Türkiye’de Göç Yönetimi Sorunu ve Çözüm İçin Bir Model Önerisi
DOI:
https://doi.org/10.63556/tisej.2025.1927Anahtar Kelimeler:
Göç Yönetimi- Kamu Politikası- Kamu Yönetimi- Entegrasyon- YönetişimÖz
Türkiye’nin 2015 sonrasında tecrübe ettiği kitlesel göç hareketleri, kamu yönetimi literatüründe geniş bir yankı bulsa da idari krizlerin yönetimi noktasında kalıcı modeller geliştirmek hala temel bir ihtiyaçtır. Bu çalışma, söz konusu idari tıkanıklıkların literatürdeki yansımalarını ampirik bir yaklaşımla haritalandırmakta ve çözüm eksenli yapısal bir yönetişim modeli inşa etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, ülkenin güncel göç politikalarının merkezinde yer alan Suriyeli, Afgan, Pakistanlı ve Iraklı göçmenler üzerinden yönetim süreçlerine odaklanmaktadır. Konunun kavramsal, yasal, kurumsal ve siyasal yönlerini ayrıştırmak adına, erişilebilirlik ve tematik uygunluk kriterleri gözetilerek seçilen 84 akademik çalışma üzerinde nitel içerik analizi ve üç aşamalı seçici kodlama yöntemi uygulanmıştır. Elde edilen veriler, mevcut akademik üretimin kurumsal koordinasyon eksikliğine (%72,6), entegrasyon ve uyum süreçlerindeki tıkanıklıklara (%69,0) ve yerel yönetimlerin sınırlı kapasitesine (%54,8) yoğun bir eleştiri getirdiğini, ancak işlevsel politika enstrümanları üretmekte yetersiz kaldığını göstermiştir. Buradan hareketle uygulamada ortaya çıkan bu boşluğu kapatmayı amaçlayan çalışma ile sürdürülebilir ve kanıta dayalı bir “Kapsayıcı Göç Yönetimi Modeli” önerilmiştir. Bu model, göç süreçlerini yalnızca sınır güvenliği ya da bürokratik bir mevzuat alanı olarak görmemek gerektiğine odaklanmaktadır. Göç yönetiminin toplumsal meşruiyet, kurumlar arası koordinasyon ve rasyonel kamu politikaları için stratejik bir öncelik olarak konumlandırılmasının ve politika yapıcılara doğrudan uygulanabilir politikalar geliştirilmesinin gerekliliğine vurgu yapma amacı taşımaktadır.
Referanslar
Al-Kilani, S. (2014). A duty and a burden on Jordan. Forced Migration Review, (47), 30-31.
Arino, E. G., Paz, R., & Lobos, A. V. (2024). Migration governance insights: Informing people-centred migration policies. Geneva: International Organization for Migration (IOM).
Aydın, E. (2017). Göç, entegrasyon ve asimilasyon üzerine bir değerlendirme. Ankara: Göç Araştırmaları Merkezi Yayınları.
Bakewell, O. (2000). Reconceptualising displacement and migration. Oxford: Refugee Studies Centre, University of Oxford.
Betts, A., & Collier, P. (2017). Refuge: Transforming a broken refugee system. London: Penguin.
Birleşmiş Milletler. (2000). Sınıraşan örgütlü suçlara karşı Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’ne ek kara, deniz ve hava yoluyla göçmen kaçakçılığına karşı protokol [Resmî metin]. https://www.unodc.org/documents/middleeastandnorthafrica/smuggling-migrants/SoM_Protocol_English.pdf adresinden edinilmiştir.
Castles, S., & Miller, M. J. (2009). The age of migration: International population movements in the modern world (4. baskı). London: Palgrave Macmillan.
Castles, S., de Haas, H., & Miller, M. J. (2014). The age of migration: International population movements in the modern world (5. baskı). London: Palgrave Macmillan.
Castles, S., de Haas, H., & Miller, M. J. (2020). The age of migration: International population movements in the modern world (6. baskı). New York: Guilford Press.
Dahi, O. (2014). The refugee crisis in Lebanon and Jordan: The need for economic development spending. Forced Migration Review, (47), 11-13.
Demirhan, E., & Aslan, S. (2015). Uluslararası koruma ve mülteci hukuku. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Ergüven, N. S., & Özturanlı, B. (2013). Uluslararası hukukta geri gönderme yasağı ilkesi ve Türkiye’deki uygulaması. Ankara Barosu Dergisi, 2013(3), 115-144.
Geller, A., & Latek, M. M. (2014). Returning from Iran. Forced Migration Review, (46), 25-27.
Göç İdaresi Genel Müdürlüğü. (2016). Türkiye’de göç ve göç yönetimi. Ankara: İçişleri Bakanlığı.
Hannikainen, L. (2006). The principle of non-refoulement in international law. Leiden: Martinus Nijhoff.
International Organization for Migration (IOM). (2019). World migration report 2020. Geneva: IOM.
International Organization for Migration (IOM). (2022). World migration report 2022. Geneva: IOM.
İçduygu, A., & Aksel, D. B. (2013). Turkish migration policies: A critical historical retrospective. Perceptions, 18(3), 167-190.
