İş Yeri Yalnızlığının Örgütsel Özdeşleşme Üzerindeki Etkisinde İş Yeri Arkadaşlığının Aracılık Rolü

Yazarlar

DOI:

https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1885

Anahtar Kelimeler:

İş Yeri Yalnızlığı- Örgütsel Özdeşleşme- İş Yeri Arkadaşlığı- Demir Çelik Sektörü- Haddehane

Özet

Bu çalışmanın amacı Karabük'teki haddehane çalışanlarının iş yeri yalnızlığı, örgütsel özdeşleşme ve iş yeri arkadaşlığı düzeylerinin belirlenmesi ve kavramlar arası ilişkinlerin tespit edilmesidir. Çalışma verileri Karabük Özel Sektör Demir-Çelik Haddecileri Derneği üyesi haddehanelerdeki çalışanların 419'undan kolayda örnekleme yöntemi ile elde edilmiştir. Verilerin SPSS 22 ile analizi sonucunda çalışanların kısmen iş yeri yalnızlığı yaşadıkları fakat örgütsel özdeşleme ve iş yeri arkadaşlığı düzeylerinin kabul edilir seviyede olumlu olduğu görülmüştür. İş yeri yalnızlığı, örgütsel özdeşleşme ve iş yeri arkadaşlığı düzeyleri çalışanların demografik özellikleri açısından da karşılaştırılmıştır. Karşılaştırmalar sonucunda cinsiyet, yaş ve gelir açısından anlamlı farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Veriler kıdem açısından analiz edildiğinde farklı gruplarda olsalar da düşük kıdemli çalışanların yüksek kıdemli çalışanlara göre sosyal arkadaşlık, iş yeri arkadaşlığı ve arkadaşlığın değerini bilme davranışlarına daha fazla sahip oldukları belirlenmiştir. Eğitim düzeyi açısından ise ilköğretim mezunlarının üniversite mezunlarına göre daha yüksek sosyal arkadaşlık kurduğu ve lise-üniversite mezunlarına göre arkadaşlıklara daha fazla değer verdiği belirlenmiştir. Ayrıca iş yeri yalnızlığının çalışanların örgütsel özdeşleşmelerine ve iş yeri arkadaşlığına olumsuz yönde etki ettiği tespit edilmiştir. İşyerinde kurulan arkadaşlıkların ise örgütsel özdeşleşmeye olumlu yönde katkı yaptığı görülmüştür. Aracılık testi sonucunda iş yeri yalnızlığının örgütsel özdeşleşme düzeyi üzerindeki etkisinde, iş yerinde kurulan arkadaşlıkların kısmi aracılık rolü olduğu tespit edilmiştir.

Kaynaklar

Akgül, A. ve Çevik, O. (2003). İstatistiksel analiz teknikleri, SPSS’te işletme yönetimi uygulamaları. Ankara: Emek Ofset Ltd. Şti.

Aksoy, S. (2019). Çalışma arkadaşlarına güvenin örgütsel özdeşleşme etkisinde işyerinde yalnızlığın aracılık rolü. Business and Economics Research Journal, 10(1), 203-218. 10.20409/berj.2019.163

Ashforth, B. E. & Mael, F. A. (1989). Social identity theory and the organization. Academy of Management Review, 14(1), 20-39. https://doi.org/10.2307/258189

Ayvaz, A. (2021). İş becerikliliğinin iş yerinde mutluluğa etkisi: Algılanan örgüt ve çalışma arkadaşı desteğinin rolü (YÖK Tez Merkezi, Yüksek Lisans Tezi). Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Burdur.

Balcı, A., Baltacı, A., Fidan, T., Cereci, C. ve Acar, U. (2012). Örgütsel sosyalleşmenin, örgütsel özdeşleşme ve örgütsel vatandaşlıkla ilişkisi: İlköğretim okulu yöneticileri üzerinde bir araştırma. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 2(2), 47-74. https://izlik.org/JA84ZN84AE

Bozanoğlu, B. (2020). Öğretmenlerde iş yeri arkadaşlığı, mesleki doyum ve örgütsel huzur ilişkisi, (YÖK Tez Merkezi, Doktora Tezi). İnönü Üniversitesi, Malatya.

