Birinci Sanayi Devrimi Görselleri ve Taylorizm
DOI:
https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1817Anahtar Kelimeler:
Birinci Sanayi Devrimi- Taylorizm- Göstergebilim- Yönetim- FabrikaÖz
Birinci Sanayi devrimi yalnızca işletmecilik alanına katkı sağlamakla kalmamış, hayatın neredeyse her alanında büyük etkiler yaratmıştır. Buhar gücü ile çalışan makineler icat edilmiş, yeni fabrikalar açılmış bunun bir sonucu olarak istihdam ve köylerden kentlere göç artış göstermiş, kentleşmeye öncülük etmiştir. Ancak işletmeler bu dönemde kendi içlerinde birtakım dinamikler oluşturmuştur. Çalışma koşulları ve ilişkileri, yöneticilerin işçileri algılayış biçimleri gibi üzerinde düşünülmesi gereken konular doğmuştur. Dönemin sonuna doğru Taylor bilimsel yönetim ilkelerini sunmasıyla işletmelere katkıda bulunmuştur. Ancak Taylor katkılarını işletme verimliliği sağlama üzerine gerçekleştirmiş, çalışanların istekleri ve ihtiyaçlarını göz ardı etmiştir. Bu araştırmada Birinci Sanayi Devrimi döneminde çalışma hayatının görsellerle tespit edilmesi ile, dönem içerisinde işletmelerdeki çalışma koşulları ve ilişkilerinin literatür destekli, Taylorizm temelli çözümlemesi yer almaktadır. Çözümleme yapılırken nitel yöntem kapsamındaki göstergebilim diğer bir ifadeyle semiotik analiz uygulanmıştır. Öncelikli olarak fotoğraflardaki unsurlar Barthes’ın Göstergebilim araştırmaları tanımına uygun biçimde, gösterge-gösteren- gösterilen başlıkları altında kategorize edilmiş, ardından bu unsurların düzanlamını ve yananalamını içeren çözümlemeler yapılmıştır. Düzanlam içerisinde herkesin aynı biçimde algılayacağı somut unsurlar yer almaktayken, yananlam kapsamında ise araştırmacının literatür desteğini kullanarak yaptığı yorumlar bulunmaktadır. Çözümlemeler Birinci Sanayi Devrimi döneminde çalışanların insani koşullardan uzak çalıştıklarını göstermekte ve dahası iş hayatında küçük çocukların da yer aldığı, zor-kolay, riskli-risksiz fark etmeksizin her türlü işte çalıştıklarını da göstermektedir. Benzer şekilde kadınların da ağır işlerde çalıştırıldığı görülmektedir ve ayrıca dönem içerisinde tehlikeli ve riskli işlerde çalışanlara hiçbir iş güvenliği tedbiri alınmadığı da seyredilmektedir. Bu nedenle işletmelerin çalışanları değil, işletme verimliliğini ön planda tuttukları, yalnızca üretimi artırmak için gerekli düzenlemeleri yaptıkları görülmekte ve bunun sonucu olarak Taylorizm’in doğmasına katkıda bulundukları sonucuna ulaşılmaktadır.
Referanslar
Anand, M. G. (2018). The Impact of Industrial Revolutions on Developing countries. Journal of Emerging Technologies and Innovative Research, 5/3, 193-196.
Berger, A. A. (2014). Semiotics and Society. Society, 51(1), 22-26.
Bouzida, F. (2014). The Semiology Analysis In Media Studies: Roland Barthes Approach. In Proceedings of SOCIOINT14-International Conference on Social Sciences and Humanities, 8/10, 1001-1007.
Creswell, J. W. (2017). Araştırma Deseni: Nitel, Nicel ve Karma Yöntem Yaklaşımları. Ankara, Eğiten Kitap.
Cullum-Swan, B. E. T. S. ve Manning, P. (1994). Narrative, Content, And Semiotic Analysis, Handbook Of Qualitative Research, 463-477.
