). Organizasyon ve yönetim (4. baskı). Siyasal Kitabevi, Ankara.

Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları (2. Baskı). Pegem Akademi.

Demirci, K. (1999). The importance of socio-psychological factors in the motivation of human resources. Dumlupınar University Journal of Social Sciences, 3(1), 319-328. https://dergipark.org.tr/tr/pub/dpusbe/issue/4745/65124

Deniz, A., Gödekmerdan, L., & Yüce, A. (2011). A study on determining the lifestyles of consumers who buy global branded products. Cumhuriyet University Journal of Economics & Administrative Sciences / Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 12(2). https://research.ebsco.com/c/zqmxbj/viewer/pdf/evppmqkr2b

Doğan, S., & Karataş, A. (2011). A research on the effect of organizational ethics on employee satisfaction. Journal of Erciyes University Faculty of Economics and Administrative Sciences, 37(1), 1-40. https://dergipark.org.tr/tr/pub/erciyesiibd/issue/5894/77940

Engizek, N., & Şekerkaya, A. (2015). Is price the only motivation source for purchasing counterfeit luxury products? Journal of Academic Research in Economics, 7(1). https://research.ebsco.com/c/zqmxbj/viewer/pdf/6zsff7yh7z

Eren, E. (2001). Örgütsel davranış ve yönetim psikolojisi (7. Baskı). Beta Yayınevi.

George, A. L. (2018). Case studies and theory development: The method of structured, focused comparison. In A Pioneer in Political and Social Sciences (pp. 191-214). https://doi.org/10.1007/978-3-319-90772-7_10

Gollan, B., & Ferscha, A. (2014). A generic effort-based behavior description for user engagement analysis. In Physiological computing systems (pp. 157-169). https://doi.org/10.1007/978-3-662-45686-6_10

Gümüş, S., & Sezgin, B. (2012). Motivasyonun örgütsel bağlılığa ve performansa etkisi (1. Baskı). Hiperlink Yayınları.

Jiang, J. (2024). An analytical study of teenagers' motivation to purchase virtual goods. Finance & Economics, 1(7). https://doi.org/10.61173/3skhfy94

Jusoh, Z. M., Yah, G. C., Bakar, E. A., Zainudin, N., & Osman, S. (2023). Factors affecting UPM students' purchase intention for branded sportswear. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 13(18), 16-41. https://doi.org/10.6007/IJARBSS/v13-i18/19944

Kantar, H. (2010). İşletmede motivasyon (2. Baskı). Kum Saati Yayınları.

Karahan, S. (1996). Yeni marka hukukumuz ve ilgili mevzuat. Mimoza Yayınları.

Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi (24. Basım). Nobel Akademi Yayıncılık.

Lemley, M. A., & McKenna, M. P. (2023). Trademark spaces and trademark law's secret step zero. Stanford Law Review, 75, 1. https://review.law.stanford.edu/wp-content/uploads/sites/3/2023/01/Lemley-McKenna-75-Stan.-L.-Rev.-1.pdf

Li, Y., Zhang, C., Shelby, L., & Huan, T. C. (2022). Customers' self-image congruity and brand preference: A moderated mediation model of self-brand connection and self-motivation. Journal of Product & Brand Management, 31(5), 798-807. https://doi.org/10.1108/JPBM-07-2020-2998

Marsasi, E. G., & Yuanita, A. D. (2023). Investigating the causes and consequences of brand attachment of luxury fashion brand: The role of gender, age, and income. Media Ekonomi Dan Manajemen, 38(1), 71-93. https://doi.org/10.56444/mem.v38i1.3268

McClelland, T., & Jorba, M. (2023). Perceptual motivation for action. Review of Philosophy and Psychology, 14(3), 939-958. https://doi.org/10.1007/s13164-021-00608-8

Mrad, M., Majdalani, J., Cui, C. C., & El Khansa, Z. (2020). Brand addiction in the contexts of luxury and fast-fashion brands. Journal of Retailing and Consumer Services, 55, 102089. https://doi.org/10.1016/j.jretconser.2020.102089

Mucuk, İ. (2001). Pazarlama ilkeleri (13. Basım). Türkmen Kitabevi.