Büyüköztürk, Ş. (2002). Faktör analizi: Temel kavramlar ve ölçek geliştirmede kullanımı. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, (32), 470-483. https://izlik.org/JA38RD36ZC

Büyüköztürk, Ş. (2007). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara: Pegem Yayıncılık.

Byrne, D. & Clore, G. L. (1970). A reinforcement model of evaluative responses. Personality: An International Journal, 1(2), 103–128. https://www.researchgate.net/publication/279431465_A_ Reinforcement-Affect_Model_of_Attraction, Son Erişim Tarihi: 23.05.2026.

Cacioppo, J. T. & Patrick, W. (2008). Loneliness: Human nature and the need for social connection. New York: W. W. Norton & Company.

Canbolat, M. A. ve Özer, K. (2023). İşyeri yalnızlığı ile işe yabancılaşma arasında damgalamanın aracılık rolü. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 26(3), 745-760. https://izlik.org/JA84CN29GD

Colbert, A. E., Bono, J. E., & Purvanova, R. K. (2016). Flourishing via workplace relationships: Moving beyond instrumental support. Academy of Management Journal, 59(4), 1199–1223. https://www.jstor.org/stable/24758188, Son Erişim Tarihi: 23.05.2026.

Çakınberk, A., Derin, N. ve Demirel, E. T. (2011). Örgütsel özdeşleşmenin örgütsel bağlılıkla biçimlenmesi: Malatya ve Tunceli özel eğitim kurumları örneği. İşletme Araştırmaları Dergisi, 3(1), 89-121. https://isarder.org/index.php/isarder/article/view/37. Son Erişim Tarihi: 23.05.2026.

Çiftçi, G. E. ve Öneren, M. (2017). Örgütsel sessizlik, işe yabancılaşma ve örgütsel güven ilişkisi. Social Sciences Studies Journal. 3(8), 567-583. 10.26449/sssj.99

Detert, J. R. & Edmondson, A. C. (2011). Implicit voice theories: Taken-for-granted rules of self-censorship at work. Academy of Management Journal, 54(3), 461–488. https://doi.org/10.5465/amj.2011.61967925

Diener, E. & Seligman, M. E. P. (2002). Very happy people. Psychological Science, 13(1), 81–84. https://doi.org/10.1111/1467-9280.00415

Doğan, T., Çetin, B. ve Sungur, M. Z. (2009). İş yaşamında yalnızlık ölçeği Türkçe formunun geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 10, 271-277. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/101137, Son Erişim Tarihi: 23.05.2026.

Durak, H. S. (2026). Dijital yorgunluk ve örgütsel yalnızlığın çalışan performansı üzerine etkisinde bilgi paylaşımının rolü. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (41), 191-210. 10.54600/igdirsosbilder.1719540

Dutton, J. E., Dukerich, J. M., & Harquail, C. V. (1994). Organizational images and member identification. Administrative Science Quarterly, 39(2), 239-263. https://doi.org/10.2307/2393235

Dutton, J. E., Roberts, L. M., & Bednar, J. (2010). Pathways for positive identity construction at work: Four types of positive identity and the building of social resources. Academy of Management Review, 35(2), 265-293. https://www.researchgate.net/publication/228354753_Pathways_for_ Positive_Identity_Construction_at_Work_Four_Types_of_Positive_Identity_and_the_Building_of_Social_Resources, Son Erişim Tarihi: 23.05.2026.

