Türk Savunma Sanayisinde İnsan Kaynakları Yönetiminin Kurumsal Performansa Etkisi: Savunma Sanayii Başkanlığı Örneği
DOI:
https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1823Anahtar Kelimeler:
Stratejik İnsan Kaynakları Yönetimi- Kurumsal Performans- Savunma Sanayisi- Kamu Yönetimi- Yetkinlik Temelli YönetimÖzet
Bu çalışma, Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) örneğinde insan kaynakları yönetimi uygulamalarının kurumsal performans üzerindeki etkisini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, stratejik insan kaynakları yönetimi yaklaşımı çerçevesinde, insan kaynakları uygulamalarının yalnızca bireysel performansı değil, aynı zamanda kurumsal çıktı ve başarıyı nasıl etkilediğini incelemektedir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış, veri toplama sürecinde yarı yapılandırılmış mülakat tekniğinden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular, kurum performansının üç temel unsur etrafında şekillendiğini göstermektedir: yetkin insan kaynağı, kurumsal karar alma mekanizmaları ve finansal yapı. Özellikle yetkinlik temelli insan kaynakları uygulamalarının çalışan motivasyonu ve bireysel performansı artırdığı, bunun da kurumsal performansa olumlu yansıdığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, Savunma Sanayii İcra Komitesi gibi hızlı karar alma mekanizmaları ile Savunma Sanayii Destekleme Fonu’nun sağladığı finansal esnekliğin, insan kaynakları uygulamalarının etkinliğini güçlendirdiği görülmüştür. Çalışma, insan kaynakları yönetimi ile kurumsal performans arasındaki ilişkinin yalnızca bireysel düzeyde değil, kurumsal bağlam ve kaynak yapısı ile birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu yönüyle araştırma, savunma sanayisi özelinde insan kaynakları yönetimi literatürüne özgün katkı sunmaktadır.
Belirtilen işlerin zamanında ve etkin bir şekilde yapılabilmesi, doğru insanların etkili olabilecekleri rol ve sorumluluklarla donatılmasını zorunlu kılmaktadır. Bu açıdan bakıldığında ülke savunma sanayisinin gelişimine daha en baştan etki eden ana unsurun kamu kesimindeki insan kaynakları profili olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Kamu personelinin performansının artırılmasına yönelik hedefler stratejik planların bir parçası olmaktadır. Ancak bunun için öncelikle performansın ölçülerek değerlendirilmesi, alınan sonuçlara göre performansı yükseltecek tedbirlerin belirlenmesi, ardından uygulanarak neticelerinin karşılaştırılması ve ödül/ceza ile nihayetlendirilmesi halinde performans değerlendirmesinin anlamı olacaktır. Makale ile savunma sanayisindeki gelişmelere insan kaynakları alanındaki yönetimin etkisi ölçülerek, yapılanların ve yapılmayanların performansa olan etkisinin değerlendirilmesine bir giriş yapılmıştır.
Kaynaklar
Aksu, S. G. ve Dalkılıç Sürgevil, O. (2024). Dijital Çağın Yetkinlikleri: Çalışanlar, İnsan Kaynakları Uzmanları Ve Yöneticiler Çerçevesinden Bakış, Journal of Business in The Digital Age, Vol. 2 Issue 2, 54-68. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/913858
Albayrak, S. O. (2016). Kariyer Uzmanlık Sistemi, Ankara: TODAİE Yayını.
Aytekin, İ. (2022). Yetkinliklere Dayalı İnsan Kaynakları Yönetiminin Türkiye Kamu Kurumları Bağlamında Mevcut Durumu, Bartın Üniversitesi İİBF Dergisi, 13(25), 118–139. https://doi.org/10.47129/bartiniibf.1120142
Barney, J. (1991). Firm Resources and Sustained Competitive Advantage. Journal of Management, 17(1), 99–120.
Bartram, D. (2005). The Great Eight Competencies: A Criterion-Centric Approach to Validation. Journal of Applied Psychology, 90(6), 1185–1203. https://doi.org/10.1037/0021-9010.90.6.1185
Bıyıkoğlu, N. ve Akalın, T. Z. (2020). Türk Savunma Sanayii Tarihi, Ankara: 1. Baskı İmge.
Bilgin, K. U. (2007a). Kamuda Ölçülebilir Denetime Hazırlık Performans Yönetimi.
Sayıştay Dergisi, 65 Özel sayı, Ankara: Sayıştay Başkanlığı.
