Türk Bankacılık Sektöründe Kredi Genişlemeleri ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Asimetrik İlişkinin İstatistiksel Analizi
DOI:
https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1860Anahtar Kelimeler:
Krediler- Ekonomik Büyüme- Asimetrik İlişkiler- ARDL- NARDLÖzet
Bu çalışma kredi genişlemeleri ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi 2005:01-2025:08 dönemini kapsayan aylık veriler yardımıyla analiz etmektedir. Çalışmada, para arzı kontrol değişkeni olarak kullanılmış olup tahminler AutoRegressive Distributed Lag (ARDL) ve Nonlinear AutoRegressive Distributed Lag (NARDL) yaklaşımları ile yapılmıştır. ARDL ve NARDL modellerinin tahmin sürecine geçilmeden evvel değişkenlerin birinci derece fark durağan olduğu ve modellerin eş bütünleşik olduğu teyit edilmiştir. Ayrıca gerekli varsayımların ve kararlılık koşullarının sağlandığı, NARDL modelleri için ise asimetrik ilişkilerin olduğu tespit edilmiştir. ARDL modelinin sonuçlarına göre kredi genişlemelerinin büyüme üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamaktadır. NARDL modelinde pozitif kredi şoklarının büyümeye olumlu etkileri olduğu, negatif kredi şoklarının ise büyüme üzerinde etkili olmadığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, kredi hacminin ekonomik büyüme üzerindeki etkileri asimetriktir. Kredi hacmi ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi konu alan politika yapıcılarının lineer olmayan ilişkileri de göz önünde bulundurması gerektiği değerlendirilmektedir. Çalışma literatüre üç farklı açıdan katkıda bulunmaktadır. İlk katkı, kredi ve para arzı serilerinin enflasyonist etkilerden arındırılmasıdır. İkinci katkı, 2008 ve Covid 19 dönemlerindeki ekonomik şokların etkilerinin modele dahil edilerek kontrol edilmesidir. Üçüncü katkı ise analizlerin hem simetrik hem de asimetrik açıdan yapılmasıdır.
Kaynaklar
Akardeniz, E. (2025). Mevduat Ve Kredi Miktarının Ekonomik Büyümeye Etkisi: Türkiye’den Kanıtlar. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (69), 147-161. https://dergipark.org.tr/en/pub/pausbed/article/1612443?issue_id=93555
Altın, B., & Zeren, F. (2022). Banka Kredilerinin Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi: G-20 Ülkeleri Örneği. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(1), 91-114. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kusbder/article/1059893
Altunç, Ö. F. (2008). Türkiye’de Finansal Gelişme ve İktisadi Büyüme Arasındaki Nedenselliğin Ampirik Bir Analizi (Yayımlanmamış yüksek lisans/araştırma raporu). Muğla Üniversitesi, İktisat Bölümü. https://acikerisim.mu.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/20.500.12809/7462/altun%c3%a7.pdf?sequence=1&isAllowed=y
Apaydın, Ş. (2018). Türkiye'de Banka Kredilerinin Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkileri. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(4), 15-28. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ohuiibf/article/446129
Bingöl, N. D., Bingöl, M., & Emsen, Ö. S. (2022). Türkiye’de Mevduatların Krediye Dönüşümünün Büyümeye Etkileri: Tüketim Çekişli mi? Yatırım İtişli mi?. BDDK Bankacılık ve Finansal Piyasalar Dergisi, 16(1), 27-61. https://dergipark.org.tr/tr/pub/bddkdergisi/article/1095655
Can, R., Günay, H., & Kılınç, M. (2016). Türkiye’de Kredi Genişlemesinin Sektörel Dönüşüm Üzerine Etkisi. ODTÜ Gelişme Dergisi, 43(1), 111–128. http://www2.feas.metu.edu.tr/metusd/ojs/index.php/metusd/article/view/859
Ceylan, S., & Durkaya, M. (2010). Türkiye’de Kredi Kullanımı-Ekonomik Büyüme İlişkisi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 24(2), 21-35. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/30295
Çelik, İ. E., & Kayacan, M. (2023). Banka Kredi Hacmi ile Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: Doğrusal Olmayan Eştümleşme Analizi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 22(88), 1520-1532. https://dergipark.org.tr/en/pub/esosder/article/1259784
Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of the American Statistical Association, 74(366), 427–431.
https://doi.org/10.1080/01621459.1979.10482531.
Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1981). Likelihood ratio statistics for autoregressive time series with a unit root. Econometrica, 49(4), 1057–1072 https://doi.org/10.2307/1912517
Durmuş, S., & Şahin, D. (2019). Türkiye’de Enflasyon, Döviz Kuru ve Tüketici Kredileri Arasındaki Nedensellik İlişkisinin Analizi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (23), 95-112. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ulikidince/article/475576
Göçer, İ., Mercan, M., & Bölükbaş, M. (2015). Bankacılık Sektörü Kredilerinin İstihdam ve Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkileri: Türkiye Ekonomisi İçin Çoklu Yapısal Kırılmalı Eş Bütünleşme Analizi. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 33(2), 65-84. https://dergipark.org.tr/en/pub/huniibf/article/103736
Güleç, T. C., & Duramaz, S. (2020). Türk Bankacılık Sektöründe Değişen Kar Yapısının Analizi: Ücret ve Komisyon Gelirlerine Yönelimin Bankaların Performansına Etkisi. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 55(4), 3022–3035. https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.20.12.1495
Güney, P. Ö., & Turgut, K. (2020). Banka Kredi Hacmi ile İktisadi Büyüme Arasındaki İlişki: Türkiye Örneği. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(21), 353-386. https://dergipark.org.tr/en/pub/kauiibf/article/614747
Karahan, Ö., Yılgör, M., & Özekin, A. A. (2018). Türkiye’de Banka Kredilerindeki Genişleme ile Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki. Finans Politik ve Ekonomik Yorumlar, (636), 25-36. https://dergipark.org.tr/tr/pub/fpeyd/article/607071
Karaöz, N., & Aksu, A. (2024). Türkiye’de Kredi Türlerinin Ekonomik Büyümeyle İlişkisi. Journal of Economics, Finance and Sustainability, 2(1), 63-78. https://dergipark.org.tr/en/pub/efs/article/1539614
Öz, B., & Uslu, H. (2020). Türkiye’de Hisse Senetleri, Banka Kredileri ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Zaman serileri analizi. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (56), 123–160. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.669529
Özen, E., & Vurur, N. S. (2013). Türkiye’de Mevduat Banka Kredisi ve Ekonomik Büyüme İlişkisinin İncelenmesi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(3), 117-131. https://dergipark.org.tr/en/pub/usaksosbil/article/232614
Peker, A.E., & Eren, The Effect of Individual Credits on Economic Growth. Journal of Academic Value Studies, 5(4), 476–487. https://javstudies.com/files/javstudies_makaleler/115309021_476-487%20Ay%C5%9Fe%20Esra%20Peker%2C%20Esra%20G%C3%B6zde%20EREN%2030.09.2019.pdf
Pesaran, M. H., Shin, Y., & Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289–326. https://doi.org/10.1002/jae.616
Shin, Y., Yu, B., & Greenwood-Nimmo, M. (2014). Modelling asymmetric cointegration and dynamic multipliers in a nonlinear ARDL framework. In R. C. Sickles & W. C. Horrace (Eds.), Festschrift in honor of Peter Schmidt: Econometric methods and applications (pp. 281–314). Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4899-8008-3_9
Sümer, G. (2025). Türkiye’de Kredi Hacmi ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: Granger Nedensellik ve Ardl Sınır Testi ile Analiz. Politik Ekonomik Kuram, 9(2), 472–490. https://doi.org/10.30586/pek.1610542
Turgut, A., & Ertay, H. İ. (2016). Bankacılık Sektörünün Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisi: Türkiye Üzerine Nedensellik Analizi. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi.8 (4).114-128. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/416037
Yalçın, H., & Çiftçi, N. (2023). Türkiye Ekonomisinde Finansal Gelişmenin İktisadi Büyümeye Etkisi. Dumlupınar Üniversitesi İİBF Dergisi, (12), 53-61. https://dergipark.org.tr/tr/pub/dpuiibf/article/1368318
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.