Erdirençelebi, M. ve Ertürk, E. (2018). Çalışanların örgütsel yalnızlık algısının iş tatmini ve işten ayrılma niyeti üzerine etkileri. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 17(2), 603-618. https://doi.org/10.21547/jss.346976

Festinger, L. (1954). A theory of social comparison processes. Human Relations, 7(2), 117-140. https://doi.org/10.1177/001872675400700202

Fiske, A. P. (1992). The four elementary forms of sociality: Framework for a unified theory of social relations. Psychological Review, 99(4), 689-723. https://www.researchgate.net/publication/ 21700623, Son Erişim Tarihi: 23.05.2026

Gafa, İ. ve Dikmenli, Y. (2019). Sınıf öğretmenlerinin iş doyumu ve iş yaşamındaki yalnızlık düzeylerinin incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(1), 131-150. https://doi.org/10.31592/aeusbed.567562

Gillen, M., Baltz, D., Gassel, M., Kirsch, L., & Vaccaro, D. (2002). Perceived safety climate, job demands, and coworker support among union and nonunion injured construction workers. Journal of Safety Research, 33(1), 33-51. https://doi.org/10.1016/S0022-4375(02)00002-6

Gürbüz, S. ve Şahin, F. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri: Felsefe-yöntem-analiz. Ankara: Seçkin Yayıncılık.

Güzel, Ş. ve Sığırcı, H. (2022). Algılanan aşırı nitelikliliğin iş doyumu ve örgütsel özdeşleşme ile ilişkisi: Doktor ve hemşireler üzerine bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 13(35), 756-775. https://doi.org/10.21076/vizyoner.1069902

Hanaylı, B. (2025). Uzaktan çalışan çağrı merkezi çalışanlarının iş yaşamındaki yalnızlık deneyimleri üzerine nitel bir araştırma. Çalışma ve Toplum, 4(87), 1631-1670. https://doi.org/10.54752/ct.1696844

Idzik C., Krämer A., Hirt G., & Lohmar J. (2024). Coupling of an analytical rolling model and reinforcement learning to design pass schedules: Towards properties controlled hot rolling. Journal Intelligent Manufacturing, 35, 1469–1490. https://doi.org/10.1007/s10845-023-02115-2

İşcan, Ö. F. (2006). Dönüştürücü/etkileşimci liderlik algısı ve örgütsel özdeşleşme ilişkisinde bireysel farklılıkların rolü. Akdeniz İİBF Dergisi, 11, 160–177. https://izlik.org/JA65SS49SZ

Kalaycı, Ş. (2010). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. 5. Baskı, Ankara: Asil Yayın Dağıtım.

Kanbur, A. (2015). Örgütsel bağlılığı belirleyici bir faktör olarak işyeri arkadaşlığının incelenmesi üzerine Emniyet Teşkilatı’nda bir araştırma. The Journal of Academic Social Science Studies, 31, 45-63. 10.9761/JASSS2671

Karakuş, İ. ve Yıldırım, R. (2025). Birleştirilmiş sınıfta görev yapan sınıf öğretmenlerinin iş yaşamındaki yalnızlıkları. SEBED, 3(1), 1-23. https://izlik.org/JA38RH73NN

Kline, R. B. (2016). Principles and practice of structural equation modelling. 4. Press, New York: The Guilford Press.

Mael, F. & Ashforth, B. E. (1992). Alumni and their alma mater: A partial test of the reformulated model of organizational identification. Journal of Organizational Behavior, 13(2), 103-123. https://doi.org/10.1002/job.4030130202

Marangoni, C. & Ickes, W. (1989). Loneliness: A theoretical review with implications for measurement. Journal of Social and Personal Relationships, 6(1), 93-128. https://doi.org/10.1177/026540758900600107

Mills, M., Bettis, P., Miller J.W., & Nolan, R. (2005). Experiences of academic unit reorganization: Organizational identity and identification in organizational change. The Review of Higher Education, 28(4), 597-619. 10.1353/rhe.2005.0046

Morrison, E. W. & Milliken, F. J. (2000). Organizational silence: A barrier to change and development in a pluralistic world. Academy of Management Review, 25(4), 706–725. https://doi.org/10.2307/259200

Myers, K. K., Davis, C. W., Schreuder, E. R., & Seibold, D. R. (2016). Organizational identification: A mixed methods study exploring students relationship with their university. Communication Quarterly, 64(2), 1-22. https://www.researchgate.net/publication/290507146, Son Erişim Tarihi: 23.05.2026.

