Türk Çocukların Göçmen Çocuklara Bakış Açılarının İncelenmesi
-
DOI:
https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1878Anahtar Kelimeler:
okul öncesi eğitim- göçmen çocuklar- sosyal kabul- empatiÖzet
Bu araştırmanın amacı, Türkiye’de okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden Türk çocuklarının göçmen akranlarına yönelik bakış açılarını ortaya koymaktır. Çalışmada çocukların farklı kültürel kökenlerden gelen akranlarına ilişkin duygu, düşünce ve davranışları sosyal kabul, empati, iletişim ve arkadaşlık eğilimleri bağlamında incelenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, bağımsız anaokullarına devam eden, sınıfında en az bir göçmen çocuk bulunan 5–6 yaş aralığındaki 30 çocuk oluşturmaktadır. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen beş soruluk resimli yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Görüşmeler, sınıf öğretmenleri tarafından bireysel olarak gerçekleştirilmiş, çocukların yanıtları anında not edilmiştir. Verilerin analizinde tematik analiz yapılmıştır. Çocukların ifadeleri kodlanarak temalar altında sınıflandırılmış ve doğrudan alıntılarla desteklenmiştir. Araştırma bulguları, çocukların çoğunluğunun göçmen akranlarına karşı olumlu, empatik ve kapsayıcı tutumlar sergilediğini göstermektedir. Çocuklar göçmen arkadaşlarıyla oyun oynamak, aynı sırayı paylaşmak ve arkadaş olmak istediklerini belirtmiştir. Bununla birlikte “tanımadığım için korkuyorum” veya “oyuncaklarımı paylaşmak istemem” gibi ifadelerle çekingenlik ve önyargı eğilimi göstermiştir. Bulgular, çocukların farklı kültürlerden gelen akranlarına yönelik algılarında empati, merak ve sosyal paylaşım eğilimlerinin baskın korku ve güvensizlik temalarının ise sınırlı düzeyde olduğunu ortaya koymuştur.
.
Kaynaklar
Allport, G. W. (1954). The nature of prejudice. Addison-Wesley.
Avcıoğlu, H. (2017). Classroom teachers’ behaviors and peers’ acceptance of students in inclusive classrooms. Educational Sciences: Theory & Practice, 17, 463–492. http://dx.doi.org/10.12738/estp.2017.2.0034
Aydeniz, S., ve Sarıkaya, B. (2021). Göçmen çocukların eğitiminde yaşanan sorunlar ve çözüm önerilerine ilişkin öğretmen görüşleri. Milli Eğitim Dergisi, 50(1), 385-404. https://doi.org/10.37669/milliegitim.959700
Boivin, M., & Provost, M. A. (2024). Peer relationships in early childhood and their role in social and emotional development. Encyclopedia on Early Childhood Development. https://www.child-encyclopedia.com/peer-relations
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Braun, V., & Clarke, V. (2021). Thematic analysis: A practical guide. SAGE Publications.
Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development: Experiments by nature and design. Harvard University Press.
Cameron, J. A., Alvarez, J. M., Ruble, D. N., & Fuligni, A. J. (2001).Children’s lay theories about ingroups and outgroups: Reconceptualizing research on prejudice. Personality and Social Psychology Review, 5(2), 118–128.https://doi.org/10.1207/S15327957PSPR0502_3
Clark, K. B., & Clark, M. P. (1958). Racial identification and preference in Negro children. In E. E. Maccoby, T. M. Newcomb, & E. L. Hartley (Eds.), Readings in social Psychology (pp. 169-179). Holt, Rinehart, & Winston.Corsaro, W. A. (2011). The sociology of childhood (3rd ed.). SAGE Publications.
Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (3rd ed.). SAGE Publications.
Çiçek, Ş. A. (2017). Okul öncesi eğitim kurumlarındaki Türkçe bilmeyen 3-6 yaş çocuklarının karşılaştıkları sorunlar hakkında öğretmen görüşleri (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Eastern Mediterranean University, Kıbrıs.
Çiçekoğlu, P., Durualp, E., ve Kadan, G. (2019). Investigation of peer relations of preschool refugee and non-refugee children. Archives of Psychiatric Nursing, 33(4), 319–324. https://doi.org/10.1016/j.apnu.2019.01.004
Denham, S. A., Bassett, H. H., & Zinsser, K. (2012). Early childhood teachers as socializers of young children’s emotional competence. Early Childhood Education Journal, 40(3), 137–143. https://doi.org/10.1007/s10643-012-0504-2
Duran Yılmaz, A. (2025). Refugee children’s peer relationships in preschool: Teachers’ evaluations. SAGE Open, 15(4), 21582440251393427. https://doi.org/10.1177/21582440251393427
Eisenberg, N., Fabes, R. A., & Spinrad, T. L. (2006). Prosocial development. In N. Eisenberg (Vol. Ed.), Handbook of child psychology (6th ed., Vol. 3: Social, emotional, and personality development, pp. 646–718). Wiley. https://doi.org/10.1002/9780470147658.chpsy0311
Gaias, L. M., Gal, D. E., Abry, T., Taylor, M., & Granger, K. L. (2019). Diversity exposure in preschool classrooms and children’s racial attitudes. Journal of Applied Developmental Psychology, 65, 101068. https://doi.org/10.1016/j.appdev.2018.02.005
Hoffman, M. L. (2000). Empathy and moral development: Implications for caring and justice. Cambridge University Press.
