İki Dünya Savaşı Arası Dönemde Batı Hukuk Sisteminde Sosyal Darwinizmin Etkisi
DOI:
https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1916Keywords:
Social Darwinism, West, Law, EugenicsAbstract
Bu çalışma, sosyal Darwinizmin I. ve II. Dünya Savaşları arasındaki dönemde Batı hukuk sistemlerini nasıl şekillendirdiğini incelemektedir. Darwin’in doğal seçilim kuramının toplumsal alana uyarlanmasıyla ortaya çıkan sosyal Darwinist yaklaşım, özellikle eugenics hareketi üzerinden hukukta ırk, sağlık ve toplumsal hiyerarşi temelli müdahaleleri meşrulaştırmıştır. İngiltere’de eugenics düşüncesi zihinsel sağlık, aile hukuku ve vatandaşlık düzenlemelerine; ABD’de göç kotaları, ırklar arası evlilik yasakları ve zorunlu sterilizasyon uygulamalarına; Almanya’da ise Nazi döneminde ırk saflığını korumaya yönelik radikal yasal düzenlemelere dönüşmüştür. İsveç, Norveç, Finlandiya, Kanada ve Japonya gibi ülkelerde de benzer sterilizasyon programları uygulanmıştır. Erken Cumhuriyet Türkiye’sinde sosyal Darwinist tartışmalar akademik düzeyde etkili olmuş, ancak Batı’dakine benzer kapsamlı biyopolitik uygulamalara dönüşmemiştir. Çalışma, sosyal Darwinizmin hukuk aracılığıyla ırkçı ve ayrımcı politikaları “bilimsel” gerekçelerle meşrulaştırdığı sonucuna ulaşmakta ve insan hakları düşüncesinin II. Dünya Savaşı sonrası yönelimlerinin bu tarihsel miras üzerinden anlaşılabileceğini vurgulamaktadır.
References
Anghie, A. (2005). Imperialism, sovereignty and the making of international law. Cambridge: Cambridge University Press.
Barnett, L. D. (1964). Anti-miscegenation laws. The Family Life Coordinator, 13(4), 95-97. Erişim adresi: https://www.jstor.org/stable/581536
Beden Terbiyesi Kanunu (1938). Erişim adresi: https://www.tbmm.gov.tr/tutanaklar/KANUNLAR_KARARLAR/kanuntbmmc018/kanuntbmmc018/kanuntbmmc01803530.pdf
Broberg, G. ve Roll-Hansen, N. (1996). Eugenics and the welfare state: Sterilization policy in Denmark, Sweden, Norway, and Finland. East Lansing: Michigan State University Press.
Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. http://dx.doi.org/10.3316/QRJ0902027
Chapman, T. L. (1977). The anti-drug crusade in western Canada, 1885-1925. S. W. Horrall (Ed.), Law and order in Canadian history içinde (s. 89-158). Toronto: University of Toronto Press.
Clark, L. L. (1984). Social Darwinism in France. Alabama: University of Alabama Press.
Darwin, C. (1975). İnsanın türeyişi (Ö. Ünalan, Çev.). İstanbul: Onur Yayınları. (Orijinal eser 1871)
Doğan, A. (2012). Osmanlı aydınları ve sosyal Darwinizm. İstanbul: Küre Yayınları.
Dyck, E. (2013). Facing eugenics: Reproduction, sterilization, and the politics of choice. Toronto: University of Toronto Press.
Ergün, R. (2023). Tek parti döneminde sosyal Darwinizm. İstanbul: Mahya Yayıncılık.
Eryücel, E. (2017). Öjenik bağlamında Batı ülkeleri’nde ve Türkiye’de politika yapımı üzerine karşılaştırmalı analiz. International Conference on Eurasian Economies. Erişim adresi: https://www.avekon.org/papers/1847.pdf
Fairchild, H. P. (1924). The immigration law of 1924. The Quarterly Journal of Economics, 38(4), 653–665. http://dx.doi.org/10.2307/1884595
Friedlander, H. (1995). The origins of Nazi genocide: From euthanasia to the final solution. Chapel Hill: University of North Carolina Press.
Galton, F. (1869). Hereditary genius: An inquiry into its laws and consequences. London: Macmillan.
Geary, D. (2000). Hitler and Nazism. London: Routledge.
Gould, S. J. (1981). The mismeasure of man. New York: W. W. Norton & Company.
Grekul, J., Krahn, H. ve Odynak, D. (2004). Sterilizing the "feeble-minded": Eugenics in Alberta, Canada, 1929-1972. Journal of Historical Sociology, 17(4), 358-384. Erişim adresi: https://gladue.usask.ca/sites/gladue1.usask.ca/files/gladue/resource541-2c6e0413.pdf
Haave, P. (1996). Sterilization in Norway. G. Broberg ve N. Roll-Hansen (Ed.), Eugenics and the welfare state içinde (s. 134-156). East Lansing: Michigan State University Press.
Hitler, A. (2007). Kavgam (H. Gül, Çev.). İstanbul: Acun Yayıncılık.
Hobsbawm, E. (1995). Age of extremes: The short twentieth century 1914-1991. London: Abacus.
Hobsbawm, E. (1999). İmparatorluk çağı (V. Aslan, Çev.). Ankara: Dost Kitabevi.
Hodgson, G. M. (2004). Social Darwinism in Anglophone academic journals: A contribution to the history of the term. Journal of Historical Sociology, 17(4), 428-463. http://dx.doi.org/10.1111/j.1467-6443.2004.00239.x
Hofstadter, R. (1944). Social Darwinism in American thought. Philadelphia: University of Pennsylvania Press.
