Okul Öncesi Eğitimi Alan 5 Yaş Çocuklarının Sayı Becerilerinin İncelenmesi
DOI:
https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1830Anahtar Kelimeler:
Erken sayı becerileri- Erken Matematik- Okul Öncesi Eğitim- Geçerlik- GüvenirlikÖzet
Bu araştırmanın amacı, okul öncesi eğitime devam eden 5 yaş grubu çocukların sayı becerilerinin çeşitli demografik değişkenler açısından incelenmesidir. Araştırma iki aşamada yürütülmüştür. Birinci aşamada, Gözden Geçirilmiş Erken Matematiksel Beceri Testi (GEMBT) Form A’nın Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın örneklemini İzmir ili Buca ilçesinde MEB’e bağlı bağımsız anaokullarına devam eden 5 yaş grubundaki 203 çocuk oluşturmuştur. Analizler sonucunda testin iç tutarlılığının yüksek olduğu ve 5 yaş grubu çocuklar için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir. İkinci aşamada, kolay ulaşılabilir ve basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle belirlenen 5 yaş grubu 50 çocuğun sayı becerileri GEMBT Form A ile incelenmiştir. Bulgular, sayı becerilerinin cinsiyete göre anlamlı biçimde farklılaşmadığını göstermiştir. Ancak yaşça büyük, annesi lise ve üzeri öğrenime sahip ve annesi 35 yaş üzeri olan çocukların sınıflandırma; annesi lise ve üzeri eğitime sahip çocukların sıralama; annesi çalışan, tek çocuk olan çocukların sayı sayma; ailenin ilk çocuğu olan çocukların ise tahmin becerilerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Okul öncesi eğitimde sayı becerilerinin sayma ve eşleme ile sınırlı kalmayıp sınıflandırma, sıralama ve tahmin gibi bilişsel becerileri de kapsayacak şekilde planlanması; aile eğitimlerinde anne öğrenim düzeyi ve evdeki ortamın dikkate alınması; öğretmenlerin çok boyutlu ölçme araçları kullanması önerilmektedir.
Kaynaklar
Aktaş Arnas, Y. (2009). Okul öncesi dönemde matematik eğitimi. Nobel Kitabevi.
Aktaş Arnas, Y. A., & Aslan, D. (2010). Children’s classification of geometric shapes. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(1), 254-270.
Anders, Y., Rossbach, H. G., Weinert, S., Ebert, S., Kuger, S., Lehrl, S., & Von Maurice, J. (2012). Home and preschool learning environments and their relations to the development of early numeracy skills. Early Childhood Research Quarterly, 27(2), 231-244. https://doi.org/10.1016/j.ecresq.2011.08.003
Andersson, H. W., Sonnander, K & Sommerfelt, K. (1998). Gender and its contribution to the prediction of cognitive abilities at 5 years. Scandinavian Journal of Psychology, 39(4), 267-274.
Avci, K. (2015). Okul öncesi eğitimi alan 48-66 aylık çocukların matematik becerilerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. ÇOMÜ Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Çanakkale.
Aunio, P., Ee, J., Lim, S. E. A., Hautamäki, J., & Van Luit, J. (2004). Young children's number sense in Finland, Hong Kong and Singapore. International Journal of Early Years Education, 12(3), 195-216.
Aunio, P., Hautamaki, J., Haiskari, P. & Van Luit, J.E.H. (2006). The Early Numeracy Test in Finnish: Child’s norms. Scandinavian Journal of Psychology, 47, 369-378.
Aunio, P., & Niemivirta, M. (2010). Predicting children’s mathematical performance in grade one by early numeracy. Learning and Individual Differences, 20(5), 427-435. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2010.06.003
Aunio, P., & Räsänen, P. (2016). Core numerical skills for learning mathematics in children aged five to eight years-a working model for educators. European Early Childhood Education Research Journal, 24(5), 684-704. https://doi.org/10.1080/1350293X.2014.996424
Beaton, D. E., Bombardier, C., Guillemin, F., & Ferraz, M. B. (2000). Guidelines for the process of cross-cultural adaptation of self-report measures. Spine, 25(24), 3186-3191.
Beier, L., & Blossfeld, H. P. (2023). How do numerical and literacy stimulations in mother-child interactions relate to early gender differences in mathematical competencies? Empirical results from the NEPS Newborn Cohort study. Large-scale Assessments in Education, 11(7), 1-21. https://doi.org/10.1186/s40536-023-00153-z
Bornstein, M. H., Putnick, D. L., & Suwalsky, J. T. D. (2018). Parenting cognitions → parenting practices → child adjustment? The standard model. Development and Psychopathology, 30(2), 399-416. https://doi.org/10.1017/S0954579417000931
Brooks-Gunn, J., Han, W. J., & Waldfogel, J. (2010). First-year maternal employment and child development in the first seven years. Monographs of the Society for Research in Child Development, 75(2), 7-9. https://doi.org/10.1111/j.1540-5834.2010.00562.x
Bruce, B., & Threlfall, J. (2004). One, two, three and counting: Young children’s methods and approaches in the cardinal and ordinal aspects of number. Educational Studies in Mathematics, 55, 3-26.
