Türk Dünyası’nda Ekonomik İş Birliğinin Kurumsallaşması: Türk Yatırım Fonu Örneği

Enver AYDOĞAN; Fatih ALİYİ

doi:10.63556/tisej.2026.1854

Yazarlar

Enver AYDOĞAN Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi https://orcid.org/0000-0001-7327-7148
Fatih ALİYİ Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi https://orcid.org/0000-0001-8542-5590

DOI:

https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1854

Anahtar Kelimeler:

Türk Yatırım Fonu- Neoliberal Kurumsalcılık- Finansal Kurumlar- Türk Devletleri

Özet

Bu çalışma, Türk Yatırım Fonu’nu (Turkic Investment Fund-TIF) neoliberal kurumsalcılık yaklaşımı ve yönetim organizasyon literatürü çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Türk Devletleri arasında ekonomik iş birliğini güçlendirmek ve ortak kalkınmayı sağlamak amacıyla kurulan TIF, Türk Dünyası uluslararası kuruluşları arasında doğrudan finansal nitelik taşıyan ilk kurumsal yapıdır. Çalışmada; fonun kuruluş süreci, kurumsal tasarımı, yönetim yapısı ve yatırım öncelikleri analiz edilmektedir. Araştırma; birincil hukuksal belgeler, kurumsal politika metinleri, yayımlanmamış raporlar ve fonun kuruluş sürecinde aktif rol almış üst düzey yetkiliyle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış mülakattan elde edilen nitel verilere dayanmaktadır.
Elde edilen bulgular, TIF’in yatırım faaliyetlerine başlamadan önce altyapısını tesis etmeye öncelik verdiğini ve çok katmanlı bir karar alma mekanizması benimsediğini göstermektedir. Bu yapı, neoliberal kurumsalcılığın öngördüğü şekilde belirsizliği azaltan, öngörülebilirliği artıran ve karşılıklı bağımlılığı güçlendiren bir çerçeve sunmaktadır. Bununla birlikte, TIF’in henüz ciddi bir ekonomik veya jeopolitik krizle karşı karşıya kalmamış olması, fonun kurumsal dayanıklılığının bu tür sınamalar karşısında nasıl işleyeceğinin henüz test edilmediğini göstermektedir. Çalışma, TIF’in bölgesel ekonomik entegrasyon ve kurumsal derinleşme açısından önemli bir potansiyel taşıdığını ancak bu potansiyelin sürdürülebilirliğinin kurumsal kapasite ve yönetişim performansına bağlı olduğunun sonucuna ulaşmaktadır.

Elde edilen bulgular, TIF’in yatırım faaliyetlerine başlamadan önce altyapısını tesis etmeye öncelik verdiğini ve çok katmanlı bir karar alma mekanizması benimsediğini göstermektedir. Bu yapı, neoliberal kurumsalcılığın öngördüğü şekilde belirsizliği azaltan, öngörülebilirliği artıran ve karşılıklı bağımlılığı güçlendiren bir çerçeve sunmaktadır. Bununla birlikte, TIF’in henüz ciddi bir ekonomik veya jeopolitik krizle karşı karşıya kalmamış olması, fonun kurumsal dayanıklılığının bu tür sınamalar karşısında nasıl işleyeceğinin henüz test edilmediğini göstermektedir. Çalışma, TIF’in bölgesel ekonomik entegrasyon ve kurumsal derinleşme açısından önemli bir potansiyel taşıdığını ancak bu potansiyelin sürdürülebilirliğinin kurumsal kapasite ve yönetişim performansına bağlı olduğunun sonucuna ulaşmaktadır.

Kaynaklar

Abbott, K. W., Genschel, P., Snidal, D., & Zangl, B. (2015). International Organizations As Orchestrators. Cambridge University Press.

Aliyi, F., & Aydoğan, E. (2021). Yönetişim ilkelerine TÜRKSOY Genel Sekreterliği’nin Uyumu: Nitel Bir Değerlendirme. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 56(4), 2436–2451.

Aydıntan, B. (2021). İşletmelerde Liderlik ve Motivasyon: Pozitif yaklaşımlar. Ankara: Gazi Kitap Evi

Aydilek, E. (2022). Türk Devletleri Teşkilatı’nın Siyasi ve Ekonomik Potansiyeli. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(4), 1401–1416.