Karataş, Y. (2015). Göçmen entegrasyonu ve uyum programları. Göç Araştırmaları Dergisi, 1(2), 45-67.
Khan, M. A. (2014). Pakistan’s national refugee policy. Forced Migration Review, (46), 22-23.
Krippendorff, K. (2018). Content analysis: An introduction to its methodology (4. baskı). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
Kuschminder, K., Siegel, M., & Majidi, N. (2014). The changing nature of return migration to Afghanistan. Forced Migration Review, (46), 28-29.
Lüleci Sula, Ç., & Sula, İ. E. (2021). Migration management in Turkey: Discourse and practice. Uluslararası İlişkiler, 18(72), 1-17.
MEDAM. (2021). Türkiye’de göç ve uluslararası koruma. https://www.medam-migration.org adresinden edinilmiştir.
Oran, B. (2002). Türkiye’de ulus inşası ve göç politikaları. İstanbul: İletişim Yayınları.
Öcal, A. (2022). Avrupa Birliği’nin Türkiye’deki göç politikalarına etkisi: Türkiye raporları üzerinden bir değerlendirme. A. Öcal (Ed.), Göç politikalarına disiplinler arası bir bakış içinde içinde (ss. 38–73). Ankara: Detay Yayıncılık.
Öcal, A., & Cesur, M. (2026). Büyükşehirlerde geçici koruma kapsamında bulunan Suriyelilerin yerel yönetim politikalarına etkisi. Kamu Yönetimi ve Politikaları Dergisi, 7(1), 1-32.
Örselli, M., & Babahanoğlu, E. (2016). Türkiye’de mülteci hukuku ve uluslararası koruma. Ankara: Yetkin Yayınları.
Phillips, M., & Starup, K. (2014). Protection challenges of mobility. Forced Migration Review, (47), 27-30.
Sood, A., & Seferis, L. (2014). Syrians contributing to Kurdish economic growth. Forced Migration Review, (47), 14-16.
Strauss, A., & Corbin, J. (1998). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory (2. baskı). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
T.C. Resmî Gazete. (1934, 21 Haziran). İskân kanunu (Kanun No. 2510). Sayı: 2733.
T.C. Resmî Gazete. (1950a, 24 Temmuz). Pasaport kanunu (Kanun No. 5682). Sayı: 7564.
T.C. Resmî Gazete. (1950b, 24 Temmuz). Yabancıların Türkiye’de ikamet ve seyahatleri hakkında kanun (Kanun No. 5683). Sayı: 7564.
T.C. Resmî Gazete. (1994, 30 Kasım). İltica ve sığınma yönetmeliği. Sayı: 22127.
T.C. Resmî Gazete. (2013, 11 Nisan). Yabancılar ve uluslararası koruma kanunu (Kanun No. 6458). Sayı: 28615.
T.C. Resmî Gazete. (2014, 22 Ekim). Geçici koruma yönetmeliği. Sayı: 29153.
T.C. Resmî Gazete. (2016, 17 Mart). Yabancılar ve uluslararası koruma kanununun uygulanmasına ilişkin yönetmelik. Sayı: 29656.
The Bali Process. (n.d.). About the Bali Process. https://www.baliprocess.net adresinden edinilmiştir.
Topal, M. (2015). Türkiye’de geçici koruma uygulamaları. Hukuk ve Toplum Dergisi, 18(3), 78-95.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2020). İç göç istatistikleri. https://www.tuik.gov.tr adresinden edinilmiştir.
UNESCO. (2021). Integration and education of migrants in Turkey. Paris: UNESCO.
UNHCR. (2015). Turkey country operations profile 2015. Geneva: UNHCR.
UNHCR. (2018). Global trends: Forced displacement. Geneva: UNHCR.
UNHCR. (2020). Turkey country operations profile. Geneva: UNHCR.
UNHCR. (2021). Global trends: Forced displacement in 2021. Geneva: UNHCR.
UNHCR. (2023). Global trends: Forced displacement. Geneva: UNHCR.
UNODC. (2020). Global report on trafficking in persons. New York, NY: United Nations.
Yaylı, H., & Ökde, F. (2019). Türkiye’de kentsel yaşam kalitesi ile uluslararası göç ilişkisi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 43, 299-320.
Yaylı, H., & Aslan, Y. Z. (2023). Türkiye’de göçmenlerin uyum sorunu bağlamında bir değerlendirme. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, 9(2-1), 328-345.
Yaylı, H., & Güneş, S. (2024). Göç politikası. Ç. Sarp (Ed.), Göç sosyolojisi: Türkiye’den örneklerle içinde (ss. 91-108). Ankara: Net Kitaplık Yayıncılık.
Yemen, A., Ölmez, Ü., & Oruç, S. (2017). Ankara’nın göçmen Türkmenleri. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(4), 1123-1142.
Yemen Öcal, A. (2019). A study on conflict-related migrations within the context of public policy. E. A. Nyam & F. I. Idoko (Ed.), Examining the social and economic impacts of conflict-induced migration içinde (ss. 123-146). Hershey, PA: IGI Global. doi:10.4018/978-1-5225-7615-0.ch007
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Zetter, R., & Ruaudel, H. (2014). Development and protection challenges of the Syrian refugee crisis. Forced Migration Review, (47), 6-10.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
