Ortaokul Matematik Dersinde Yapay Zekâ Uygulamaları: Öğrenci Görüşlerine Dayalı Nitel Bir Araştırma
DOI:
https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1826Anahtar Kelimeler:
Ortaokul, yapay zekâ, yapay zekâ uygulamaları, ortaokul öğrencileri, nitel araştırma.Özet
Yapay zekânın eğitime entegrasyonuna yönelik görüşler, bilgisayar sistemlerinin akıllı bir öğretmen gibi davranmasına olanak sağlamakla kalmayacağı, aynı zamanda eğitim ortamlarında karar verme süreçlerini kolaylaştıracağına, öğretme, öğrenme ve değerlendirme kalitesini iyileştireceğine, öğrenme süreçleri için yeni stratejiler geliştireceğine, sınıfları öğrencilerin profillerine göre uyarlayabileceğine ve öğrencilerin ilgi alanlarıyla ilgili çeşitli içerikler oluşturabileceğine yöneliktir. Eğitim için bu kadar geniş bir etki alanı oluşturabileceğine inanılan yapay zekâ uygulamalarının, araştırma alanı olarak üzerinde düşünülmesi gereken bir konu olduğu gerçeğini gözler önüne sermektedir. Bu bağlamda mevcut araştırma, ortaokul öğrencilerinin matematik dersinde yapay zekâ uygulamalarına ilişkin görüşlerini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu amaç doğrultusunda araştırmanın katılımcıları Ankara ili Mamak ilçesinde bulunan ortaokullardan amaçlı örnekleme yöntemlerinden kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemine uygun olarak belirlenen 74 ortaokul öğrencisinden oluşmaktadır. Çalışmanın verileri araştırmacı tarafından oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme sorularının yer aldığı form ile elde edilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Araştırmanın sonuçlarına bakıldığında ortaokul öğrencilerinin matematik derslerinde yapay zekâ uygulamalarına ilişkin görüşlerinin; yapay zekâ uygulamalarının kullanılma durumu, etki açısından hangi yapay zekâ uygulamaları, yapay zekâ uygulamaları nasıl kullanılmalı, hangi matematik konularında yapay zekâ uygulamaları, yapay zekâ uygulamaları kullanmanın fayda ve zararları şeklindeki temel kategorilerden meydana geldiği belirlenmiştir. Bunlardan hareketle matematik derslerinde oluşturulan müfredatın yapay zekâ temelli uygulamalar açısından güncellenmesi ve bu müfredatın kazandırılması noktasında ortaokul matematik öğretmenlerinin gerekli eğitimler alması önerilmektedir.
Kaynaklar
Acar, S., & Peker, B. (2025). Matematik öğretmen adaylarının gözünden: ChatGPT’nin eğitimde kullanımı. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(Özel Sayı), 23-41.
Akın, T., Bulanık, S., Dalkılıç, Z., & Dalkılıç, S. (2025). Eğitimde dönüşüm: Öğretmenlerin yapay zekâya bakışı. Uluslararası Eğitim ve Bilim Araştırmaları Dergisi, 2(2), 1-15. doi:10.5281/zenodo.17465914.
Andres, J. A. L., & Whitmer, J. (2024). The LEVI trialing hub evidence matrix: Providing progressive measures of AI-driven edtech research & development. Proceedings of Machine Learning Research, 1, 1-10.
Annuš, N., & Kmeť, T. (2024). Learn with M.E.-let us boost personalized learning in K-12 math education! Education Sciences, 14(7), 1-30. doi:10.3390/educsci14070773.
Bailing, L., Chenglu, L., Hai, L., Hyunju, O., Yukyeong, S., Wangda, Z., & Wanli, X. (2025). The role of teachable agents’ personality traits on student-AI interactions and math learning. Computers & Education, 234. doi:10.1016/j.compedu.2025.105314.
Başkale, H. (2016). Nitel araştırmalarda geçerlik, güvenirlik ve örneklem büyüklüğünün belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23-28. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/753041 adresinden edinilmiştir.
Bešlić, A., Bešlić, J., & Kamber Hamzić, D. (2024). Artificial Intelligence in elementary math education: Analyzing impact on students achievements. T. Volarić, B. Crnokić, & D. Vasić (Eds.), Digital transformation in education and artificial intelligence application içinde. MoStart. Communications in Computer and Information Science, 2124. Springer, Cham. doi:10.1007/978-3-031-62058-4_3.