İnan, A. (1947). Türkiye halkının antropolojik karakterleri ve Türkiye tarihi. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
İnan, A. (2010). Medeni bilgiler ve Mustafa Kemal Atatürk’ün el yazıları. Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi.
Jaffe, L. L. (1956). The philosophy of our immigration law. Law and Contemporary Problems, 21(2), 358–375. http://dx.doi.org/10.2307/1190508
Kalaycıoğulları, İ. ve Akgündüz, B. (2019). Osmanlılardan erken Cumhuriyet dönemine öjenizme dair ilk metinler. ÇKÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(Özel), 87-95. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/887545
Kevles, D. J. (1985). In the name of eugenics: Genetics and the uses of human heredity. Cambridge: Harvard University Press.
Koch, L. (1996). Racehygiejne i Danmark 1920-56. Copenhagen: Gyldendal.
Larson, E. J. (1997). Summer for the gods: The Scopes trial and America’s continuing debate over science and religion. New York: Basic Books.
Lauren, P. G. (2011). The evolution of international human rights: Visions seen. Philadelphia: University of Pennsylvania Press.
Lee, C. (2010). Where the danger lies: Race, gender, and Chinese and Japanese exclusion in the United States, 1870-1924. Sociological Forum, 25(2), 248–271. Erişim adresi: http://www.jstor.org/stable/40783393
Lee, S. (2017). Politics of birth control and eugenics in interwar Japan. Cornell University. Erişim adresi: https://ecommons.cornell.edu/server/api/core/bitstreams/c83ec0c3-5005-4d67-b68d-bd3af248736b/content
Leonard, T. C. (2016). Illiberal reformers: Race, eugenics, and American economics in the progressive era. Princeton: Princeton University Press.
Lewontin, R. (2015). İdeoloji olarak biyoloji: DNA doktrini (C. Adanur, Çev.). İstanbul: Kolektif Kitap.
Lombardo, P. A. (2008). Three generations, no imbeciles: Eugenics, the Supreme Court, and Buck v. Bell. Baltimore: Johns Hopkins University Press.
Macnicol, J. (1989). Eugenics and the campaign for voluntary sterilization in Britain between the wars. Social History of Medicine, 2(2), 147–169.
Mazower, M. (2009). No enchanted palace: The end of empire and the ideological origins of the United Nations. Princeton: Princeton University Press.
Merriam, S. B. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation. San Francisco: Jossey-Bass.
Malthus, T. R. (1798). An essay on the principle of population. London: J. Johnson.
Oğuzoğlu, H. C. (1939). Medeni hukukta nesebin ehemmiyeti. CHP Konferanslar Serisi Kitap 8 içinde (s. 63-86). Ankara: Recep Ulusoğlu Basımevi.
Otsubo, S. (1999). Feminist maternal eugenics in wartime Japan. U.S.-Japan Women’s Journal, 17, 39–76. Erişim adresi: http://www.jstor.org/stable/42772148
Paul, D. (1995). Controlling human heredity: 1865 to the present. New Jersey: Humanities Press.
Paulson, S. L. (1992). The neo-Kantian dimension of Kelsen's pure theory of law. Oxford Journal of Legal Studies, 12(3), 311-332. http://dx.doi.org/10.1093/ojls/12.3.311
Priemel, K. C. ve Stiller, A. (2012). Reassessing the Nuremberg military tribunals. New York: Berghahn Books.
Proctor, R. N. (1988). Racial hygiene: Medicine under the Nazis. Cambridge: Harvard University Press.
Reilly, P. (2015). The surgical solution: A history of involuntary sterilization in the United States. Baltimore: Johns Hopkins University Press.
Royal Commission on Lunacy and Mental Disorder. (1929). Report of the Royal Commission on Lunacy and Mental Disorder. London: HMSO.
Sánchez-Gómez, L. A. (2013). Human zoos or ethnic shows? Culture and History Digital Journal, 2(2), 1-25. http://dx.doi.org/10.3989/chdj.2013.022
Seeman, M. V. (2007). Sterilization of the mentally ill during the years of World War II in Finland. International Journal of Mental Health, 36(1), 58-66. http://dx.doi.org/10.2753/IMH0020-7411360105
Sohoni, D. (2007). Unsuitable suitors. Law & Society Review, 41(3), 587-618. http://dx.doi.org/10.1111/j.1540-5893.2007.00315.x
Soloway, R. (1990). Demography and degeneration. Chapel Hill: University of North Carolina Press.
Spencer, H. (2004). Man versus the state. Indianapolis: Liberty Fund.
Spiro, J. P. (2009). Defending the master race. Burlington: University of Vermont Press.
Stolleis, M. (1998). Law under the swastika. Chicago: University of Chicago Press.
Thomas, B. (2001). Oliver Wendell Holmes Jr. Cambridge: Cambridge University Press.
Thomson, M. (1998). The problem of mental deficiency. Oxford: Oxford University Press.
Toprak, Z. (2012). Darwin’den Dersim’e cumhuriyet ve antropoloji. İstanbul: Doğan Kitap.
Toprak, Z. (2019). Atatürk: kurucu felsefenin evrimi. İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları.
Türk Ceza Kanunu (1926). Erişim adresi: https://ceza-bb.adalet.gov.tr/mevzuat/765.htm
Uzman, M. O. (1939). Öjenik. CHP Konferanslar Serisi Kitap 2 içinde (s. 3-12). Ankara: Recep Ulusoğlu Basımevi.
Weikart, R. (2004). From Darwin to Hitler. New York: Palgrave Macmillan.
Whitman, J. Q. (2017). Hitler's American model. Princeton: Princeton University Press.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Third Sector Social Economic Review
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