Bilgin, K.U. (2007b). Performance Management For Public Personnel: Multi Analysis Approach Toward Personnel. Public Personnel Management, International Public Management Association for Human Resources (IPMA-HR), 36 (2), 93-113. https://www.yumpu.com/en/document/read/38172383/public-personnel-management-ipma/31
Bilgin, K.U. (2020). Kamusal Bir Sorumluluk Olarak Kamu Personeli Performans Yönetimi. Eren, V. ve Eroğlu, T. (Ed.), Kamuda Performans Yönetimi, 195-236, Nobel Yayını; Ankara.
Boxall, P., & Purcell, J. (2016). Strategy And Human Resource Management (4th ed.). Palgrave Macmillan.
Çakmak, T. (2023). Türk Savunma Sanayinde Teknik Destek Sağlayıcı Modeli: Altay Projesi Dönem-I Örneği. Savunma Bilimleri Dergisi, 43(2), 398–423.
Dilek, S. (2015). Uçak Sanayini Yeniden Nasıl Kurduk: TUSAŞ’taki Yıllarıma Kısa Bir Bakış (1978-1983 Yılları). TAI’nin Sesi, (12.2015), 15-18.
Dunne, J. P., & Tian, N. (2020). Military Expenditure and Economic Growth: A Survey. The Economics of Peace and Security Journal, 15(2), 20–30. https://doi.org/10.15355/epsj.15.2.20
Erdem, V. (2021). Hatıralarla Devlette 45 Yıl, İstanbul; Boğaziçi Yayını.
Eren, V. (2020). Kamuda Performans Ölçüm Modelleri ve Performans Ölçütleri. Eren, V. ve Eroğlu, T. (Ed.), Kamuda Performans Yönetimi, 73-118, Nobel Yayını; Ankara.
Ermiş, U. (2022). Ulusal Güvenlikte ve Dış Politikada Bir Enstrüman Olarak Savunma Sanayii: Türkiye Örneği. (Yayımlanmamış doktora tezi). Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalı, Uluslararası Siyaset Bilim Dalı, Bursa.
Eryılmaz, B. (2020). Kamu Yönetimi: Düşünceler, Yapılar, Fonksiyonlar, Politikalar (13. baskı). Umuttepe Yayınları.
Ferrari, A., Punie, Y. & Redecker, C. (2012). Understanding Digital Competence in the 21st Century: an Analysis of Current Frameworks. EC-TEL 2012, LNCS 7563 (79–92). https://www.researchgate.net/publication/313535383_Understanding_digital_competence_in_the_21st_century_An_analysis_of_current_frameworks
Guest, D. E. (2011). Human Resource Management and Performance: Still Searching for Some Answers. Human Resource Management Journal, 21(1), 3–13. https://doi.org/10.1111/j.1748-8583.2010.00164.x
Hartley, K. (2017). The Economics of Defence Policy: A New Perspective. Routledge.
HAVELSAN (2024). Ülke ve Kritik Tesis Güvenliği. https://www.havelsan.com/tr/cozumler/entegre-guvenlik-cozumleri
Hürriyet (2004, 14 Mayıs). Tank ve Helikopter İhaleleri İptal Edildi. Hürriyet. https://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/tank-ve-helikopter-ihaleleri-iptal-edildi-225670
Jiang, K., Lepak, D. P., Hu, J., & Baer, J. (2012). How Does Human Resource Management İnfluence Organizational Outcomes? Academy of Management Journal, 55(6), 1264–1294.
Karasoy, H. A. (2014). Türk Kamu Yönetiminde Performans Yönetimine Bir Bakış. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, Cilt 10, Sayı 22.
Karasoy, H. A. (2014). Kamu Mali Yönetiminde Performans Esaslı Bütçeleme Sistemi. Maliye Dergisi, (166), 250–268.
Knies, E., Boselie, P., Gould-Williams, J., & Vandenabeele, W. (2018). Strategic human resource management and public sector performance: Context matters. The International Journal of Human Resource Management, 29(19), 2432–2444.
Kurt, V. ve Yiğit, M. (2024). Türk Savunma Sanayiinin Gelişimi, Siyasal ve Bürokratik Arka Plan. Türkiye Araştırmaları Vakfı Yayınları, İstanbul.
Küçükoğlu, M. (2023). Türk Savunma Sanayisindeki Gelişmelerin Ekonomiye Etkileri (2000-2023). Sakarya İktisat Dergisi, Cilt 12, sayı 1, 2023, 15-41.