Buhl-Wiggers, J., Thornton, R., & Valenzuela, I. (2025). Girls outperforming boys: Pre-school gender gap in literacy and numeracy skills in Sub-Saharan Africa. International Journal of Educational Development, 118, 103391.
Bulut Pedük, Ş. (2007). Altı yaş grubundaki çocuklara çoklu zeka kuramına dayalı olarak verilen matematik eğitiminin matematik yeteneğine etkisinin incelenmesi [Yayınlanmamış Doktora Tezi]. Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Bumin, A. (1993). Anaokulu eğitimi alan ve almayan 61-72 aylık çocukların sayı kavramlarındaki başarı düzeylerinin cinsiyete göre karşılaştırmalı olarak incelenmesi [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Büyüköztürk, Ş. (2019). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Akademi.
Ceylan, M., & Ellez, A. M. (2020). Okul öncesi dönemde erken matematik yeteneği düzeyleri. Necatibey Faculty of Education Electronic Journal of Science and Mathematics Education, 14(1), 292-315. https://doi.org/10.17522/balikesirnef.648860
Charlesworth, R., & Lind, K. K. (2003). Math and science for young children (4. Edition). Delmar.
Crane, J. (1996). Effects of home environment SES and maternal test scores on mathematics achievement. The Journal of Educational Research, 89(5), 305-314.
Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). Sage.
Davis-Kean, P. E. (2005). The influence of parent education and family income on child achievement: The indirect role of parental expectations and the home environment. Journal of Family Psychology, 19(2), 294-304. https://doi.org/10.1037/0893-3200.19.2.294
DeVellis, R. F., & Thorpe, C. T. (2021). Scale development: Theory and applications (5th ed.). Sage.
Dikici, A. (2002). Orff tekniği ile verilen müzik eğitiminin matematik yeteneğine etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Downey, D. B. (2001). Number of siblings and intellectual development: The resource dilution explanation. American Psychologist, 56(6-7), 497-504. https://doi.org/10.1037/0003-066X.56.6-7.497
Duncan, G. J., Dowsett, C. J., Claessens, A., Magnuson, K., Huston, A. C., Klebanov, P., … Japel, C. (2007). School readiness and later achievement. Developmental Psychology, 43(6), 1428-1446. https://doi.org/10.1037/0012-1649.43.6.1428
Else-Quest, N. M., Hyde, J. S., & Linn, M. C. (2010). Cross-national patterns of gender differences in mathematics: A meta-analysis. Psychological Bulletin, 136(1), 103-127. https://doi.org/10.1037/a0018053
Ergül, A. (2014). Erken matematiksel akıl yürütme becerileri değerlendirme aracı geliştirilmesi [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Fergusson, D. M., & Woodward, L. J. (1999). Maternal age and educational and psychosocial outcomes in early adulthood. The Journal of Child Psychology and Psychiatry and Allied Disciplines, 40(3), 479-489. https://doi.org/10.1111/1469-7610.00464
Goisis, A., Schneider, D. C., & Myrskylä, M. (2017). The reversing association between advanced maternal age and child cognitive ability: Evidence from three UK birth cohorts. International Journal of Epidemiology, 46(3), 850-859, https://doi.org/10.1093/ije/dyw354
Güven, Y. (2007). Okul öncesi dönem çocuklarının sezgisel matematik yeteneklerinin incelenmesi. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(28), 389-395.
Hambleton, R. K., & Patsula, L. (1999). Increasing the validity of adapted tests: Myths to be avoided and guidelines for improving test adaptation practices. Journal of Applied Testing Technology, 1(1), 1-12. https://www.testpublishers.org/assets/documents/volume%201%20issue%201Increasing%20validity.pdf?
Hyde, J. S. (2014). Gender similarities and differences. Annual Review of Psychology, 65, 373-398. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-010213-115057
Jordan, N. C., Kaplan, D., Ramineni, C., & Locuniak, M. N. (2009). Early math matters: Kindergarten number competence and later mathematics outcomes. Developmental Psychology, 45(3), 850-867. https://doi.org/10.1037/a0014939
Kandır, A., & Orçan, M. (2009). Alt ve üst sosyo-ekonomik düzeydeki ailelerin beş-altı yaş çocuklarının erken öğrenme becerilerinin bazı değişkenler yönünden incelenmesi. Kuramsal Eğitimbilim, 2(1), 1-13.