Baykara, S. (2021). Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısı sonrası Arktik Konseyi’nin durumu: Neoliberal kurumsalcılık çalışıyor mu? Reflektif Sosyal Bilimler Dergisi.

Brownlie, I. (2008). Principles of Public International Law (7th ed.). Oxford: Oxford University Press.

European Commission. (2020). Investe Programme and Strategic Investment Framework. Brussels.

Göksel, A. (2003). İşletmecilikte Çağdaş Yönelimler. Ankara: Gazi Kitabevi.

Humphrey, C. (2014). The Politics of Loan Pricing İn Multilateral Development Banks. Review of International Political Economy, 21(3), 611–639.

Ikenberry, G. J. (2001). After Victory: Institutions, Strategic Restraint, and the Rebuilding of Order After Major Wars. Princeton University Press.

Islamic Development Bank. (2023). IsDB Group Strategic Framework. Jeddah.

Keohane, R. O. (1984). After Hegemony: Cooperation And Discord in The World Political Economy. Princeton University Press.

Keohane, R. O., & Nye, J. S. (2012). Power and Interdependence (4th ed.). Longman.

Koremenos, B. (2016). The Continent of International Law: Explaining Agreement Design. Oxford University Press.

Krippendorff, K. (2018). Content Analysis: An Introduction to its Methodology (4th ed.). Thousand Oaks: Sage.

Meuleman, L. (2008). Public Management And The Metagovernance Of Hierarchies, Networks And Markets. Heidelberg: Physica-Verlag.

Özer, M. A. (2006). Yönetişim Üzerine Notlar. Sayıştay Dergisi, 63, 59–89.

Scott, W. R. (2008). Institutions and Organizations (3rd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.

Selznick, P. (1957). Leadership in Administration. New York: Harper & Row.

Stoker, G. (1998). Governance As Theory: Five Propositions. International Social Science Journal, 50(155), 17–28.

Şahin, M. (2024). Türk Dünyası Bağlantısallığında Kıbrıs ve Türk Yatırım Fonu. Lefkoşa Bağlantısallık ve Kalkınma Forumu: Küreselleşen Türk Dünyası ve KKTC, Bildiriler Kitabı, s. 129-141.

Turkic Investment Fund. (2024). IsDB–TIF Framework For Cooperation. Unpublished Institutional Document.

Turkic Investment Fund. (2025). Turkic Investment Fund – Basic Information. Yayımlanmamış kurumsal belge.

Turkic Investment Fund. (2025). Turkic Investment Fund: Establishment Process And Preparations For Commencing Financial Activities. Unpublished İnstitutional Document.

Turkic Investment Fund. (2025). Turkic Investment Fund – Basic Information. Unpublished Institutional Document.

World Bank. (2019). World Development Report: The Changing Nature of Work. Washington, DC.

İnternet Kaynakları:

OECD. (2024). Multilateral development finance 2024.

https://www.oecd.org/en/publications/multilateral-development-finance-2024_8f1e2b9b-en/full-report/component-6.html (Erişim tarihi: 09 Mayıs 2026).

Organization of Turkic States. (2019). Declaration of the Seventh Summit of the Cooperation Council of Turkic Speaking States.

https://turkicstates.org/u/d/basic-documents/seventh-summit-declaration-14-en.pdf (Erişim tarihi: 18 Aralık 2025).

Organization of Turkic States. (2023). Agreement on the Establishment of the Turkic Investment Fund.

https://turkicstates.org/en/key-documents-section (Erişim tarihi: 11 Şubat 2026).

Resmî Gazete. (2010). Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi’nin Kurulmasına İlişkin Nahçıvan Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun. Sayı: 27642.

https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/KANUNLAR_KARARLAR/kanuntbmmc094/kanuntbmmc094/kanuntbmmc09405989.pdf (Erişim tarihi: 14 Aralık 2025).

Resmî Gazete. (2023). Türk Yatırım Fonu Kuruluş Anlaşması. Sayı: 32398.

https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/12/20231213-2.pdf (Erişim tarihi: 27 Ocak 2026).

Türk Devletleri Teşkilatı. (2024). Member states and observers.

https://www.turkicstates.org/en/observers (Erişim tarihi: 02 Ocak 2026).