Mattely, S. (2025). Investıng in European Defence Industry: The Case for a Sovereign Defence Investment Fund. Policy Paper. The Armament Industry European Research Group. Paris. https://institutdelors.eu/content/uploads/2025/11/ARES_2025_07_115_Sovereign_Defence_Fund_PolicyPaper.pdf?utm
MEB (2022, 02 Kasım). Savunma Sanayi Başkanlığı - MEB protokolü, BİLSEM öğrencilerine ASELSAN'da otonom eklemeli imalat eğitimi. MEB. https://orgm.meb.gov.tr/www/savunma-sanayi-baskanligi-ile-genel-mudurlugumuz-arasinda-imzalanan-protokol-kapsamina-bilsem-ogrencilerimize-aselsanda-otonom-eklemeli-imalat-egitimi-verildi/icerik/2122
Miles, M. B., Huberman, A. M., & Saldana, J. (2014). Qualitative Data Analysis (3rd ed.). Sage.
Murawski, M. ve Bick, M. (2017). Digital Competences of the Workforce–A Research Topic? Business Process Management Journal, 23(3), 721-734. https://doi.org/10.1108/BPMJ-06-2016-0126
Özlü, H. (2022). The Foundation and Development of Turkey’s Defense Industry in the Context of National Security Strategy. Perceptıons: Journal of International Affairs, 26(2), 216–240. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2181959?utm
Öztürk, H. T. (2022). Türk Savunma Sanayisinde Ar-Ge ve Yenilik Sistemleri. Selçuk Üniversitesi Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi. 1.Uluslararası Sosyal ve Teknik Bilimler Sempozyumu USTEK’2022 Özel Sayısı. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3278001?utm
Paauwe, J. (2009). HRM and Performance: Achievements, Methodological Issues and Prospects, Journal of Management Studies, 46(1), 129–142.
Pollitt, C., & Bouckaert, G. (2017). Public Management Reform: A Comparative Analysis – Into the Age of Austerity (4th ed.). Oxford University Press.
Pustu, Y. (2017). Yolsuzlukla Mücadele ve Medya. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(9), 3-23.
Rossiter, A., Kurç, Ç., & Novella, M. (2025). Defence Industry Policies of Small and Medium Powers: an Introduction to the Challenges and Prospects. Defence Studies, 25(2), 247–257. https://doi.org/10.1080/14702436.2025.2472723
Savunma Sanayi Akademi (2020, 06 Ekim). Savunma Sanayii Başkanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı Arasında İmzalanan Protokol. SSA. https://x.com/SavunmaAkademi/status/1313375634605969408
Sayan, İ.Ö. - Demirci, G. A. (2018). Kamu Personelinin Değerlendirilmesinde Performans Sistemine Geçiş Sürecinin Analizi. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 73 (2), 667-700.
Saylam, A., & Leblebici, D. (2015). İnsan Kaynakları Yönetimindeki Eğilimler, Eğilimlerin İtici Güçleri ve Kamu Yönetiminde Uygulanabilirliği. Cumhuriyet Üniversitesi İİBF Dergisi, 16(1), 187–204.
Sevinç, İ., Zengen, M., & Usta, S. (2024). Performans Yönetimi: Türkiye-Fransa Karşılaştırmalı Bir Analiz. The Journal of Academic Value Studies. https://doi.org/10.29228/javs.81949
SSB (2024). SSB Teşkilat Yapısı. https://www.ssb.gov.tr/WebSite/contentlist.aspx?PageID=42&LangID=1
SSB. (2026a). Savunma Sanayii İcra Komitesi. https://www.ssb.gov.tr/savunma-sanayii-icra-komitesi
SSB. (2026b). Personel Politikamız. https://www.ssb.gov.tr/website/contentlist.aspx?PageID=546&LangID=1
SSB. (2026c). SSB’li Olmak. https://www.ssb.gov.tr/ssbli-olmak
SSB. (2026d). Kariyer. https://www.ssb.gov.tr/egitim-ve-gelisim-yonetimi.