Karaman, S., & İvrendi, A. (2015). Okul öncesi dönem çocuklarının matematik becerileri ile onların sosyo-demografik özellikleri ve sosyo-dramatik oyunları arasındaki ilişki. Türk Eğitim Derneği, 40(177), 313-326.
Kesicioğlu, O. S. (2013). Okul öncesi dönem çocuklarının matematiksel örüntü becerilerinin incelenmesi. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 13, 19-26.
Lawson, D. W., & Mace, R. (2008). Sibling configuration and childhood growth in contemporary British families. International Journal of Epidemiology, 37(6), 1408-1421. https://doi.org/10.1093/ije/dyn116
Lombardi, C. M. (2023). Early maternal employment and children’s school readiness: Changing associations over time?. Journal of Child and Family Studies, 32, 1032-1047. https://doi.org/10.1007/s10826-022-02357-3
Lopez, E. M., Gallimore, R., Garnier, H., & Reese, L. (2007). Preschool antecedents of mathematics achievement of Latinos the influence of family resources, early literacy experiences, and preschool attendance. Hispanic Journal of Behavioral Sciences, 29(4), 456-471. https://doi.org/10.1177/0739986307305910
Melhuish, E. C., Sylva, K., Sammons, P., Siraj-Blatchford, I., Taggart, B., Phan, M. B., & Malin, A. (2008). Preschool influences on mathematics achievement. Science, 321(5893), 1161-1162. https://doi.org/10.1126/science.1158808
Olkun, S., Çelik, E., Sönmez, M.T. ve Can, D. (2014). İlköğretim birinci sınıf Türk öğrencilerinde sayma ilkelerinin gelişimi. Başkent University Journal of Education, 1(2), 115-125.
Önkol, F. L. (2012). Erken Sayı Testi'nin uyarlanması ve Erken Sayı Gelişim Programının 6 yaş çocukların sayı gelişimlerine etkisinin incelenmesi [Yayınlanmamış Doktora Tezi]. Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Polat Unutkan, Ö. (2007). Okul öncesi dönem çocuklarının matematik becerileri açısından ilköğretime hazır bulunuşluğunun incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 32(32), 243-254.
Sarama, J., & Clements, D. H. (2009). Early childhood mathematics education research: Learning trajectories for young children. Routledge.
Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H., & Müller, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research Online, 8(2), 23-74.
Schumacker, R.E., & Lomax, R.G. (2004). A beginner’s guide to structural equation modeling (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
Seçer, İ. (2013). SPSS ve LISREL ile pratik veri analiz raporlaştırma. Anı Yayıncılık.
Sezer, T. (2008). Okul öncesi eğitimi alan 5 yaş grubu çocuklara sayı ve işlem kavramlarını kazandırmada drama yönteminin etkisinin incelenmesi [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bolu.
Stoet, G., & Geary, D. C. (2018). The gender-equality paradox in science, technology, engineering, and mathematics education. Psychological Science, 29(4), 581-593. https://doi.org/10.1177/0956797617741719
Taşkın, N. (2013). Okul öncesi dönemde matematik ile dil arasındaki ilişki üzerine bir inceleme [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Tian, Z., & Huang, X. (2009). A study of children’s spatial reasoning and quantitative reasoning abilities. Journals of Mathematic Education, 2(2),80-93.
Uysal, E., & Yenilmez, K. (2011). Sekizinci sınıf öğrencilerinin matematik okuryazarlığı düzeyi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(2), 1-15.
van Luit, H., & van de Rijt, B. A. M. (2009). Utrechtse getalbegrip toets-Revised. Graviant.
Wan, W., Zhu, Y., Tian, J., Cheng, Y., Zeng, L., & Zhu, Z. (2024). Associations of parental age at pregnancy with adolescent cognitive development and emotional and behavioural problems: a birth cohort in rural Western China. BMC Public Health, 24, 775. https://doi.org/10.1186/s12889-024-18309-z
Yılmaz, E. (2006). Okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 6 yaş çocuklarının sayı ve işlem kavramlarını kazanmalarında müzikli oyun etkinliklerinin kullanılmasının etkisi [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
Yoleri, S. (2014). Okul öncesi çocukların kişilerarası problem çözme becerisi ve kavram gelişimi arasındaki ilişkinin incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 39(173), 82-90.
Yurt, E., & Sünbül, A. M. (2014). Matematik öz-yeterlik kaynakları ölçeğinin Türkçeye uyarlanması. Eğitim ve Bilim, 39(176), 145-157.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