Burgard, W. (2022). Artificial intelligence key technologies and opportunities. S. Voeneky, P. Kellmeyer, O. Mueller, & W. Burgard (Eds.), The Cambridge handbook of responsible artificial intelligence interdisciplinary perspectives içinde. Cambridge University Press.
Burgsteiner, H., Kandlhofer, M., & Steinbauer, G. (2016). iRobot: Teaching the basics of artificial intelligence in high schools. Proceedings of the AAAI Conference on Artificial Intelligence, 30(1). doi:10.1609/aaai.v30i1.9864.
Büyükbayram, N., Boyacıoğlu, N., Bilge-Yapan, E., Kılınç, R., Baykuş, Y., & Yaman, M. Z. (2025). Yapay zekâ destekli yaratıcı matematik senaryoları ile ortaokul öğrencilerinin matematik becerilerinin geliştirilmesi. Journal of Advancements in Education, 3(1), 53-67.
Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2010). Bilimsel araştırma yöntemleri (7. Baskı). Ankara: Pegem.
Cantú-Ortiz, F. J., Galeano Sánchez, N., Garrido, L., Terashima-Marin, H., & Brena, R. F. (2020). An artificial intelligence educational strategy for the digital transformation. International Journal on Interactive Design and Manufacturing (IJIDeM), 14, 1195–1209. doi:10.1007/s12008-020-00702-8.
Chen, F., Chen, J., & Xu, Y. (2025). The more anxious, the more dependent? The impact of math anxiety on AI-assisted problem-solving. Psychology in the Schools, 62, 2685-2701. doi:10.1002/pits.23500.
Demir, B., & Beyazhançer, R. (2024). İlköğretim matematik öğretmeni adaylarının yapay zekâ öz-yeterliklerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 11(113), 2393–2398. doi:10.5281/zenodo.14279357.
Demircioğlu, E., Yazıcı, C., & Demir, B. (2024). Yapay zekâ destekli matematik eğitimi: Bir içerik analizi. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 11(106), 771–785. doi:10.5281/zenodo.11109449.
Divrik, R., Çelik, Ö., & Elmas, Z. (2025). ChatGPT ile tasarlanan matematiksel oyunların 4. sınıf öğrencilerinin matematik motivasyon ve tutumlarına etkisi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 8(2), 679-700. doi:10.33400/kuje.1722769.
Eker, C., & Halıcı Gürbüz, S. (2024). Matematik öğretmenlerinin matematik dersinde yapay zekâ kullanımına yönelik yeterlilik algıları. Sosyal, Beşerî ve İdari Bilimler Dergisi, 7(7), 513–528. doi:10.26677/TR1010.2024.1425.
Fahimirad, M., & Kotamjani, S. S. (2018). A review on application of artificial intelligence in teaching and learning in educational contexts. International Journal of Learning and Development, 8(4), 106-118. doi:10.5296/ijld.v8i4.14057.
Fan, L., Luo, J., Xie, S., et al. (2022). Chinese students’ access, use and perceptions of ICTs in learning mathematics: Findings from an investigation of Shanghai secondary schools. ZDM Mathematics Education, 54, 611–624. doi:10.1007/s11858-022-01363-5.
Fitria, T. N. (2021). Artificial intelligence (AI) in education: Using AI tools for teaching and learning process. Prosiding Seminar Nasional & Call for Paper STIE AAS, 4(1), 134–147. https://prosiding.stie-aas.ac.id/index.php/prosenas/article/view/106 adresinden edinilmiştir.
Gündüz, A. Y. (2023). Eğitimde yapay zekâ ve oyunlaştırma. M. A. Ocak & Ö. Çakır (Eds.), Eğitim ve kültür çalışmalarında yenilikçi yaklaşımlar içinde (ss. 1-14). Ankara: Berikan.
Hacioğlu Seven, E., & Erümit, A. K. (2025). Matematik eğitiminde üretken yapay zekâ araçlarının incelenmesi: Araç özellikleri, kullanım amaçları ve etkileri. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 11(2), 136-162. doi:10.29065/usakead.1688918.
Holmes, W., Bialik, M., & Fadel, C. (2019). Artificial intelligence in education: Promises and implications for teaching and learning. Boston, MA: Center for Curriculum Redesign.
Holmes, W., Persson, J., Chounta, I. A., Wasson, B., & Dimitrova, V. (2022). Artificial intelligence and education: A critical view through the lens of human rights, democracy and the rule of law. Strasbourg, France: Council of Europe.
Huawei Technologies Co., Ltd. (2021). A general introduction to artificial intelligence. Cham: Springer.