SSB Faaliyet Raporu. (2007). Savunma Sanayii Müsteşarlığı Faaliyet Raporu 2006. https://silo.tips/download/savunma-sanay-mstearlii-2
SSB Faaliyet Raporu. (2008). Savunma Sanayii Müsteşarlığı Faaliyet Raporu 2007. https://www.yumpu.com/tr/document/view/26562706/2007-yala-faaliyet-raporu-savunma-sanayii-ma-1-4-steaarlaaa
SSB Faaliyet Raporu. (2011). Savunma Sanayii Müsteşarlığı Faaliyet Raporu 2010. http://www.sp.gov.tr/upload/xSPRapor/files/dcaoK+2011_Yili_Faaliyet_Raporu.pdf
SSB Faaliyet Raporu. (2013). Savunma Sanayii Müsteşarlığı Faaliyet Raporu 2012. http://www.sp.gov.tr/upload/xSPRapor/files/JXwUi+ssm_2012_fr.pdf
SSB Faaliyet Raporu. (2014). Savunma Sanayii Müsteşarlığı Faaliyet Raporu 2013. http://www.sp.gov.tr/upload/xSPRapor/files/d9xWi+ssm2013-yili-faaliyet-raporu.pdf
SSB Performans Programı. (2009). 2009 Yılı Performans Programı. https://www.ssb.gov.tr/Images/Uploads/MyContents/F_20170523145253334720.pdf
SSB Performans Programı. (2014). 2013 Yılı Performans Programı. http://www.sp.gov.tr/upload/xSPRapor/files/d9xWi+ssm2013-yili-faaliyet-raporu.pdf
SSB Performans Programı. (2021). 2022 Yılı Performans Programı. https://www.ssb.gov.tr/website/ContentList.aspx?PageID=1040
SSB Performans Programı. (2025). 2025 Yılı Performans Programı. https://www.ssb.gov.tr/Images/Uploads/files/2025%20Y%C4%B1l%C4%B1%20Performans%20Program%C4%B1.pdf
SSB Performans Programı. (2026). 2026 Yılı Performans Programı. https://www.ssb.gov.tr/performans-programlari
SSB Stratejik Plan Hazırlık Programı. (2005). Stratejik Plan Hazırlık Programı. http://www.sp.gov.tr/upload/xSpKutuphane/files/D3QBs+SSMhazirlik.pdf
SSB Stratejik Planı. (2006). 2007-2011 Stratejik Plan (VER 1.2). https://www.ssb.gov.tr/Images/Uploads/MyContents/F_20170606155729646061.pdf
SSB Stratejik Planı. (2011). 2012-2016 Stratejik Plan. https://www.ssb.gov.tr/Images/Uploads/MyContents/V_20221124171314533783.pdf.
SSB Stratejik Planı. (2023). 2024-2018 Stratejik Plan. https://www.ssb.gov.tr/stratejik-planlar
Şahin, A. (2020). 07 Şubat 2020 tarihli Söyleşi: TSKGV Genel Müdür Vekili Sadık Piyade. https://www.savunmasanayist.com/soylesi-tskgv-genel-mudur-vekili-sadik-piyade/
TSKGV. (2024). TSKGV 2024 yılı faaliyet raporu. (https://www.tskgv.org.tr/storage/11536/TSKGV-2024-Y%C4%B1l%C4%B1-Faaliyet-Raporu'nu-incelemek-i%C3%A7in-l%C3%BCtfen-t%C4%B1klay%C4%B1n..pdf
TSKGV. (2026). Tarihçemiz. TSKGV. https://tskgv.org.tr/tarihcemiz.
Turkishtime. (2025). 2024 Yılı En Çok Ar-Ge Harcaması Yapan İlk 500 Firma. Turkishtime. https://turkishtimedergi.com/arge500/
Uygun, S. V. (2016). Kamu İşletmeciliği Perspektifinde Performansa Dayalı Ücretlendirme Sisteminin Kamu Personel Yönetiminde Uygulanabilirliği. Türk Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 5(13), 82–101.
Ütük, U. (2016). Kamu Personel Rejiminde Esnekliğin Bir Yansıması: Savunma Sanayii Müsteşarlığı personel rejimi. Sayıştay Dergisi, (101), 51-78.
Wright, P. M., & McMahan, G. C. (1992). Theoretical Perspectives for Strategic Human Resource Management. Journal of Management, 18(2), 295–320. https://doi.org/10.1177/014920639201800205
Yalçın, F. (2021). Konya Savunma Havacılık Sanayii ve Silah Muhimmat Ekosistemi. Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya, 157:427.
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (10. baskı), Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Yönetmelik. (2024, 18 Ekim).. Resmi Gazete (Sayı: 32696). Savunma Sanayii Uzmanlığı Yönetmeliği.
7 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (2018, 15 Temmuz). Resmi Gazete (Sayı: 30479). Savunma Sanayii Başkanlığı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi.
6111 Sayılı Kanun (2011, 25 Şubat). Resmi Gazete (Sayı: 27857). Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile…Hakkında Kanun.
390 Sayılı KHK. (1989, 02 Kasım). Resmi Gazete (Sayı: 20330). 7/11/1985 Tarihli ve 3238 Sayılı Kanunda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname.
703 Sayılı KHK.(2018, 09 Temmuz). Resmi Gazete (Sayı: 30473). Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname.
3238 Sayılı Kanun (1985, 13 Kasım). Resmi Gazete (Sayı: 18927). “Savunma Sanayii Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığının Kurulması vd. Hakkında Kanun.
101 Sayılı KHK (1983, 18 Kasım). Resmi Gazete (Sayı: 18225). Savunma Donatım İşletmeleri Genel Müdürlüğü Kuruluşu Hakkında Kanun Hükmünde Kararname.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