Deniz A. & Kuloğlu, D. (2019). Ekonomi Tarihinde Avrupa ve Türkiye’de Kadın Çalışanların Ekonomideki Evrimsel Süreci, Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 7/16, 345-374.
Feng, Y. (2023). The First Industrial Revolution’s Consequences and Repercussions for Europe and America. History: HKU History Journal Society, 57-67.
Groumpos, P. P. (2021). A Critical Historical And Scientific Overview Of All Industrial Revolutions. IFAC-PapersOnLine, 54(13), 464-471.
https://boenstitu.com/blog/sanayi-devrimi-nedir, (Erişim Tarihi: 11.11.2025).
https://etwinningonline.eba.gov.tr/lesson/modul-1sanayi-devrimlerini-kisa-tarihcesi/, (Erişim Tarihi: 11.11.2025).
https://www.istockphoto.com/tr/foto%C4%9Fraflar/sanayi-devrimi, (Erişim Tarihi: 11.11.2025).
Jiang, M. (2024). A Review Of The Impacts Of Industrial Revolutions In World History. Communications in Humanities Research, 39(1), 234-239.
Kennedy, D. ve Nur, M. (2012). The Rise Of Taylorism In Knowledge Management, Proceedings of PICMET'12: Technology Management for Emerging Technologies, 2283-2289.
Lipczynski, J. (2013). İşletme Büyük Fikirlerin Küçük Kitapları, Ankara, Limon Kitapları.
Littler, C. R. (1978). Understanding Taylorism, British Journal of Sociology, 185-202.
Mohajan, H. (2019). The First Industrial Revolution: Creation Of A New Global Human Era, Journal of Social Sciences and Humanities. 5/4, 377-387.
Özalp, İ. (2010). İşletme Yönetimi, Nisan Kitabevi. Ankara.
Papatya, G. (2024). Bir Heterotopya olarak Hawthorne fabrikaları bölgesi: Tarihsel, işlevsel ve füturistik bir analiz, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 29(3), 189-210.
Philbeck, T. ve Davis, N. (2018). The Fourth Industrial Revolution, Journal of International Affairs, 72(1), 17-22.
Purba, N., ve Tambunan, K. (2021). Semiotic Analysis of Roland Barthes on Wardah Advertisement Version “I Face of Indonesia”. LingLit Journal Scientific Journal for Linguistics and Literature, 2(3), 113-126.
Reader. (2018). The Industrial Revolution: Changes and Challenges, Core knowledge History and Geography.
Sharma, A., ve Singh, B. J. (2020). Evolution of industrial revolutions: A review, International Journal of Innovative Technology and Exploring Engineering, 9(11), 66-73.
Siregar, I. (2022). Semiotics Analysis In The Betawi Traditional Wedding" Palang Pintu": The Study Of Semiotics Roland Barthes, International Journal of Linguistics Studies, 2(1), 1-7.
Spielvogel, J. J. (2005). The Industrial Revolution And Its Impact On European Society, West. civilization, 100, 583-608.
Taylor, F. W. (1911). The Principles Of Scientific Management. USA: Plimpton Press.
Taylor, F. W. (1997). Bilimsel Yönetimin İlkeleri, Konya, Çizgi Kitabevi.
Uddin, N. ve Hossain, F. (2015). Evolution Of Modern Management Through Taylorism: An Adjustment Of Scientific Management Comprising Behavioral Science, Procedia Computer Science, 62, 578-584.
Urick, M. J. Adams, D. E. ve Smith, T. (2017). Taylorism and Operational Excellence Improving on the-One Best Way, Journal of Leadership and Management, 9(10), 17-21.
Witzel, M., ve Warner, M. (2015). Taylorism Revisited: Culture, Management Theory And Paradigm-Shift, Journal of General Management, 40(3), 55-70.
Zou, H. F. (2024). Industrial Revolution and Mercantilism, China Economics and Management Academy, Central University of Finance and Economics.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