Hwang, G., Xie, H., Wah, B. W., & Gašević, D. (2020). Vision, challenges, roles and research issues of artificial intelligence in education. Computers & Education: Artificial Intelligence, 1, 100001. doi:10.1016/j.caeai.2020.100001.
Kannan, J., & Munday, P. (2018). New trends in second language learning and teaching through the lens of ICT, networked learning, and artificial intelligence. Círculo de Lingüística Aplicada a la Comunicación, 76, 13-30. doi:10.5209/CLAC.62495.
Kara, E. (2024). 21. Yüzyıl matematik eğitiminde yapay zekâ: Teknolojik dönüşümde global stratejiler. Çocuk ve Medeniyet Dergisi, 9(15), 8–43. doi:10.47646/CMD.2024.334.
Khemani, D. (2013). A first course in artificial intelligence. India: McGraw Hill Education.
Kim, Y. R., Park, M. S., & Joung, E. (2025). Exploring the integration of artificial intelligence in math education: Preservice Teachers’ experiences and reflections on problem-posing activities with ChatGPT. School Science and Mathematics, 1–15. doi:10.1111/ssm.18336.
Kulkarni, R. V., Choudhari, G., Bhavik, M., Bura, B., & Bhosale, V. (2025). Gamifying early math education: An innovative AI game for children. Journal of Information Technology Education: Innovations in Practice, 24, 1-21. doi:10.28945/5595.
Lincoln, Y., & Guba, E. (1985). Naturalistic inquiry. Thousand Oaks, CA: Sage.
Merriam, S. B. (2013). Araştırmanın desenlenmesi ve örneklem seçimi (Çev. S. Turan & D. Yılmaz). S. Turan (Çev. Ed.), Nitel araştırma desen ve uygulama için bir rehber içinde (ss. 55-82). Ankara: Nobel.
Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2024). Eğitimde kullanılan yapay zekâ araçları öğretmen el kitabı. https://yegitek.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2024_07/12172521_meb_nek_yapay_zek_araclari_12072024_web.pdf adresinden edinilmiştir.
National Council of Teachers of Mathematics [NCTM]. (2024). Artificial intelligence and mathematics teaching. https://www.nctm.org/standards-and-positions/Position-Statements/Artificial-Intelligence-and-Mathematics-Teaching/ adresinden edinilmiştir.
Nayıroğlu, B., & Tutak, T. (2024). Matematik öğretiminde yapay zekânın rolü: Eğitimde kullanılan araçların incelenmesi. Turkish Journal of Educational Studies, 11(1), 65-78. doi:10.33907/turkjes.1415591.
Patero, J. L. (2023). Revolutionizing math education: Harnessing ChatGPT for student success. International Journal of Advanced Research in Science, Communication and Technology (IJARSCT), 3(1), 807-813.
Rakić, K., & Rakić, I. M. (2026). Ask not what math can do for AI, ask what AI can do for math (education). D. Vasić & E. Brajković (Eds.), Digital transformation in education and artificial intelligence application. MoStart 2025 içinde. Communications in Computer and Information Science, 2609. Springer, Cham. doi:10.1007/978-3-032-02801-3_9.
Russell, S. J., & Norvig, P. (2010). Artificial intelligence: A modern approach (3. Baskı). Upper Saddle River, NJ: Pearson Education.
Seyrek, M., Yıldız, S., Emeksiz, H., Şahin, A., & Türkmen, M. T. (2024). Öğretmenlerin eğitimde yapay zekâ kullanımına yönelik algıları. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 11(106), 845–856. doi:10.5281/zenodo.11113077.
Shukla, S. S., & Jaiswal, V. (2013). Applicability of artificial intelligence in different fields of life. International Journal of Scientific Engineering and Research (IJSER), 1(1), 28-35.
Tekin, H., & Ciğerci, F. M. (2025). Yapay zekâ destekli eğitim araçlarının ilkokul matematik öğretiminde kullanımına ilişkin öğretmen görüşleri. Harran Maarif Dergisi, 10(2), 255-276. doi:10.22596/hej.1780337.
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (8. Baskı). Ankara: Seçkin.
Yüzbaşıoğlu, Y., Özkan, O., & Doğru, M. (2025). Analysis of metaphors developed by middle school students regarding the concept of artificial intelligence. Edutech Research, 3(1), 17-27.
Zhang, S., & Chen, X. (2022). Applying artificial intelligence into early childhood math education: Lesson design and course effect. IEEE International Conference on Teaching, Assessment and Learning for Engineering (TALE). doi:10.1109/TALE54877.2022.00109.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