Nielsen, I. K., Jex, S. M., & Adams, G. A. (2000). Development and validation of scores on a two-dimensional workplace friendship scale. Educational and Psychological Measurement, (60), 628-643. https://www.researchgate.net/publication/228079441, Son Erişim Tarihi: 23.05.2026.

Özçelik, H. ve Barsade, S. G. (2011). Work loneliness and employee performance. Academy of Management Proceedings, 2011(1), 1–6. https://doi.org/10.5465/ambpp.2011.65869695

Özdamar, K. (2001). SPSS ile biyoistatistik. 4. Basım, Eskişehir: Kaan Kitabevi.

Özmen, M. (2020). İşyerinde yalnızlığı etkileyen örgütsel güven unsurlarının cinsiyete göre değişimi: Havalimanı çalışanları üzerine bir araştırma. İş ve İnsan Dergisi, 7(1), 77-88. https://doi.org/10.18394/iid.605546

Özyer, K., Irk, E. ve Anaç, S. (2015). İş tatmini ve yaşam tatmini ilişkisinde iş arkadaşlığının aracılık rolü. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 16 (1), 261-278. https://izlik.org/JA36PY78YA

Perlman, D. & Peplau, L. A. (1981). Toward a social psychology of loneliness. In R.Duck & R. Gilmour (Eds.). Personal relationships in disorder, (pp. 31-56), Academic Press. https://peplau.psych.ucla.edu/wp-content/uploads/sites/141/2017/07/Perlman-Peplau-81.pdf

Pillemer, J. & Rothbard, N. P. (2018). Friends without benefits: Understanding the dark sides of workplace friendship. Academy of Management Review, 43(4), 1-70. https://www.jstor.org/stable/26528787, Son Erişim Tarihi: 23.05.2026.

Polat, M. ve Meydan, C.H. (2010). Örgütsel özdeşleşmenin sinizm ve işten ayrılma niyeti ile ilişkisi üzerine bir araştırma. The Journal of Defense Sciences, 9(1), 145-172. https://doi.org/10.17134/sbd.57801

Pratt, M. G. (1998). To be or not to be? Central questions in organizational identification. In, D. A. Whetten & P.C. Godfrey (Eds.), Identity in organizations: Building theory through conversations (pp.171-207), Sage Publications.

Reyhan, A. ve Kuşakcı, S. (2022). İşyeri arkadaşlığı işe adanmayı kolaylaştırır mı? İBB Sağlık ve Hıfzıssıhha Müdürlüğü’nde bir inceleme. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 5(4): 335-356. https://doi.org/10.26677/TR1010.2022.965

Serinkan, C. ve Tülü, M. (2021). Örgütsel özdeşleşme ve örgütsel sinizm ilişkisi: Pamukkale Üniversitesi’ndeki idari personele yönelik bir araştırma. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 6(14), 48-70. https://doi.org/10.25204/iktisad.836186

Sias, P. M., Pedersen, H., Gallagher, E. B., & Kopaneva, I. (2012). Workplace friendship in the electronically connected organization. Human Communication Research, 38, 253-279.

Sökmen, A. ve Şimşek, T. (2016). Örgütsel bağlılık, örgütle özdeşleşme, stres ve işten ayrılma niyeti ilişkisi: Bir kamu kurumunda araştırma. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(3), 606-620. https://izlik.org/JA45EZ38HL

Sökmen, A. ve Bıyık, Y. (2016). Örgütsel bağlılık, örgütsel özdeşleşme, kişi‑örgüt uyumu ve iş tatmini ilişkisi: Bilişim uzmanlarına yönelik bir araştırma. Bilişim Teknolojileri Dergisi, 9(2), 221-230. https://izlik.org/JA28BL79XD

Suklun, H. (2025). Örgütsel yalnızlık: Sessizlik kültüründe kaybolan çalışanlar. S. Köse & O. S. Özkan (Eds.), Örgütsel Davranışın Karanlık Yüzü içinde (73-95) Gaziantep: Özgür Yayınları.