Jafari, H., Kassan, A., Reay, G., & Climie, E. A. (2022). Resilience in refugee children and youth: A critical literature review. Canadian Psychology / Psychologie canadienne, 63(4), 678–694. https://doi.org/10.1037/cap0000320
Kardeş, S. ve Kozikoğlu, İ. (2021). Interactions between refugee and local preschool children and prejudice or discriminatory behaviors: Teachers’ observations. Journal of Pedagogical Research, 5(1), 114-125. http://dx.doi.org/10.33902/JPR.2021067282
Killen, M., & Rutland, A. (2011). Children and social exclusion: Morality, prejudice, and group identity. Wiley-Blackwell. https://doi.org/10.1002/9781444396317
Law, Y.-K., Lam, S.-F., Law, W., & Tam, Z. W. Y. (2016).Enhancing peer acceptance of children with learning difficulties: Classroom goal orientation and effects of a storytelling programme with drama techniques.Educational Psychology, 37(5), 1–13.https://doi.org/10.1080/01443410.2016.1214685
McGlothlin, H., & Killen, M. (2010). How social experience is related to children’s intergroup attitudes. European Journal of Social Psychology, 40(4), 625–634. https://doi.org/10.1002/ejsp.733
Nesdale, D. (2013). Social acumen: Its role in constructing group identity and attitudes. In M. R. Banaji & S. A. Gelman (Eds.), Navigating the social world: What infants, children, and other species can teach us (pp. 323–326). New York, NY: Oxford University Press.
Nesdale, D. (2004). Social identity processes and children’s ethnic prejudice. In M. Bennett ve F. Sani (Eds.), The development of the social self (book chapter). Psychology Press.
Nesdale, D., Griffith, J., Durkin, K., & Maass, A. (2005). Empathy, group norms and children’s ethnic attitudes.Applied Developmental Psychology, 26, 623–637.https://doi.org/10.1016/j.appdev.2005.08.002
Özel, Ö. ve Gül, M. (2023). Examining teachers’ opinions about Slavic children’s problems during their school adaptation process. E-International Journal of Educational Research, 14 (5), 463-477. DOI: https://doi.org/10.19160/e-ijer.1360493
Özoruç, N., ve Dikici Sığırtmaç, A. (2022). Okul öncesi öğretmenlerinin mülteci çocukların eğitim sürecinde karşılaştıkları sorunlara ilişkin görüşleri. Millî Eğitim Dergisi, 51(233), 237–258.
Patton, M. Q. (2014). Qualitative research and evaluation methods (4th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
Pieloch, K. A., McCullough, M. B., & Marks, A. K. (2016). Resilience of children with refugee statuses: A research review. Canadian Psychology / Psychologie canadienne, 57(4), 330–339. https://doi.org/10.1037/cap0000073
Rubin, K. H., Bukowski, W. M., & Parker, J. G. (2006). Peer Interactions, Relationships, and Groups. In N. Eisenberg, W. Damon, & R. M. Lerner (Eds.), Handbook of child psychology: Social, emotional, and personality development (6th ed., pp. 571–645). John Wiley & Sons, Inc.. https://doi.org/10.1002/9780470147658.chpsy0310
Sakız, H. (2016). Göçmen çocuklar ve okul kültürleri: Bir bütünleştirme çalışması. Göç Dergisi, 3(1), 65-81. https://doi.org/10.33182/gd.v3i1.555
T.C. İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Başkanlığı. (2024). Geçici korumamız altındaki Suriyeliler. https://www.goc.gov.tr/gecici-korumamiz-altindaki-suriyeliler Göç İdaresi Başkanlığı
UNICEF. (2024). Suriyeli okul dışı kalmış çocuklar ile ilgili analiz raporu. https://www.unicef.org/turkiye/raporlar/suriyeli-okul-d%C4%B1%C5%9F%C4%B1-kalm%C4%B1%C5%9F-%C3%A7ocuklar-ile-i%CC%87lgili-analiz-raporu
United Nations High Commissioner for Refugees [UNHCR]. (2023).Global trends: Forced displacement in 2022.UNHCR. https://www.unhcr.org/global-trends
Verkuyten, M. (2007). Social psychology and multiculturalism. Social and Personality Psychology Compass, 1(1), 280–297. https://doi.org/10.1111/j.1751-9004.2007.00011.x
Verkuyten, M., Mepham, K., & Kros, M. (2018). Public attitudes towards support for migrants: The importance of perceived voluntary and involuntary migration. Ethnic and Racial Studies, 41(5), 901–918. https://doi.org/10.1080/01419870.2017.1367021
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.
Werner, N. E., & Hill, L. G. (2010). Individual and peer group normative beliefs about relational aggression. Child Development, 81(3), 826–836. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2010.01436.x
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