Muttaqin, R., Saputera, D., & Santoso, R. B. (2023). The effect of logos in marketing communications on consumer behavior. International Journal of Economics (IJEC), 2(2), 579-591. https://doi.org/10.55299/ijec.v2i2.583

Özçiçek Dölekoğlu, C., & Çelik, O. (2020). Shopping orientation of Y generation. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (27), 91-104. https://doi.org/10.18092/ulikidince.573709

Özdamar, K. (2004). Paket programlar ile istatistiksel veri analizi. Kaan Kitabevi.

Parris, D. L., & Guzman, F. (2023). Evolving brand boundaries and expectations: Looking back on brand equity, brand loyalty, and brand image research to move forward. Journal of Product & Brand Management, 32(2), 191-234. https://doi.org/10.1108/JPBM-06-2021-3528

Putri, A., Safri, H., & Hasibuan, M. I. (2024). The effect of advertising, brand image, price, and consumer motivation on consumer purchase interest in MS GLOW skincare in the Rantauprapat region. Jurnal Mantik, 8(1), 454-463. https://doi.org/10.35335/mantik.v8i1.5068

Sökmen, A. (2010). Yönetim ve organizasyon. Detay Yayıncılık.

Sudirjo, F. (2023). Marketing strategy in improving product competitiveness in the global market. Journal of Contemporary Administration and Management (ADMAN), 1(2), 63-69. https://doi.org/10.61100/adman.v1i2.24

Şimşek, Ş. M., & Çelik, A. (2009). Yönetim ve organizasyon (1. Baskı). Eğitim Akademi Yayınları.

Tekin, N. V. (2014). SPSS uygulamalı istatistik teknikleri: Klasik ve bilgisayarlı çözümler (3. Baskı). Seçkin Yayıncılık.

Wibowo, R. B. (2024). A legal consequences of the passing off practice of the MS GLOW brand by the PSTORE GLOW brand. Al Mashaadir: Jurnal Ilmu Syariah, 5(1), 24-36. https://doi.org/10.52029/jis.v5i1.188

Yıldız, E. (2015). The mediating role of family on the effects of brand preferences of consumer-based brand equity. Journal of Çankırı Karatekin University Faculty of Economics and Administrative Sciences, 5(1), 29-46. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ckuiibfd/issue/32904/365539

Yi, J., Yuan, M. F., & Kumah, S. (2013). The attitude, motivation influence people's buying luxury goods: A survey of Chinese in China. IOSR Journal of Business and Management, 15(3), 15-24. https://doi.org/10.9790/487X-1531524

Yolcu, P. (2023). Üniversite öğrencilerinin satın alma davranışı üzerinde sosyal medya fenomenlerinin rolü: YouTuberlar örneği. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 32(Dicle Üniversitesi'nin 50. Yılına Özel 50 Makale), 1023-1041.

Zhang, N., Jin, C., Bu, X., & Gilal, F. G. (2023). The motivations behind luxury consumption: Application of grounded theory approach. In A. J. Tallón-Ballesteros & P. Santana-Morales (Eds.), Digitalization and management innovation (pp. 200-207). IOS Press. https://doi.org/10.3233/FAIA230020

Yayınlanmış

20-03-2026

Nasıl Atıf Yapılır

ÇAĞIRAN KENDİRLİ, H. (2026). Markalı Ürünlerin Seçim Motivasyonunda Harcama Düzeyi: Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 61(1), 1048–1062. https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1822

Sayı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Benzer Makaleler

<< < 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 > >> 

Bu makale için ayrıca gelişmiş bir benzerlik araması başlat yapabilirsiniz.