Şahinbaş, F. (2018). Pozitif örgütsel davranış yaklaşımıyla işyeri arkadaşlığı ve işe adanma ilişkisi: Sağlık çalışanları üzerine bir araştırma, (YÖK Tez Merkezi, Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Tajfel, H. & Turner, J. C. (1979). An integrative theory of intergroup conflict. In W. G. Austin & S. Worchel (Eds.). The social psychology of intergroup relations (pp. 33-47), Brooks Cole.

Tierney, P. & Tepper, B. J. (2007). Introduction to the leadership quarterly special issue: Destructive leadership. The Leadership Quarterly, 18(3), 171-173. 10.1016/j.leaqua.2007.03.003

Tokgöz, E. ve Aytemiz Seymen, O. (2013). Örgütsel güven, örgütsel özdeşleşme ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişki: Bir devlet hastanesinde araştırma. Öneri, 10(39), 61-76. https://doi.org/10.14783/od.v10i39.1012000308

Tunca, B. (2019). Örgütsel desteğin psikolojik sözleşmeye etkisinde iş yeri arkadaşlığının düzenleyici rolü: Rize ili ÇAYKUR işletmelerinde bir araştırma, (YÖK Tez Merkezi, Yüksek Lisans Tezi). Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Rize.

Turunç, Ö. ve Çelik, M. (2010). Algılanan örgütsel desteğin çalışanların iş-aile, aile-iş çatışması, örgütsel özdeşleşme ve işten ayrılma niyetine etkisi: Savunma sektöründe bir araştırma. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(1), 209-232. https://izlik.org/JA49TS82RN

Tülü, M. ve Serinkan, C. (2023). Örgütsel politika algısı, iş yaşamında yalnızlık ve örgütsel yabancılaşma arasındaki ilişkilerin belirlenmesi: Antalya Muratpaşa Belediyesi örneği. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 8(20), 153-175. https://doi.org/10.25204/iktisad.1144243

Tüzün, İ. K. ve Çağlar, İ. (2008). Örgütsel özdeşleşme kavramı ve iletişim etkinliği ilişkisi. Yaşar Üniversitesi Dergisi, 3(9), 1011-1027. https://doi.org/10.19168/jyu.32776

Uluçay, E. ve Zengin, Y. (2020). İşyeri arkadaşlığı ve işgören performansı arasındaki ilişki: Bir araştırma. Turkish Business Journal, 1(1), 29-50. https://izlik.org/JA82HA55UN

Van Knippenberg, D. & Sleebos, E. (2006). Organizational identification versus organizational commitment: Self‑definition, social exchange, and job attitudes. Journal of Organizational Behavior, 27(5), 571-584. https://www.jstor.org/stable/4093920, Son Erişim Tarihi: 23.05.2026.

Weiss, R. (1976). The emotional impact of marital separation. Journal of Social Issues, 32(1), 135-145. https://doi.org/10.1111/j.1540-4560.1976.tb02484.x

Wright, S. L. (2005). Loneliness in the workplace (Unpublished Doctoral Dissertation). University of Canterbury, Christchurch, New Zealand.

Wright, S. L. (2005). Organizational climate, social support and loneliness in the workplace. Journal of Psychology, 139(5), 467-480. https://doi.org/10.1016/S1746-9791(05)01106-5

Yolaç, S. ve Omuz, B. (2021). Örgütsel yalnızlık algısının örgütsel bağlılık üzerindeki etkisi: Bankacılık sektöründe bir araştırma. EKOIST Journal of Econometrics and Statistics, 33, 83-98. https://doi.org/10.26650/ekoist.2020.33.851201

İndir

Yayınlanmış

22-06-2026

Nasıl Atıf Yapılır

DULKADİR, Ömer. (2026). İş Yeri Yalnızlığının Örgütsel Özdeşleşme Üzerindeki Etkisinde İş Yeri Arkadaşlığının Aracılık Rolü. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 61(2), 2281–2305. https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1885

Sayı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Benzer Makaleler

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >> 

Bu makale için ayrıca gelişmiş bir benzerlik araması başlat yapabilirsiniz.